کتاب دیکتاتور

رمان «دیکتاتور» اثر رابرت هریس یکی از رمان‌های موفق و برجسته‌ی روزنامه ساندی تایمز و کتاب سال پنج روزنامه معتبر جهان است. این اثر درباره پانزده سال آخر زندگانی سیسرو، سیاست‌مدار برجسته رومی سده نخست پیش از میلاد است که گمان می‌رود منشی او، تیرو، آن را به شکل زندگی‌نامه نوشته بود. پلوتارک، مورخ یونانی، دوبار از کتاب تیرو نام برده است. این اثر مانند باقی آثار ادبی تیرو در جریان فروپاشی امپراطوری روم ناپدید شد. زندگی سیسرو در مقایسه با معیارهای زمانه خود بسیار شگفت می‌نماید. با وجود خاستگاه خانوادگی نسبتا پایین، او در مقایسه با رقبای اشرافی‌اش و با وجود تمایلش به موضوع‌های نظامی، از مهارتش در مقام سخنور، استعداد، قدرت تفکر و تعقل خود استفاده کرد و در نظام سیاسی روم با سرعتی عجیب رشد کرد و علیه نابرابری‌ها و ستم‌های زمانه‌اش به پاخاست و سرانجام در ۴۲ سالگی که در آن زمان کمترین سن مجاز برای نمایندگی در سنا محسوب می‌شد، به‌عنوان نماینده مردم در مجلس سنا انتخاب شد. بعدها وقتی سه مرد قدرتمند روم ـ ژولیوس سزار، پامپی کبیر و مارکوس کراسوس ـ به‌عنوان سه زمامدار روم با همدیگر ائتلاف و نیروهایشان را ادغام کردند و بر کشور مسلط شدند، سیسرو به مخالفت با آن‌ها برخاست. سزار به تلافی این کار، با استفاده از قدرتش در مقام کاهن اعظم، کلودیوس ـ دشمن دیرین سیسرو ـ را برای تخریب او اجیر کرد که آدمی عوام‌فریب، اشرافی و جاه‌طلب بود. به کلودیوس اجازه داد موقعیت اشرافی خود را نادیده بگیرد و به آدمی عامی، خشن و رذل تبدیل شود. سزار راه انتخاب کلودیوس را به‌عنوان قاضی باز کرد. قاضی‌های آن دوره می‌توانستند شهروندان را جلوی مردم شکنجه و اذیت کنند. سیسرو چاره‌ای جز فرار از روم نداشت و این همان لحظه درماندگی و استیصال زندگی سیسرو است که کتاب دیکتاتور آغاز می‌شود. هدف هریس در این کتاب توصیف گفت‌وگوها، جلسه‌ها و ماجراهای داستان پایان جمهوری روم از نگاه سیسرو و تیرو است. دیکتاتور به یقین به‌جز اغتشاشات و جنگ‌های ۳۳ ـ ۱۹۴۵ دربردارنده پرآشوب‌ترین دوره تاریخ بشر است. در آخر کتاب یک واژه‌نامه نظام سیاسی روم و نیز نقش شخصیت‌های سیاسی و نظامی آن زمان آورده شده است تا به خواننده در پی‌گیری سرگذشت سیسرو و فروپاشی و سقوط امپراطوری روم کمک کند.