کتاب گره کور

کتاب گره کور (Interlock) نوشته آیرا لوین و ترجمه شهرام زرگر، نمایش‌نامه‌ای است که ماجرای آن در خانه‌ای بزرگ و سنگین در منهتن می‌گذرد؛ جایی که دیدار یک پیانیست مهاجر، نامزدش و زنی ثروتمند و منزوی، خیلی زود از یک آشنایی معمولی فراتر می‌رود. متن از همان آغاز، کشمکش میان غرور، نیاز، وابستگی و میل به نجات‌دادن دیگری را پیش می‌کشد و نشان می‌دهد کمک‌کردن همیشه هم بی‌هزینه و بی‌پیامد نیست. نشر بیدگل این نمایش را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گره کور

کتاب گره کور نوشته‌ی آیرا لوین نمایش‌نامه‌ای سه‌پرده‌ای است که در فضایی بسته و پرتنش شکل می‌گیرد. همه‌چیز در اتاقی از خانه‌ی خانم‌پرایس در گرامرسی پارک می‌گذرد؛ خانه‌ای قدیمی با راه‌پله‌ی مارپیچ، پنجره‌های تیره، پرتره‌ای بزرگ و پیانویی که حضورش فقط یک جزئیات صحنه نیست، بلکه به مرکز کشمکش تبدیل می‌شود. 

زمان داستان چند سال پس از جنگ جهانی دوم است و همین فاصله‌ی زمانی، گذشته‌ی شخصیت‌ها را به نیرویی زنده در گفت‌وگوها بدل می‌کند. پل شیلدگر، مهاجری آلمانی و نوازنده‌ای بااستعداد، میان فقر، خاطره‌ی اردوگاه و میل به حفظ شأن خود ایستاده است. هیلده هان می‌خواهد او را به زندگی باثبات‌تری نزدیک کند و خانم‌پرایس، زنی ثروتمند و معلول، در پی آن است که از راه حمایت از پل معنایی تازه برای زندگی خود پیدا کند.

آیرا لوین در کتاب گره کور فقط بر یک موقعیت نمایشی تکیه نمی‌کند، بلکه به‌تدریج رابطه‌های میان این سه نفر را باز می‌کند و نشان می‌دهد هر پیشنهاد مهربانانه‌ای می‌تواند لایه‌ای از قدرت، نیاز یا پنهان‌کاری هم در خود داشته باشد. گفت‌وگوها مدام میان صمیمیت و تنش در نوسان‌اند و هر جمله، گذشته‌ای را به اکنون می‌کشد؛ از خاطره‌های جنگ و مهاجرت گرفته تا تجربه‌ی از‌دست‌دادن، حس تحقیر، وابستگی عاطفی و میل به کنترل‌کردن دیگری. 

آنچه این نمایشنامه را پیش می‌برد فقط حادثه نیست، بلکه برخورد جهان‌بینی‌هاست: کسی که کمک را نوعی صدقه می‌بیند، کسی که عشق را با فداکاری می‌سنجد و کسی که می‌خواهد از ثروت و نفوذش معنایی شخصی بسازد. فضای اثر به‌ گونه‌ای پیش می‌رود که اتاق خانه کم‌کم شبیه میدان نبردی خاموش می‌شود؛ جایی که موسیقی، محبت، پول و غرور در هم قفل می‌شوند.

خلاصه نمایشنامه گره کور

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب گره کور با ورود پل به خانه‌ی خانم‌پرایس آغاز می‌شود؛ جایی که هیلده می‌کوشد او را با زنی آشنا کند که می‌تواند مسیر زندگی‌اش را تغییر دهد. پل که گذشته‌ای تلخ و روحیه‌ای حساس دارد، در برابر هر نوع کمک مالی یا حمایت مستقیم مقاومت می‌کند و آن را تهدیدی برای استقلال خود می‌داند. در مقابل، خانم‌پرایس که با تنهایی، درد جسمی و بی‌هدفی دست‌وپنجه نرم می‌کند، می‌خواهد با پشتیبانی از استعداد پل برای زندگی خود معنایی پیدا کند. 

داستان از دل همین کشمکش جلو می‌رود و رابطه‌ی این سه نفر را به‌ سمت وابستگی، سوءتفاهم و تنش‌های عاطفی پیچیده می‌برد.

چرا باید کتاب گره کور را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گره کور را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کشمکش میان غرور، نیاز و وابستگی را در قالب گفت‌وگوهایی فشرده و پرتنش نشان می‌دهد.
• خواننده با رابطه‌ای روبه‌رو می‌شود که در آن کمک‌کردن، محبت و قدرت از هم جدا نمی‌مانند.
• نمایش‌نامه تصویری روشن از اثر گذشته‌ی جنگ، مهاجرت و تحقیر بر رفتار شخصیت‌ها به دست می‌دهد.
• حضور پیانو و موسیقی در متن فقط تزیینی نیست و به بخش مهمی از درگیری‌های داستان تبدیل می‌شود.
• فضای محدود یک خانه، امکان تمرکز بیشتر بر تغییر رابطه‌ها و لایه‌های پنهان شخصیت‌ها را فراهم می‌کند.
• این اثر برای کسانی که به نمایش‌نامه‌های شخصیت‌محور و موقعیت‌های روانی پیچیده علاقه دارند، تجربه‌ای دقیق‌تر از یک درام صرفاً حادثه‌محور فراهم می‌کند.

خواندن کتاب گره کور را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گره کور به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که تنش اصلی آن‌ها از دل گفت‌وگو و رابطه‌ی شخصیت‌ها شکل می‌گیرد.
• خوانندگانی که به داستان‌های مرتبط با مهاجرت، خاطره‌ی جنگ و بازسازی زندگی پس از ویرانی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند تقابل میان عزت‌نفس، نیاز مالی و وابستگی عاطفی را در یک موقعیت نمایشی دنبال کنند.
• مخاطبانی که از فضاهای بسته، خانه‌های پررمزوراز و روابطی که به‌تدریج تیره می‌شوند لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به آثاری که موسیقی و هنر را به بخشی از بحران شخصیت‌ها تبدیل می‌کنند.

درباره آیرا لوین

آیرا لوین (Ira Levin) (۱۹۲۷-۲۰۰۷)، رمان‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس آمریکایی و از چهره‌های شاخص ادبیات تعلیق، وحشت روان‌شناختی و گونه‌ی معمایی بود. او پس از تحصیل در مدرسه‌ی هوراس مان و دانشگاه دریک، در سال ۱۹۵۰ در رشته‌های فلسفه و زبان انگلیسی از دانشگاه نیویورک فارغ‌التحصیل شد و پس از پایان دوران خدمت در ارتش، کار نویسندگی را با تولید محتوای آموزشی و نگارش نمایش‌نامه و فیلم‌نامه برای رادیو و تلویزیون آغاز کرد. نخستین رمان لوین با نام «بوسه‌ای پیش از مرگ» جایزه‌ی ادگار آلن پو را در بخش بهترین رمان اول برای او به همراه داشت و جایگاه اولیه‌ی او را در ادبیات جنایی تثبیت کرد.

آثار داستانی و نمایشی لوین با تعلیق دقیق، ساختارهای مهندسی‌شده و واکاوی هراس‌های جامعه‌ی مدرن شناخته می‌شوند. اثر صحنه‌ای مشهور او، نمایش‌نامه‌ی کمدی‌معمایی «تله‌ی مرگ»، ضمن ثبت رکوردهای اجرایی طولانی در برادوی، دومین جایزه‌ی ادگار را برای وی به ارمغان آورد. از مهم‌ترین رمان‌ها و نمایش‌نامه‌های دیگر او که بسیاری به آثار شاخص سینمایی تبدیل شده‌اند، می‌توان به «بچه‌ی رزماری»، «همسران استپفورد»، «پسران برزیلی»، «اسلیور»، «اتاق ورونیکا» و «باغ دکتر کوک» اشاره کرد.

درباره شهرام زرگر

شهرام زرگر (متولد ۱۳۴۴)، مترجم، پژوهشگر و مدرس دانشگاه در حوزه‌ی ادبیات دراماتیک و هنرهای نمایشی است. او تحصیلات کارشناسی خود را در رشته‌ی بازیگری در دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان رساند و مدرک کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی را از دانشکده‌ی سینما و تئاتر دانشگاه هنر تهران اخذ کرد. زرگر علاوه‌بر تدریس آکادمیک، بر ترجمه‌ی متون ادبیات نمایشی غرب نیز تمرکز دارد. از جمله‌ی کارهای او می‌توان به ترجمه‌ی نمایش‌نامه‌های آیرا لوین، نیل سایمون و دیوید ممت اشاره کرد.

بخشی از کتاب گره کور

«هیلده: (با ته‌لهجۀ آلمانی) بیا تو پل. خواهش می‌کنم بیا تو. بفرما... (پل با تردید قدم به درون اتاق می‌گذارد.) کسی اینجا نیست. خدمتکار توی زیرزمین نشسته و گوشش‌رو چسبونده به رادیو؛ بمب هم منفجر بشه نمی‌فهمه. (پل کمی جلوتر می‌آید. شق‌ورق قدم برمی‌دارد و با احتیاط به دور‌و‌‌بر نگاه می‌کند. هیلده پالتویش را روی دستۀ مبل راحتی می‌گذارد، به‌سمتِ پنجره می‌رود، ریسمانِ پرده را می‌کشد و پرده‌ها کنار می‌روند.) اتاقِ من اون بالاست. یکی‌از بهترین اتاق‌های خونه‌ست! خانم‌پرایس اصرار داشت اونجا‌رو بردارم.

پل: (بی‌هیچ حرکتی به پلکان چشم می‌دوزد. با لهجۀ آلمانی غلیظ‌تر از ته‌لهجۀ هیلده:) مثل خونۀ خودمونه... راه‌پله‌رو می‌گم...

هیلده: نه، این انگلیسیه، آلمانی نیست. چوب‌های خونه انگلیسیه، روکشِ دیوارها بلژیکی، سنگِ‌مرمرِ راه‌پلۀ جلویی هم ایتالیایی. پدربزرگ این خانم وقتی خونه‌رو می‌ساخته همه‌چی‌رو از خارج آورده. توی اتاق‌نشیمن یه‌لوستره که مال یه‌قصرِ فرانسوی بوده، ولی الآن روش ملافه‌کشیدن و درِ اتاق هم بسته‌ست. هیجده‌تا اتاق داره که فقط از هفت‌تاش استفاده می‌شه!»