کتاب دختر باد و خاک

کتاب دختر باد و خاک نوشته زهرا (آسیه) درجو، مجموعه‌ای از خاطرات کودکی و نوجوانی او در دهکده‌ی نوغابچیک است. نویسنده از میان کارهای روزانه، جشن‌ها، بازی‌ها و روابط همسایگی، تصویری از زندگی مردم این روستا در خراسان جنوبی ساخته است. انتشارات مانیان این کتاب را منتشر کرده است. شادی گرفتن یک جفت کفش نو در این خاطرات کنار سختی آوردن آب و کار در باغ قرار می‌گیرد؛ جزئیاتی که نشان می‌دهند کودکی آسیه چگونه به زندگی و مسئولیت‌های خانواده گره خورده بود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دختر باد و خاک

کتاب دختر باد و خاک حاصل بازگشت زهرا (آسیه) درجو به خاطرات دهکده‌ای است که خانه‌ها، قنات‌ها، باغ‌ها و مردمش در ذهن او حضور دارند. نویسنده در مقدمه، زنده‌کردن خاطرات و ثبت تجربه‌های صبر، استقامت، ازخودگذشتگی و استقلال را انگیزه‌ی نوشتن معرفی کرده است. آسیه هم راوی خاطرات است و هم کودکی که در میان اتفاق‌های روزانه بزرگ می‌شود. اعضای خانواده، همسایه‌ها، دوستان و خویشاوندان، هریک بخشی از تصویر روستا را شکل می‌دهند. خاطره‌ها بر جزئیات ملموس تکیه دارند: صدای در چوبی، بوی نان تنوری، رنگ قالیچه‌ها و سنگینی ظرف‌های آب. روایت اول‌شخص، تجربه‌ی کودک را به یادآوری‌ها و برداشت‌های بزرگسالی پیوند می‌دهد. نویسنده گاهی از یک منظره یا خوراکی به خاطره‌ای دیگر می‌رسد و گاهی تغییر خانه‌ها و ابزارهای کار را مرور می‌کند. فهرست، خاطرات را زیر عنوان فصل‌های سال دسته‌بندی کرده است. بهار، تابستان و زمستان از بخش‌های مشخص این تقسیم‌بندی‌اند و تخم‌مرغ رنگین، گل زوفا، یک‌مشت شاه‌توت و کوه انگور از عنوان‌های خاطرات هستند.
کتاب دختر باد و خاک، فرهنگ بومی را در دل زندگی روزانه نشان می‌دهد. واژه‌های محلی برای خوراک‌ها، ظرف‌ها و مکان‌ها، همراه توضیح معنای آن‌ها آمده‌اند و بخشی از حافظه‌ی مردم روستا را حفظ کرده‌اند. قنات در این تصویر فقط منبع آب نیست؛ محل شستن لباس، برداشتن آب و دیدن همسایه‌ها هم هست. کار زنان نیز جای برجسته‌ای دارد؛ از آماده‌کردن خوراک و رسیدگی به کودکان تا همراهی در ساخت خانه و برداشت محصول. خاطرات، همکاری مردم را در کنار فشار جسمی این کارها ثبت کرده‌اند. فضای کتاب تنها به دلتنگی برای شادی‌های کودکی محدود نمی‌شود. مرگ نوزادان، نبود دسترسی به پزشک، دردهای مادر و دشواری کار در سرما نیز در روایت حضور دارند. نویسنده باورهای محلی درباره‌ی بیماری و نام‌گذاری را از زاویه‌ی تجربه‌ی مردم نقل کرده است، نه به‌عنوان توصیه‌ی درمانی. خواننده از کنار هم قرارگرفتن این تجربه‌ها، با زندگی اجتماعی روستا آشنا می‌شود؛ زندگی‌ای که لذت‌های کوچک، محدودیت‌های معیشتی و وابستگی به طبیعت در شکل‌گیری خاطراتش سهم دارند.

خلاصه کتاب دختر باد و خاک

آسیه خاطراتش را از خانه‌های کاه‌گلی، پشت‌بام‌های به‌هم‌پیوسته و آماده‌شدن خانواده برای نوروز آغاز می‌کند. او میان بازی و انجام کارهای خانه رفت‌وآمد دارد و جهان اطرافش را از خلال دیدارهای خانوادگی و رفتن به قنات می‌شناسد. گردش دسته‌جمعی به مزار برک، پختن غلور و جست‌وجوی گیاهان کوهی، بخش دیگری از زندگی جمعی روستا را نشان می‌دهد. تابستان، مسئولیت چراندن گوسفندان و همراهی در برداشت محصول را به روزهای کودکان می‌آورد. خاطرات ورود رادیو، تلویزیون و دستگاه‌های کشاورزی نیز تغییر شیوه‌ی زندگی مردم را ثبت می‌کنند. کتاب دختر باد و خاک بر حفظ یاد کسانی تکیه دارد که زندگی روزانه‌ی دهکده را ساخته‌اند. نویسنده تجربه‌ی مستقل‌شدن کودکان را کنار زحمت بزرگ‌ترها قرار داده است؛ تجربه‌ای که شادی، فقدان، کار و پیوندهای خانوادگی در شکل‌گیری آن نقش دارند.

چرا باید کتاب دختر باد و خاک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دختر باد و خاک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• خاطرات، جزئیات خانه‌داری، دامداری و باغداری در نوغابچیک را از تجربه‌ی یکی از اهالی ثبت کرده‌اند.
• واژه‌ها و خوراک‌های محلی، شناختی از فرهنگ روزانه‌ی روستا به خواننده می‌دهند.
• حضور هم‌زمان شادی و محرومیت، تصویری فراتر از خاطرات صرفاً خوشایند کودکی می‌سازد.
• شرح مسئولیت‌های کودکان، رابطه‌ی کار و مستقل‌شدن را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به خاطرات کودکی که پیوند تجربه‌های شخصی و زندگی روستایی را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که به فرهنگ بومی خراسان جنوبی، خوراک‌ها و رسم‌های محلی علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نقش زنان و مسئولیت‌های کودکان را در زندگی روزانه‌ی روستا بشناسند.