کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی

کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی با سخنرانی و گویندگی علی صاحبی، مجموعه‌ای از گفتارها و کارگاه‌های او درباره‌ی خوانش مثنوی از منظر روان‌شناسی است. مؤسسه سروش مولانا این کتاب صوتی را منتشر کرده است. شنونده در این اثر با تجربه‌های یک روان‌شناس در مواجهه با مراجعان و پیوند این تجربه‌ها با حکایت‌ها و تمثیل‌های مثنوی همراه می‌شود. تمرکز اصلی بر رابطه‌ی انسان با خود و شیوه‌ی استفاده از قصه‌ها و تمثیل‌های مولانا برای خودشناسی، بازنگری در باورها و رفتارها و فهم رنج‌های انسان امروز است.

درباره کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی

کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی گفتارهای علی صاحبی را در قالب یک کارگاه گرد آورده است که در آن علی صاحبی به‌عنوان یک روان‌شناس و خواننده‌ی قدیمی مثنوی از برداشت‌های یک روان‌شناس از مثنوی مولانا سخن گفته است. این کتاب از همان ابتدا جایگاه خود را روشن می‌کند: نه شرح تخصصی مثنوی است و نه پژوهش ادبی، بلکه روایت کسی است که سال‌ها با مراجعان، مسئله‌های روانی و رنج‌های انسان امروز سروکار داشته و در این مسیر به‌تدریج کشف کرده است که بسیاری از گره‌ها را می‌توان با تمثیل‌ها و قصه‌های مولانا به شنونده نشان داد.

علی صاحبی در کتاب بر دریاکنار مثنوی چهار نوع رابطه اساسی انسان را طرح کرده است: رابطه با طبیعت، با دیگران، با خود و با خدا، سپس توضیح داده است که مثنوی به‌طور مستقیم به دو رابطه‌ی اول یعنی انسان با طبیعت و انسان با اجتماع نپرداخته است و تمرکز اصلی مولانا بر رابطه‌ی انسان با خود و با خداست. بر همین اساس، محور گفتارها در این کتاب رابطه‌ی انسان با خود، خودشناسی، خودراه‌بری و مدیریت فکر، احساس، بدن و عمل است.

کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی در ادامه به این می‌پردازد که مولانا چگونه از تمثیل به‌عنوان ابزاری زبانی برای برانگیختن هر دو نیمکره‌ی مغز، ایجاد دید هلیکوپتری و کمک به شنونده برای خروج از عادت‌های فکری و رفتاری استفاده کرده است. صاحبی با مثال‌های متعدد از حکایت‌هایی مانند طوطی و بازرگان، قاطر و شتر، روستایی و شهری، خارکن و خاربن، دزد و مارگیر، چهار نمازگزار، کری و همسایه، کشتیبان و نحوی، مگس و بول خر و خرگوش و شیر نشان داده است که چگونه می‌توان از این قصه‌ها برای خودارزیابی، مسئولیت‌پذیری، پرهیز از قیاس‌های نادرست، رهاشدن از خودبینی و یادگیری از خطاهای نسل‌های پیشین استفاده کرد.

در کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی تمثیل نه هدف که ابزار است، ابزاری برای انتقال مفاهیم مربوط به رنج، خودفریبی، گمان‌زدن، تقلید کورکورانه، تعویق تغییر و نیز ضرورت گفت‌وگو، خودنظاره‌گری و یافتن استاد خارچین برای درمان دردهای عمیق‌تر. صاحبی جمع‌بندی می‌کند که ادبیات و به‌ویژه مثنوی عصاره‌ی تجربه‌ی بشر در شناخت خود است و هنوز می‌توان برای روشن‌کردن تکلیف انسان با خودش در جهان امروز به آن پناه برد.

خلاصه کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی

کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی بر یک ایده‌ی مرکزی استوار است: رنج انسان امروز تا حد زیادی از ناآشنایی با خود، اولویت‌ها، ارزش‌ها و الگوهای رفتاری خودش سرچشمه می‌گیرد و مثنوی می‌تواند آینه‌ای برای دیدن این ناآشنایی باشد. علی صاحبی توضیح داده است که چگونه در کار بالینی، وقتی چالش‌های شناختی و استدلال‌های مستقیم چندان اثرگذار نیستند، یک تمثیل از مثنوی می‌تواند مراجع را به دید هلیکوپتری برساند، دیدی که در آن فرد از بیرون به خود و مسئله‌اش نگاه می‌کند.

در ادامه، کتاب نشان داده است که تمثیل چه نقشی در فعال‌کردن تخیل، پیوند گذشته و حال و آینده و قابل‌فهم‌کردن مفاهیم انتزاعی مانند عدالت، پیش‌بینی، یادگیری از تاریخ و مسئولیت‌پذیری دارد، سپس با مرور حکایت‌های گوناگون مثنوی، الگوهایی مانند بهانه‌جویی، فرافکنی تقصیر، تقلید موفقیت دیگران، عمل‌کردن براساس گمان، خودبینی و تعویق تغییر برجسته شده است تا شنونده بتواند نقد حال خویش را آغاز کند.

چرا باید کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی فرصتی است برای دیدن دوباره‌ی حکایت‌های آشنا از زاویه‌ی روان‌شناسی و رنج‌های انسان امروز. این کتاب نشان می‌دهد تمثیل‌های مولانا چگونه می‌توانند ابزار خودشناسی، بازنگری در عادت‌های فکری و رفتاری و فهم مسئولیت فرد در رنج‌هایش باشند.

شنیدن کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی بر دریاکنار مثنوی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مثنوی علاقه‌مند هستند و می‌خواهند آن را در پیوند با روان‌شناسی و خودشناسی ببینند. این اثر همچنین به دانشجویان و فعالان حوزه‌ی مشاوره و روان‌درمانی و به شنوندگانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی رنج، مسئولیت فردی و تغییر خویشتن هستند، توصیه می‌شود.