کتاب تاریخ اجتماعی معاصر ایران

کتاب تاریخ اجتماعی معاصر ایران، بررسی احوالات اجتماعی و سیاسی ایران، با نگاهی تاریخی و از دوران قاجار تا حال حاضر است. این کتاب را محمد خاتمی نوشته و انتشارات پایا منتشر کرده است. 

درباره‌ی کتاب

محمد خاتمی در کتاب تاریخ اجتماعی معاصر ایران، به بررسی و شرح احوال اجتماعی ایران، در دوران معاصر یعنی از روی کار آمدن سلطنت قاجاریه تا حال می‌پردازد. چرا که از زمان قاجاریه افت و خیزهای سیاسی، باعث به وجود آمدن اوضاع نابسامان اجتماعی شده بود و چون بیگانگان بر دربار ایران حکومت می‌کردند، لاجرم دود تبهکاری آنان به دیده مردم می‌رفت و چشم بصیرت را از ایشان می‌گرفت. در کتاب تاریخ اجتماعی معاصر ایران، از چگونگی روی کار آمدن دولت‌ها، تصمیم‌های سیاسی درباریان و وزرا، اتفاقاتی که در این دوران برای ایران افتاده و شخصیت‌های مهم که تصمیماتشان در تغییرات ایران، نقش پررنگ و مهمی را ایفا کرده است، می‌خوانیم.

کتاب تاریخ اجتماعی معاصر ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌دهیم

تاریخ اجتماعی معاصر ایران برای دوست داران تاریخ معاصر خواندنی و جذاب است. 

جملاتی از کتاب تاریخ اجتماعی معاصر ایران

در تاراج ایران، انگلیسی‌ها و روسی‌ها همداستان بودند. انگیزه دشمنی روسیه با ایران را صریح و آشکار در وصیت‌نامه پطرکبیر، امپراتور روسیه می‌توان مشاهده کرد:

«... باید تدابیر گوناگون به‌کار برد که مملکت ایران روزبه‌روز بی‌پول‌تر شود و تجارتش تنزل کند و به‌طور کلی همیشه باید در فکر تنزل این مملکت بود و چنان باید او را در حال احتضار نگاه داشت که دولت هر وقت بخواهد، بتواند بدون زحمت قادر به هلاک و خفه کردن او باشد و به اندک فشاری کار او را به آخر برساند...»

از گرفتاری‌های اقتصادی پیش از مشروطیت، وام‌خواهی دولت قاجار از بیگانگان بود که عمده آن به کیسه پادشاه می‌رفت و پس‌مانده آن نصیب کاسه‌لیسان می‌شد. وام‌های گرفته شده، تمام هزینه سفرهای بیهوده و پرزرق و برق شاهان قاجار شد و مهم‌ترین مناطق راهبُردی و ثروتمند در گرو آن واگذار اجانب گردید. این سفرهای بی‌معنی و پرخرج تا آنجا پیش می‌رود که صاحب‌خانه را رویگردان می‌کند. اعتمادالسلطنه در غره ذی‌قعده سال ۱۳۰۶ قمری می‌نویسد:

«به لندن آمدیم، شاه به دارالحکومه تشریف بردند. رفتار انگلیسی‌ها با ما مثل سفر اول نیست. به ظاهر شاه را احترام می‌کنند، اما با ما مثل سگ رفتار می‌نمایند.»

به هرحال جریان فکری ایرانیان، در زمانی که خیزش مردم علیه استبداد شکل می‌گرفت، ناشی از دو زمینه داخلی و خارجی بود که هر یک مسائل خاص خود را داشتند. نخستین موردی که در رأس زمینه‌های داخلی می‌توان قرار داد همانا ساختار عقیدتی و مذهبی با الهام از آموزش‌های ضدّاستبدادی و ضدّاستعماری اسلام بود که ناگهان مانند کوهی بر سر مستبدان فرو ریخت و تا آن هنگام که خیزش مشروطه به انحراف کشانده نشده بود، کاملا خود را نمایان ساخت.