کتاب یک فیلم، یک جهان؛ نابخشوده

یک فیلم، یک جهان؛ نابخشوده، اثر ادوارد باسکومب است که با ترجمه نیکا خمسی منتشر شده است. این اثر یکی از کتاب‌های مجموعه یک فیلم، یک جهان انتشارات خوب است. باسکومب در این کتاب فیلم نابخشوده اثر ماندگار کلینت ایستوود را بررسی می‌‌کند و آن را به وسعت یک جهان می‌بیند.

درباره مجموعه یک فیلم یک جهان

مجموعه یک فیلم، یک جهان مشتمل بر تک‌نگاری‌هایی است دربارهٔ فیلم‌های نامی و اثرگذار تاریخ سینما. در انتخاب این کتاب‌ها، نه فیلم‌هایی خاص و سلیقه‌ای مشخص بلکه اهمیت فیلم و کتاب مد نظر در اولویت است و از میان چندین‌وچند مجموعهٔ کتاب انگلیسی و فرانسوی، آثاری برگزیده می‌شوند که تا حد ممکن با تاریخ کتاب‌های سینمایی ایران نسبتی داشته باشند و جای خالی آن‌ها حس شود؛ البته در مواردی نیز که کتاب دلخواه موجود نیست، کتابی مختص این مجموعه تدوین می‌شود.

هر کتابی از مجموعهٔ «یک فیلم، یک جهان» درصدد است «فیلم» مورد مطالعه‌اش را به وسعت یک «جهان» ببیند.

درباره فیلم نابخشوده

 نابخشوده فیلمی وسترن است که به کارگردانی و تهیه کنندگی کلینت ایستوود توسط کمپانی برادران وارنر در سال ۱۹۹۲ ساخته شد. این فیلم در فهرست ۱۰ فیلم برتر وسترن قرار دارد.

زنی روسپی در ایالت وایومینگ به دست دو گاوچران مجروح می‌شود و چهره‌اش آسیب می‌بیند اما کلانتر تنها به جریمه کردن دو ضارب اکتفا می‌کند. دوستان زن به دنبال گرفتن انتقامند و هزار دلار برای کسی که این کار را بکند جایزه تعیین می‌کنند. ویلیام مانی که نقشش را خود ایستوود بازی می‌کند، هفت تیرکشی است که توبه کرده است اما برای پاک کردن گذشته زشت خود تصمیم می‌گیرد به کمک دوستش (مورگان فریمن) و یک مرد جوان، انتقام زن را بگیرد.

نابخشوده آغاز و پایانی مشابه دارد: غروب آفتاب. مردی با اندامی سایه‌وار در برابر آسمانی گلگون، در کنار کلبه‌ای دورافتاده در دشت و در زیر تک‌درختی، به کندن گور مشغول است. غروب بن‌مایه‌ای خاص در فیلم‌های وسترن است؛ زمانی از روز که فرد ناگزیر است شهر و دیار را ترک کند، سنتی که دست‌کم به زمان انتشار رمان تأثیرگذار ویرجینیایی اوئن ویستر در سال ۱۹۰۳ بازمی‌گردد.  اما معانی بیش‌تری در پس این بن‌مایه نهفته است. خورشید در غرب غروب می‌کند؛ این جهتی است که کاشفان همواره در پیش می‌گیرند، ولی به‌طور استعاری سمت‌وسوی حرکت همهٔ ما نیز هست («این عاقبت همهٔ ماست، کید»). همیشه فیلم‌های وسترن به گونه‌ای دربارهٔ مرگ‌اند....

خواندن کتاب یک فیلم، یک جهان؛ نابخشوده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به سینما و نقدهای سینمایی مخاطبان این کتاب و این مجموعه‌اند.

بخشی از کتاب یک فیلم، یک جهان؛ نابخشوده

در صحنهٔ آغازین فیلم، آن مرد گور چه کسی را می‌کند؟ نوشته‌ای متحرک بر تصویر پدیدار می‌شود:

او زنی جوان و نیک‌سیما با آینده‌ای روشن بود. ازاین‌رو ازدواجش با دزد و قاتلی معروف به نام ویلیام مانی، مردی که به شرارت شهره بود و طبعی عنان‌گسیخته داشت، دل مادرش را به درد می‌آورد.

او آن گونه که مادرش گمان می‌کرد به دست این مرد کشته نشد، بلکه از آبله مُرد. در سال ۱۸۷۸.

زبان این نوشته عمداً و آگاهانه مهجور است («نیک‌سیما» و «طبعی عنان‌گسیخته»). آیا با نوشتن این متن به سبک قرن نوزدهم می‌خواسته‌اند به آن صداقتی مستندگونه ببخشند؟ از دههٔ ۱۹۶۰ تا کنون، تعداد زیادی سند شخصی، دفتر خاطرات و دیگر گزارش‌های مکتوب دربارهٔ تاریخ غرب منتشر شده است که به ما امکان می‌دهد مهاجرنشینی و استعمار غرب را با نوشته‌های کسانی که در آن دوران می‌زیسته‌اند تجربه کنیم. نابخشوده تلاش می‌کند آن دوران را با طراحی دقیق صحنه و لباس یا ارجاع‌های تاریخی مانند ترور گارفیلد۶، رئیس‌جمهور آمریکا، زنده کند. فیلم این کار را به طرزی جالب توجه انجام می‌دهد، درحالی‌که نه کاملاً تقلیدی است و نه کاملاً رئالیستی. متن آغازین فیلم با، آن زبان مغلق دورهٔ ویکتوریا۷ و تصنعش، علاوه بر این‌که اصالت را به آن می‌افزاید، کارکرد دیگری نیز دارد: گویی غرب واقعی اکنون چنان از ما دور است که فراخواندن آن به عالم وجود نیازمند نوعی کهنه‌گرایی است. این متن تلویحاً می‌گوید که تا پیش از سال ۱۹۹۲، ژانر وسترن خود به شیئی عتیقه تبدیل شده بود که احیایش زیرکی و بینش خاصی می‌طلبید. می‌گوید که ما می‌دانیم این زبانی قدیمی است، می‌دانیم که وسترن اثری تاریخی است؛ دقیقاً همین ویژگی است که ما می‌خواهیم از آغاز فیلم بر آن تأکید کنیم و سپس به شما نشان خواهیم داد که چگونه می‌توان آن را به‌روز کرد.

این استفاده از زبان به دیالوگ‌ها نیز تسری می‌یابد که اگر مهجور نباشند حداقل کمی ضرب‌آهنگ و واژگان گذشته را در خود دارند. تکلفی حساب‌شده حتی در لحظات هیجان‌انگیز فیلم حس می‌شود، مثلاً در توصیه‌ای که بیل کوچولو حین درگیری نهایی در بار به معاونانش می‌کند: «بسیار خب آقایون، فقط یه فشنگ براش مونده. وقتی آتیش کرد، هفت‌تیرهاتون رو بیرون بکشین و به اون مرد رذلِ کثیف شلیک کنین.» بیش‌تر شخصیت‌های اصلی فیلم به همین صورت صحبت می‌کنند، یعنی دقیق و سنجیده. گویی آن‌ها حین ایفای نقش عمداً به صدای‌شان وزن و طنین می‌بخشند. چنان‌چه خواهیم دید، همهٔ آن‌ها، حتی خودِ قهرمان فیلم، در نهایت می‌خواهند در نوعی اسطوره‌سازی شرکت کنند.