کتاب سفرنامه راه مشهد

کتاب سفرنامه راه مشهد نوشته غلامعلی حداد عادل، خاطره‌ی سفری خانوادگی به مشهد را از نگاه کودکی نُه ساله بازسازی می‌کند؛ سفری که سال‌ها بعد با حافظه و تأمل نویسنده دوباره روایت شده است. محور اصلی آن نه خود شهر مشهد، بلکه راه مشهد است؛ جاده‌ها، قهوه‌خانه‌ها، وسیله‌های سفر، روستاها و حال‌وهوای زندگی در مسیری طولانی که امروز چهره‌ای دیگر دارد. نشر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان این سفرنامه را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سفرنامه راه مشهد

کتاب سفرنامه راه مشهد نوشته‌ی غلامعلی حداد عادل بر پایه‌ی خاطره‌ای قدیمی شکل گرفته است: سفری خانوادگی به مشهد که در کودکی نویسنده رخ داده و سال‌ها بعد به کلمات سپرده شده است. خود نویسنده از همان آغاز توضیح می‌دهد که این نوشته قرار نیست گزارش کاملی از شهر مشهد باشد، چون تجربه‌ی او در آن سن بیشتر به مسیر، توقف‌ها، جاده و آنچه در راه دیده محدود بوده است. به همین دلیل، مرکز ثقل اثر روی راه مشهد قرار می‌گیرد؛ راهی که در آن کامیون، جاده‌ی شوسه، تلگراف، قهوه‌خانه، آب‌انبار، روستا و مسافران هر کدام بخشی از تصویر کلی زندگی را می‌سازند.

کتاب فقط یادآوری یک سفر شخصی نیست، بلکه بازسازی فضایی است که در آن سفرکردن معنایی متفاوت داشته است. حداد عادل کوشیده تا حد ممکن راوی بماند و آنچه را دیده و حس کرده، بی‌آنکه مدام به داوری و مقایسه پناه ببرد، پیش چشم بگذارد. از دل این روایت، تصویری روشن از دشواری‌های سفر، شکل جاده‌ها، وضع شهرهای بین راه، شیوه‌ی استراحت در قهوه‌خانه‌ها، مناسبات راننده‌ها و حتی جزئیات خانه و محله‌ی کودکی بیرون می‌آید. همین توجه به جزئیات باعث شده متن حالتی شبیه آلبوم خاطره پیدا کند؛ آلبومی که به‌ جای عکس، از واژه‌ها ساخته شده است.

کتاب سفرنامه راه مشهد در عین‌ حال لایه‌ای دیگر هم دارد: گفت‌وگوی میان کودک دیروز و نویسنده‌ی سالخورده‌ی امروز. این دو صدا در متن از هم جدا نیستند، اما حضور هر دو حس می‌شود؛ یکی با شگفتی و نگاه بی‌واسطه و دیگری با حافظه‌ای که سال‌ها تجربه را پشت سر گذاشته است. نتیجه، روایتی است که هم حال‌وهوای یک سفر خانوادگی را نگه می‌دارد و هم تصویری از شیوه‌ی زیستن در دوره‌ای دورتر به دست می‌دهد؛ دوره‌ای که در آن راه، خودِ ماجراست.

خلاصه کتاب سفرنامه راه مشهد

سفر با خبری نگران‌کننده آغاز می‌شود: خواهر کوچک را که پیش‌تر همراه بستگان به مشهد رفته، بیماری از پا انداخته و خانواده باید هر چه زودتر خود را به او برسانند. پدر که راننده‌ی کامیون خط مشهد است، راهی سفر می‌شود و کودک نُه ساله همراه مادر، برادر کوچک و چند تن از نزدیکان در اتاق جلوی کامیون می‌نشیند.

از همین‌جا روایت وارد جاده می‌شود؛ از میدان خراسان و پایان زودهنگام آسفالت تا راه شوسه، گردوغبار، توقف در قهوه‌خانه‌ها، عبور از شهرهای کوچک و تماشای روستاها و بیابان. آنچه پیش می‌رود فقط رسیدن به مقصد نیست، بلکه ثبت تجربه‌ی سفر در روزگاری است که هر کیلومترش شکل دیگری از زندگی را نشان می‌داد.

چرا باید کتاب سفرنامه راه مشهد را بخوانیم؟

دلایل خواندن سفرنامه راه مشهد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری جزئی و ملموس از سفر زمینی در ایرانِ چند دهه پیش به دست می‌دهد.
• خواننده با وضع جاده‌ها، قهوه‌خانه‌های بین‌راه، وسیله‌های حمل‌ونقل و ریتم سفر در آن دوره آشنا می‌شود.
• متن نشان می‌دهد که یک خاطره‌ی شخصی چگونه می‌تواند به ثبت بخشی از زندگی جمعی تبدیل شود.
• روایت کودکانه‌ی تجربه‌ها در کنار نگاه پخته‌تر نویسنده، به متن عمق و دقت بیشتری داده است.
• این کتاب برای کسانی که به جزئیات زندگی روزمره، حافظه و تغییر چهره‌ی شهر و جاده علاقه دارند، نکته‌های فراوانی دارد.

خواندن کتاب سفرنامه راه مشهد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن سفرنامه راه مشهد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سفرنامه‌ها و خاطراتی که بر مسیر و تجربه‌ی راه تمرکز دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند از زندگی روزمره و سفرهای خانوادگی در ایرانِ گذشته تصویر روشن‌تری داشته باشند.
• کسانی که به جزئیات جاده، شهرهای بین‌راه، قهوه‌خانه‌ها و شیوه‌های قدیمی حمل‌ونقل علاقه دارند.
• مخاطبانی که از روایت‌های خاطره‌محور با تکیه بر مشاهده و جزئیات عینی لذت می‌برند.
• نوجوانان و بزرگسالانی که می‌خواهند گذشته را نه از مسیر بحث‌های کلی، بلکه از خلال یک تجربه‌ی زیسته بشناسند.

درباره غلامعلی حداد عادل

غلامعلی حداد عادل (متولد ۱۳۲۴) استاد فلسفه، نویسنده و سیاستمدار است که دهه‌ها در کانون سیاستگذاری‌های فرهنگی و کلان جمهوری اسلامی حضور داشته است. او پس از دریافت مدرک دکترای فلسفه از دانشگاه تهران و سال‌ها تدریس دانشگاهی، مناصب اجرایی و تقنینی متعددی را تجربه کرد؛ از جمله معاونت وزارت آموزش و پرورش و نقش‌آفرینی در تدوین متون درسی، عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجمع تشخیص مصلحت نظام و تصدی ریاست مجلس شورای اسلامی در دوره‌ی هفتم.

حداد عادل علاوه‌بر جایگاه سیاسی، به عنوان یکی از مدیران ارشد نهادهای زبانی و ادبی کشور، سال‌ها ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی را بر عهده داشته و مدیریت علمی دانشنامه‌ی جهان اسلام (بنیاد دایرةالمعارف اسلامی) را پیش برده است. از مهم‌ترین تألیفات و ترجمه‌های شناخته‌شده‌ی او در حوزه‌ی فلسفه، فرهنگ و دین می‌توان به کتاب «فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی» و «نظریه‌ی معرفت در فلسفه‌ی کانت» اشاره کرد.