کتاب سخنی از سیمرغ: گفتگو با دکتر میرجلال‌الدّین کزازی پیرامون شاهنامه فردوسی

سامان ح اصفهانی( -1358) پژوهشگر است و نتیجه گفتگوهایش با میرجلال‌الدّین کزازی( -1327) استاد نامور زبان و ادب پارسی را در کتاب «سخنی از سیمرغ» گردآورده است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «یکی از پرسمان‌های فرهنگی و اجتماعی ما این است که شاهکارهای ادبی پارسی و فرهنگ ایرانی، آنچنان که می‌سزد، روایی ندارد. ایرانیانِ امروز، به ویژه جوانان ایرانی، با این گنجینه‌های گران‌ارج به بسندگی آشنایی ندارند. اما در روزگارانِ گذشته، کمابیش سه چهار دهه پیش، ایرانیان با این شاهکارها می‌زیستند. هر ایرانی، حتی آنهایی که دانش نیاموخته بودند، درگیراگیر سخن، هنگامی که می‌خواستند برهانی بُرّا یا گواهی گرامی برای سخن و دیدگاه و اندیشه‌ی خویش بیاورند، بی درنگ بیتی از بزرگان ادب ایران را یاد می‌کردند. تو گویی که یادکردِ این بیت، فرجامی است بر سخن؛ استوارترین برهانی است که می‌توان آورد. در کشورهای دیگرِ پارسی زبان، کمابیش هنوز شعر پارسی چنین کارکردی گسترده دارد. در تاجیکستان و افغانستان، مردم هنوز با سخن دلاویز پارسی بسیار خوگیر و آشنایند؛ زیرا که آن سرزمین‌ها کمتر از ایران دگرگونی یافته است یا آنچنان که امروزیان می‌گویند، کمتر نوآیین (= مدرن) شده است. خوی و خیم و منش و کنش ایرانی، در آن سرزمین‌ها، ناب‌تر و نژاده‌تر مانده است. اما هیچ گمانی در این راستی بی‌چون و چند نیست که ایرانیان می‌باید با این گنجینه‌ها آشنا بشوند. شاهکارهای ادب پارسی می‌باید دیگر بار در متن زندگانی آنان جای بگیرد؛ زیرا این شاهکارها پایگاه و پایندانِ (= ضامن) چیستی و هستی فرهنگی و منشی و تاریخی آنان است. ایرانیان امروز، اگر بخواهند همچنان ایرانی بمانند، چاره‌ای جز آن ندارند که با ادب دلاویز پارسی و فرهنگ گرانسنگ ایرانی و پیشینه‌ی نیاکانی خویش دیگر بار پیوند بگیرند.»