کتاب سرگذشت فیزیک نوین

«سرگذشت فیزیک نوین» نوشته میشل بیزونسکی، فیزیکدان از مجموعه «دانش معاصر» است. نویسنده در مقدمه درباره هدف این کتاب می‌نویسد: «هدف کتابی که پیش روی شماست، سرگذشت فیزیک نوین، بیشتر شناساندن فیزیک معاصر است نه فهماندن آن. فیزیکی که با صفاتی مانند دشوار، پیش‌بینی‌نشدنی، گُستاخ و واکنشگر شناخته شده است. وانگهی این سخنها تازه نیست. تاریخ فیزیک سرگذشتی پر از پیکار و نفی و اثبات است و پر از شاهراه‌ها و بن‌بست‌هاست. تصویر «عِلمِ خاص» از آن، فقط بیان سلطه گذرای یک جهان‌نگری است (سلطه کیفیت با ارسطو، سپس مکانیک، انرژی، الکتریسیته، نسبیت و کوانتوم). دقیقتر که نگاه کنیم، می‌بینیم که مفاهیم آن از میان دودلی‌ها سربرآورده‌اند. بیشتر، پیروانش بوده‌اند که بر آنها جامه تقدس پوشانده‌اند. آنچه فیزیک در پی آن است به هیچ وجه آن چیزی نیست که در آموزش آن ارائه می‌کنند؛ حتا می‌شود گفت که نفی آن است. با گذشت زمان، پیچیدگی نه تنها کاهش نمی‌یابد، بلکه رو به افزایش است: طبیعت مقاومت می‌کند. با وجود این، در این سرگذشت با ثابت‌هایی نیز برخورد می‌کنیم. فیزیکدانان به فرضیه‌های جسارت‌آمیز، ضد شهودی و برخلاف عقل سلیم گرایش دارند. آنان با بی‌اعتنایی به طبیعت نمی‌نگرند، آن را به پرس و جو می‌کشند، می‌چلانند، بیش از اندازه ساده می‌کنند. همچنین، در فروکاست نظریه‌های پیشین شهره‌اند (این کار را «پیشرفت» می‌گویند)، می‌کوشند توصیف جهان را زیر پرچم مفهومی یکتا وحدت بخشند (آن را «برساخت، سنتز» می‌گویند). هرگاه از چنین کاری نتیجه بگیرند، پیش از همه خود فیزیکدانان شگفت‌زده خواهند شد و خواهند گفت مگر چنین چیزی شدنی است.»