محمود عباديان
بیوگرافی محمود عبادیان
محمود عبادیان در نخستین روز فروردین ۱۳۰۷ در ارومیه به دنیا آمد و ۱۲ فروردین ۱۳۹۲ در تهران از دنیا رفت. او یکی از چهرههای برجسته و چندبعدی فلسفه و ادبیات معاصر ایران بوده است. مجمود عبادیان استاد بازنشستهی گروه فلسفهی دانشگاه علامه طباطبایی، عضو هیئتعلمی دانشگاه مفید قم و عضو گروه فلسفهی فرهنگستان هنر ایران به شمار میرفت و در طول زندگی حرفهای خود بیش از ۳۰ عنوان کتاب فلسفی و ادبی را تألیف و ترجمه کرد. تحصیلات خود را با گذراندن دورهی دکترای تاریخ فلسفهی عمومی در دانشگاه چارلز پراگ در سال ۱۹۶۱ آغاز کرد و سپس دکترای فلسفهی کلاسیک آلمان را در دانشگاه هامبورگ در سال ۱۹۷۸ به پایان رساند. علاوهبر فعالیتهای علمی، سابقهی مبارزاتی نیز داشت و تجربههای زندان و شکنجه در دوران کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بر زندگی و دیدگاههای او تأثیر عمیقی گذاشت؛ بهطوریکه پس از آسیبدیدگی جسمانی، برای ادامهی تحصیل به خارج از ایران رفت و در پراگ و سپس آلمان به مطالعه و پژوهش پرداخت.
محمود عبادیان در دوران تحصیل در پراگ با پروفسور یان ریپکا، استاد شرقشناس و پژوهشگر تاریخ ادبیات ایران، همکاری و در ترجمه و توضیح رباعیات خیام به زبان آلمانی نقش فعالانهای ایفا کرد. او در این دوره، زبان چکی را بهطور حرفهای آموخت و باتوجهبه ضعف قوای جسمانی و آسیبهای ناشی از زندان، بهجای رشتههای فنی به علوم انسانی و فلسفه گرایش پیدا کرد. در پراگ به مطالعهی فلسفهی کلاسیک آلمان، فلسفهی معاصر و تاریخ فلسفهی عمومی پرداخت و توجه ویژهای به ایدئالیسم آلمانی، زیباییشناسی و زبانشناسی کرد. او همچنین در زمینهی زیباییشناسی لوکاچ رسالهای نوشت و در آلمان تحصیلات خود را تکمیل کرد؛ هرچند بهدلیل نداشتن علاقه به دیدگاههای هگلی، پایاننامهاش را با استاد یونانی خود به اتمام رساند.
بازگشت محمود عبادیان به ایران با تمرکز بر آموزش و پژوهش در دانشگاه علامه طباطبایی همراه بود. ابتدا به تدریس ادبیات پرداخت و سپس با همراهی استادانی همچون اصغر دادبه و دکتر کاشانی گروه فلسفهی دانشگاه را پایهگذاری کرد و از آن پس فعالیت خود را عمدتاً بر تدریس فلسفهی غرب و ترجمهی آثار مهم فلسفی متمرکز کرد. او علاوهبر فلسفه، علاقهی ویژهای به زبانها و متون کهن فارسی داشت و آثار برجستهای در زمینهی زیباشناسی ادبیات فارسی، تحلیل غزل و نقش سعدی و فردوسی در حماسهسرایی را منتشر کرد. او همچنین به تدریس زبانهای باستانی مانند اوستایی، پهلوی و فارسی باستان پرداخت و کوشید دانشجویان ایرانی را با این زبانها آشنا کند.
محمود عبادیان در کنار فلسفه و ادبیات، علاقهمند به هنرهای مختلف ازجمله تئاتر، سینما و موسیقی بود و همواره تلاش میکرد نگرش زیباییشناسانه و فلسفی خود را در این حوزهها مطرح کند. زندگی علمی و عملی او سرشار از تلاش، مبارزه و پژوهش بود و شاگردان بسیاری را در دانشگاه تربیت کرد که امروز از پژوهشگران و استادان مطرح حوزهی فلسفه و ادبیات به شمار میروند. او تا واپسین روزهای زندگی خود فعال بود و با وجود بیماری و کهولت سن، همچنان در پی مطالعه، تدریس و پژوهش بود. سرانجام در ۱۲ فروردین ۱۳۹۲ در تهران درگذشت، اما میراث علمی و فرهنگی او، چه در حوزهی فلسفه و چه در ادبیات و هنر، زنده و مؤثر باقی مانده است.
