کتاب مرد محترم

کتاب مرد محترم (فیلمنامه سینمایی) نوشته اردشیر سمسار، ماجرای نویسنده‌ای را دنبال می‌کند که میان ناتوانی در نوشتن، اختلاف‌های زناشویی و بدگمانی به اطرافیان گرفتار شده است. بهرام برای تمام‌کردن رمانش به خانه‌ی مردی غایب پناه می‌برد؛ اما حضور زنی که دنبال صاحب‌خانه می‌گردد، معنای این خلوت را تغییر می‌دهد. این کتاب که نشر شورآفرین منتشر کرده، با عبارت «در ادامه‌ی طعم گیلاس» معرفی شده و به عباس کیارستمی تقدیم شده است. رابطه‌ی کمک‌کردن به دیگران و استفاده‌کردن از زندگی آن‌ها برای نوشتن، یکی از پرسش‌های اصلی فیلمنامه است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مرد محترم

کتاب مرد محترم نوشته اردشیر سمسار، فیلمنامه‌ای سینمایی با فضای شهری و دغدغه‌های روان‌شناختی، اجتماعی و اخلاقی است. بهرام، شخصیت محوری، نویسنده‌ای است که فاصله‌ی میان تصویری که از خودش دارد و وضعیتی که در زندگی تجربه می‌کند، آزارش می‌دهد. او نوشتن را خواسته‌ی اصلی خود می‌داند؛ اما خشم، سوءظن و احساس ناکامی، رابطه‌هایش را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. نویسنده شخصیت بهرام را فقط از خلال گفته‌های خودش معرفی نمی‌کند. حرف‌های همسر سابق، دوست و ناشرش، برداشت او از زندگی را به پرسش می‌کشند. این تفاوت دیدگاه‌ها اجازه نمی‌دهد شکایت‌های بهرام به‌سادگی به‌عنوان حقیقت پذیرفته شوند. تهران نیز در فیلمنامه صرفاً محل وقوع اتفاق‌ها نیست. خیابان‌های بارانی، فضای بسته‌ی ماشین، بیمارستان، چاپخانه و آپارتمان، هریک بخشی از فشار و تنهایی شخصیت‌ها را نمایان می‌کنند. رفت‌وآمد میان این مکان‌ها، پرسه‌زدن مردی را شکل می‌دهد که ظاهراً دنبال موضوع داستان است؛ اما پیوسته با مسئله‌های حل‌نشده‌ی خودش روبه‌رو می‌شود. صدای شهر، تماس‌های بی‌پاسخ و مکث‌های میان گفت‌وگوها نیز در نمایش فاصله‌ی آدم‌ها از یکدیگر نقش دارند.
کتاب مرد محترم، مسئله‌ی دیدن و شنیدن دیگران را در مرکز رابطه‌ها قرار داده است. شخصیت‌ها بارها حرف می‌زنند؛ اما شنیده‌شدن همیشه اتفاق نمی‌افتد. شیرین از نادیده‌گرفته‌شدن می‌گوید، عیاری برداشت‌های بهرام را به چالش می‌کشد و آنا از غیبت کسی رنج می‌برد که در تغییر زندگی‌اش سهم داشته است. بدیعی، حتی وقتی حضور ندارد، از خلال خاطره‌ها، وسایل خانه و توصیف دیگران شناخته می‌شود. این شیوه‌ی معرفی، تصویری وابسته به تجربه‌ی اطرافیان از او می‌سازد. خواب‌ها و خیال‌های بهرام نیز گذشته‌ی شخصی، میل به نوشتن و برخوردهای روزانه‌اش را به هم پیوند می‌زنند. متن علاوه‌بر گفت‌وگو، از دستورهای مربوط به زاویه‌ی دید، حرکت دوربین، نور و صدا استفاده کرده است؛ بنابراین تجربه‌ی خواندن، شامل تصورکردن قاب‌ها و فاصله‌های تصویری هم می‌شود. پیوند اعلام‌شده با طعم گیلاس، در کنار توجه به انتخاب، رنج و امکان ادامه‌دادن زندگی، زمینه‌ی دیگری برای فهم دغدغه‌های فیلمنامه فراهم می‌کند. مسئله‌ی اخلاقی مهم نیز همین‌جا شکل می‌گیرد: نویسنده هنگام نزدیک‌شدن به رنج دیگران، تا کجا همراه آن‌هاست و از کجا به‌دنبال داستان خودش می‌رود؟

خلاصه کتاب مرد محترم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
بهرام برای تحویل رمانش فرصت کمی دارد؛ اما نوشته‌های پراکنده‌اش به داستانی پیوسته تبدیل نمی‌شوند. اختلاف با سارا، همسرش، او را از خانه بیرون می‌کشاند. او در خیابان‌های تهران می‌چرخد، غریبه‌ها را سوار ماشین می‌کند و در گفت‌وگو با آن‌ها دنبال سوژه می‌گردد. عیاری، دوست و همسایه‌اش، خانه‌ی خالی بدیعی را در اختیارش می‌گذارد تا دور از تنش بنویسد. ورود آنا، زنی نگران که از بدیعی خبری ندارد، این اقامت را از خلوتی برای نوشتن به مواجهه‌ای پیچیده تبدیل می‌کند. بهرام در حرف‌های آنا نشانه‌هایی برای داستانش پیدا می‌کند؛ درحالی‌که آنا از او انتظار همراهی و کمک دارد. نیازهای متفاوت این دو، مرز میان اعتماد، همدلی و بهره‌بردن از تجربه‌ی دیگری را به مسئله‌ی اصلی رابطه‌شان بدل می‌کند.

چرا باید کتاب مرد محترم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مرد محترم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تقابل گفته‌های بهرام و اطرافیانش، امکان بررسی خودفریبی و مقصرشناختن دیگران را فراهم می‌کند.
• رابطه‌ی نویسنده و سوژه، پرسشی مشخص درباره‌ی مسئولیت اخلاقی هنگام نوشتن از رنج دیگران پیش می‌کشد.
• دستورهای تصویری و صوتی، نقش قاب، سکوت و فضای خارج از تصویر را در فیلمنامه نشان می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مرد محترم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فیلمنامه‌های اجتماعی و روان‌شناختی با فضای شهری.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی خلاقیت، خودفریبی و بحران زناشویی علاقه دارند.
• هنرجویان فیلمنامه‌نویسی که می‌خواهند نقش غیبت شخصیت و زاویه‌ی دید را بررسی کنند.

بخشی از کتاب مرد محترم

«آنا:
من آدمی بودم که تا ته خط رفته بودم
روابطم تیکه پاره شده بود
کار نمی‌تونستم بکنم
روزی یک پاکت سیگار، گرس می‌زدم
توی یک مهمونی که به‌زور دوست صمیمیم رفتم
گفت بیا آدم حسابیا هستن،
داشتم برای خودم تو هپروت سیر می‌کردم
حالم از حرف‌هاشون به‌هم‌می‌خورد
یه مشت آدم که وسط عشق و حال از کار حرف می‌زدن
جمع کردم رفتم تو تراس
داشتم گرس می‌زدم
که بدیعی اومد تو تراس سیگار بکشه
سلام کردم بهش خب آدم معروفی بود
سلام کرد کنارم وایستاد
دوتا پک به سیگارش زد
بعد به من نگاه کرد گفت
شهر قشنگیه تهران نه؟
گفتم بالاشهر فقط قشنگه
همه چی مال پولداراست
اون پایین داغونه
گفت کجا مثلن؟
گفتم مثلن نواب
گفت اون هم اقتضای اونجاست
اونم از یه دید قشنگه
می‌دونی با یه انرژی‌ای حرف می‌زد که تو متقاعد می‌شدی یه جور دیگه هم می‌شه دید
تو یه لحظه حس کردم می‌خوام باهاش حرف بزنم؛
اما یه دفعه بغضم گرفت
فهمید بغض کردم؛ ولی هیچی نگفت
جفتمون داشتیم به شهر نگاه می‌کردیم
یه دفعه گفت
یه رازی رو می‌خوام بهت بگم
سریع گفتم چی؟
به سیگارش اشاره کرد
گفت می‌خوام ترک کنم
گفتم خب ترک کنید
اینکه راز نیست
گفت تنهایی نمی‌تونم
نگاهش کردم
گفت می‌آی ترک کنیم؟
گفتم چطوری؟
گفت بیا همین الان خاموش کنیم
باورت نمی‌شه یه انرژی‌ای تو وجودم بود
سریع خاموش کردم
گفتم اول
لبخند زد
اونم خاموش کرد»