کتاب ارتباطات تئاتر

کتاب ارتباطات تئاتر اثر دکتر شهرام گیل‌آبادی، عضو هیيت علمی دانشگاه صدا و سیما است که در انتشارات نوآزما به چاپ رسیده است.

درباره کتاب ارتباطات تئاتر

 این اثر به مناسبت برگزاری سی‌ونهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر که در ۱۱ تا ۲۱ بهمن ۱۳۹۹ برگزار شد، منتشر شده است.

ارتباطات، پدیده‌ای انسـانی اسـت؛ بنابراین تحت تأثیر زمان، دایم در حال تغییر فرم و تولید ابزارهای روزآمد خود اسـت. تئاتر نیز پدیده‌ای پیشـرو، پویا و سـازگار با حرکـت‌هـای انســـانی - اجتمـاعی روزِ خود اســـت و چون هنری ارتبـاطی اســـت از مدل‌های مختلف ارتباطی برای اسـتحکام گفتگوی میان صـحنه و تماشـاگر بهره می‌گیرد. 

امروزه تئـاتر بـه نســـبـت مؤلفه‌های خود بـه فرم‌هـا و مـدل‌هـای ارتبـاطی دســت یافته اســت. تئاتر تعاملی با زمینه و تأکید بر فضــا و خلق موقعیت در هر مکـان، مواجهـه‌ای را میـان گروه و تمـاشـــاگر بـه وجود می‌آورد. بـه نظر می‌رســـد بسـیاری از کتب و اندیشـمندان از تعریف اریک بنتلی در تبیین تئاتر اسـتفاده کرده باشـند: «الف در نقش ب در حالی که ج آن را تماشـا میکند»؛ اما در تعاریف تازه ارتباطی، ممکن اسـت مرزی میان الف و ب و ج دیگر وجود نداشـته باشـد و همه گروهی باشند که تئاتر ی را به وجود می‌آورند.

تئاتر، عملی ارتباطی اسـت که توسـط فرسـتنده و گیرنده در موقعیتی شـکل می‌گیرد. در مدل‌های ارتباطیِ تازة تئاتر، حتی ممکن اســت فرســتنده و گیرنده نه‌تنها مرزی نداشته باشند ؛ بلکه در مواردی هم یکی باشند. هنر تئاتر، فعالیتی بشـــری اســـت که به طور آگاهانه شـــکل می‌گیرد. تئاتر ، نمایانگر قدرت نشانه‌سازی و تولد نظام ارتباطی زبانی است.. هر ارتباط با یک تصــور تصــادفی یا از پیش تعیین شــده شــکل می‌گیرد.

در فراگرد ارتباطی میان فرســتندة پیام و گیرندة پیام ســه وضــعیتِ ارتباطی ممکن است به وجود آید که یک مدل ارتباطی را شکل می‌دهد. ارتبـاط یکطرفه: فرســـتنـده به ارســـال پیـامی دســـت می‌زند و گیرنده فقط دریافت‌کننده است.

ارتباط با کنش متقابل: فرسـتنده پیامی را می‌فرسـتد، پس از دریافت در زمان مقتضی، گیرنده پاسخی می‌دهد.

ارتباط تعاملیِ در لحظه: فرسـتنده پیامی می‌فرسـتد و بلافاصـله دریافتی دارد؛ گاه فرستنده و گیرنده در این نوعِ ارتباطی، یکی می‌شوند.

تئاتر و ارتباطات در نگاهی تعریفی یکی شــده‌اند و با تســامح می‌توان گفت: بسـیار به هم نزدیک هسـتند.

این نوشـته، جسـتاری برای تبیین یک نگاه ارتباطی در تئاتر و پیداییِ گونه‌ها و تعاریف تازه در این گسـتره اسـت. نگاه به تئاتر از زاویۀ ارتباطات، بی‌شک می‌تواند مطالعه‌ای میان‌رشته‌ای و وسیع را پایه‌گذاری کند.

 خواندن کتاب ارتباطات تئاتر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 پژوهشگران رشته علوم ارتباطات اجتماعی و تئاتر مخاطبان این کتاب‌اند.