کتاب تبدیل و تحول متن مذهبی به متن دراماتیک

مهدی ارجمند( -۱۳۴۳)، کارشناس هنرهای نمایشی است. در بخشی از مقدمه کتاب می‌خوانیم: «بحث حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که آیا اساساً متونی که دارای صبغۀ مذهبی و دینی هستند، می‎توانند در شاکله‎های جدید هنری ـ اعم از درام مکتوب (نمایشنامه) یا فیلم‎نوشت (سناریو) ـ مطرح شوند؟ اگر فرض را بر این باور بگیریم که این انتقال و تبدیل ناممکن نیست و با آموختن صناعات نمایش‎نگاری و قبض و بسط مضامین و گره‎گاه‎های مشهود توسط نویسندگان معاصر، شکلی از متن «مذهبی ـ نمایشی» می‎تواند پدید آید تا در هر دو عرصۀ زیبایی‎شناسی درام (مباحث استتیک) و معناشناختی (مقولات فکری و اعتقادی) عرض‎اندام کند، آیا این مهم جز با درک و عنایت خاص مؤلفان به سیر تحولات تاریخی این دو پدیده (دین و نمایش) حاصل خواهد آمد؟» در بخش دیگری از کتاب می‌خوانیم: «شوالیه، هر دو مشتش را به طرف مرگ دراز می‎کند. مرگ ناگهان لبخندی می‎زند و به‎آرامی به شوالیه نگاه می‎کند. بعد به یکی از مشت‎های شوالیه اشاره می‎کند. شوالیه دستش را می‎گشاید. در کف دستش، پیادۀ سیاهی است. این فصل که نخستین سکانس از فیلم «مهر هفتم» ـ اثر اینگمار برگمن ـ را تشکیل می‎دهد، از دیدگاه درام‎شناسی و ارتباطی که در عینی کردن مضامین دینی به خرج داده، قابل بررسی است. همان‎طور که در بخش اول قصص مذهبی اشاره شد، یکی از مضامین غالب در این روایات، همانا رویارویی انسان با مرگ است که از بحرانی‎ترین و به لحاظ دراماتیک، از حساس‎ترین لحظات آن محسوب می‎شود.»