کتاب کژ نگریستن

کتاب کژ نگریستن (مقدمه‌ای بر ژاک لاکان)، نوشته اسلاوی ژیژک و ترجمه مازیار اسلامی و صالح نجفی، توسط نشر نی منتشر شده است. این کتاب مفاهیم روان‌کاوی ژاک لاکان را با تحلیل فیلم، ادبیات عامه‌پسند و داستان‌های ترسناک بررسی می‌کند. ژیژک با کنار هم قراردادن نظریه‌های فلسفی و نمونه‌هایی از فرهنگ عامه، به نقش میل و فانتزی در شکل‌گیری درک ما از واقعیت می‌پردازد. بحث‌های کتاب از سینمای آلفرد هیچکاک فراتر می‌روند و به مسائل ایدئولوژی، سیاست و زندگی اجتماعی می‌رسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کژ نگریستن اثر اسلاوی ژیژک

کتاب کژ نگریستن (Looking awry: an introduction to Jacques Lacan through popular culture)، نوشته‌ی اسلاوی ژیژک، پیوند میان فلسفه، روان‌کاوی، سینما و ادبیات عامه‌پسند را بررسی می‌کند. ژیژک در پیشگفتار کتاب از رویکرد والتر بنیامین الهام می‌گیرد و آثار هنری برجسته را در کنار محصولات عامه‌پسند فرهنگ قرار می‌دهد. او با استفاده از نظریه‌های ژاک لاکان، فیلم‌ها و داستان‌های آشنا را از منظری تازه تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه میل و فانتزی بر ادراک ما از جهان اثر می‌گذارند. عنوان کتاب نیز به اهمیت تغییر زاویه‌ی دید اشاره دارد؛ تغییری که می‌تواند جنبه‌های پنهان تجربه‌ی روزمره را آشکار کند.

کتاب کژ نگریستن سه بخش اصلی دارد: واقعیت چه‌قدر واقعی است؟، کسی هرگز نمی‌تواند چیز زیادی درباره‌ی هیچکاک بداند و فانتزی، دموکراسی، بوروکراسی. بخش نخست به رابطه‌ی فانتزی و واقعیت و مفهوم امرواقعی در نظریه‌ی لاکان می‌پردازد. بخش دوم آثار آلفرد هیچکاک را با تمرکز بر نگاه، فریب و شیوه‌ی روایت سینمایی بررسی می‌کند. در بخش سوم نیز بحث به ایدئولوژی، دموکراسی و بوروکراسی گسترش می‌یابد و ارتباط میان نظم اجتماعی و میل انسان موضوع بررسی قرار می‌گیرد.

اسلاوی ژیژک در سراسر کتاب مفاهیمی مانند رانه، ابژه‌ی علت میل و ابرمن را با مثال‌هایی از سینما و ادبیات توضیح می‌دهد. این مثال‌ها به فهم بهتر نظریه‌های لاکان کمک می‌کنند و زمینه‌ای برای بررسی تناقض‌های پنهان در تجربه‌ی روزمره فراهم می‌آورند. کتاب برای خوانندگانی که می‌خواهند مفاهیم روان‌کاوی را در پیوند با فرهنگ و سیاست مطالعه کنند، اثری تأمل‌برانگیز است؛ هرچند آشنایی مقدماتی با فلسفه و روان‌کاوی می‌تواند به درک بهتر بحث‌های آن کمک کند.

خلاصه کتاب کژ نگریستن

اسلاوی ژیژک در کتاب کژ نگریستن، به رابطه‌ی میان فانتزی و واقعیت می‌پردازد و نشان می‌دهد که فانتزی چگونه به تجربه‌ی ما از جهان شکل می‌دهد. از نظر او میل انسان صرفاً به خواسته‌هایی ازپیش‌تعیین‌شده وابسته نیست؛ فانتزی نیز در شکل‌گیری موضوع میل نقش دارد. نویسنده همچنین میان میل و رانه تمایز می‌گذارد و توضیح می‌دهد که گاهی تکرار یک کنش به منبع کام‌جویی تبدیل می‌شود، حتی وقتی رسیدن به نتیجه‌ی مطلوب در میان نباشد.

کتاب کژ نگریستن با بررسی نمونه‌هایی از سینما و ادبیات، این مفاهیم را به مسائل گسترده‌تری پیوند می‌دهد. تحلیل بازگشت مردگان به مسئله‌ی باقی‌ماندن تعهدها و خواسته‌های نمادین پس از مرگ می‌پردازد و بحث ایدئولوژی نشان می‌دهد که باورها و قواعد اجتماعی با شیوه‌های کام‌جویی افراد و گروه‌ها ارتباط دارند. اسلاوی ژیژک از این مسیر رابطه‌ی میان روان انسان، فرهنگ و نظم سیاسی را بررسی می‌کند و خواننده را به بازاندیشی در برداشت خود از واقعیت فرامی‌خواند.

چرا باید کتاب کژ نگریستن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کژ نگریستن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفاهیم روان‌کاوی لاکان را با مثال‌هایی از سینما و ادبیات توضیح می‌دهد.
• این اثر به درک تفاوت میان میل و رانه و نقش تکرار در تجربه‌ی کام‌جویی کمک می‌کند.
• این کتاب با تحلیل آثار هیچکاک، امکان تازه‌ای برای اندیشیدن به نگاه، قاب‌بندی و فریب در سینما فراهم می‌آورد.
• این اثر رابطه‌ی میان فانتزی، ایدئولوژی و نظم اجتماعی را بررسی می‌کند.

خواندن کتاب کژ نگریستن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کژ نگریستن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• این کتاب برای علاقه‌مندان به نظریه‌های ژاک لاکان و روان‌کاوی مناسب است.
• این اثر به پژوهشگران و دانشجویان سینما که به تحلیل فلسفی فیلم علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.
• این کتاب برای خوانندگان فلسفه‌ی سیاسی و مطالعات فرهنگی که به رابطه‌ی میل، فانتزی و ایدئولوژی توجه دارند، مفید است.

بخشی از کتاب کژ نگریستن

«والتر بنیامین معتقد بود یکی از روش‌های بارآور و بنیادبراندازِ نظری، قرائت والاترین فرآورده‌های معنوی یک فرهنگ در کنار فرآورده‌های پیش‌پاافتاده، سطح پایین و دنیوی آن است. او به‌طور مشخص در نظر داشت آرمان والا و متعالی زوجی عاشق را که در فلوت سحرآمیزِ موتسارت مجسم شده بود در کنار تعریف ازدواج در نوشته‌های ایمانوئل کانت (فیلسوف هم‌عصر موتسارت) قرائت کند؛ تعریفی که در درون محافل اخلاق‌گرایان خشم و انزجار فراوانی برانگیخت. ازدواج، به گفتۀ کانت، «قراردادی است میان دو شخص عاقل و بالغ از جنس مخالف براساس استفادۀ متقابل از اندام‌های تناسلی». کاری از همین دست در این کتاب انجام گرفته: قرائتِ والاترین بن‌مایه‌های نظری ژاک لاکان در کنارِ و از طریق موارد و مصادیق نمونه‌های فرهنگ توده‌ای معاصر: نه‌فقط آلفرد هیچکاک، که هم‌اینک درباره‌اش همه همداستان‌اند که پیش از هر چیز «هنرمندی جدی» بوده، بلکه همچنین فیلم نوآر، داستان‌های علمی‌‌تخیلی، رمان‌های کارآگاهی، قصه‌های رمانتیک بازاری، تا کارهای استیون کینگ. بدین‌قرار، ضابطۀ مشهور لاکانی «کانت همراه با ساد» را در مورد خودِ لاکان به کار خواهیم بست؛ همان‌طور که لاکان اخلاق کانتی را با عینک انحراف سادی قرائت کرد. آن‌چه خواننده در این کتاب خواهد یافت مجموعۀ کاملی است از انواع و اقسام «لاکان همراه با...»: آلفرد هیچکاک، فریتس لانگ، روث رندل، پاتریشیا های‌سمیت، کالین مک‌کالو، استیون کینگ و نظایر ایشان (اگر گاهی در کتاب از نام‌های «بزرگی» چون شکسپیر و کافکا یاد می‌شود، لازم نیست خواننده نگران شود: آن‌ها درست بسان نویسندگانی بازاری و عوام‌پسند در سطح مک‌کالو و کینگ قرائت می‌شوند).»