کتاب فلسفه چیست؟

کتاب فلسفه چیست؟ نوشته محمد سربخشی، تلاشی برای روشن‌کردن یکی از پرسش‌های قدیمی و درعین‌حال زنده‌ی حوزه‌ی اندیشه است: فلسفه دقیقاً چه می‌گوید و چه نسبتی با زندگی فکری انسان دارد؟ نویسنده در این اثر، از تعریف فلسفه و تفاوت آن با دانش‌های نزدیک آغاز می‌کند و سپس به فلسفه‌ی اسلامی، فلسفه‌ی غرب و فلسفه‌های مضاف می‌رسد. نویسنده در این کتاب می‌کوشد پیش از ورود به بحث‌های سنگین‌تر، نقشه‌ای کلی از مفاهیم، مسئله‌ها و مسیرهای اصلی فلسفه ترسیم کند. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه چیست؟ اثر محمد سربخشی

کتاب فلسفه چیست؟ نوشته‌ی محمد سربخشی، یک درسنامه‌ی مقدماتی است که می‌خواهد ابهام‌های اولیه درباره‌ی فلسفه را کمتر کند و تصویری کلی از میدان بحث‌های فلسفی به دست بدهد. نویسنده از همان ابتدا فلسفه را دانشی معرفی می‌کند که با پرسش‌های بنیادین درباره‌ی وجود، شناخت، حقیقت و نسبت دانش‌های مختلف با یکدیگر گره خورده است. سربخشی توضیح می‌دهد که چرا فلسفه برای بحث درباره‌ی خدا، روح، جهان، آگاهی و حتی مبانی دیگر علوم اهمیت پیدا می‌کند و چرا بدون روشن‌شدن بعضی از مفاهیم فلسفی، بسیاری از سؤالات اساسی بی‌پاسخ می‌مانند.

کتاب فلسفه چیست؟ در قالب ۱۰ درس تنظیم شده و همین شکلِ درس‌نامه‌ای باعث شده بحث مرحله‌به‌مرحله پیش برود. در بخش‌های آغازین، تعریف فلسفه، معنای عام و خاص آن، موضوع فلسفه و ویژگی‌هایی مثل عقلی‌بودن، یقینی‌بودن، کلی‌بودن و انتزاعی‌بودن مفاهیم فلسفی توضیح داده می‌شود. بعد از آن، کتاب به سراغ مرزبندی می‌رود و تفاوت فلسفه را با منطق، معرفت‌شناسی، کلام و عرفان نظری بررسی می‌کند. این بخش‌ها نشان می‌دهند که هرکدام از این دانش‌ها چه مسئله‌ای را دنبال می‌کنند و از چه زاویه‌ای به حقیقت نزدیک می‌شوند.

کتاب فلسفه چیست؟ در ادامه به نحله‌های اصلی فلسفه‌ی اسلامی مثل مشاء، اشراق و حکمت متعالیه می‌پردازد و در کنار آن، تصویری از ادوار و جریان‌های فلسفه‌ی غرب نیز ترسیم می‌کند. بخش پایانی کتاب به فلسفه‌های مضاف اختصاص دارد، یعنی شاخه‌هایی که فلسفه را در نسبت با حوزه‌هایی مشخص‌تر بررسی می‌کنند. در مجموع، محمد سربخشی بیش از آنکه بخواهد وارد جزئیات پیچیده‌ی هر مکتب شود، تلاش می‌کند نقشه‌ای کلی از مفاهیم، تقسیم‌بندی‌ها و مسئله‌های اصلی فلسفه ارائه کند تا جایگاه هر بحث برای مخاطب روشن‌تر شود.

خلاصه کتاب فلسفه چیست؟

کتاب فلسفه چیست؟ با یک پرسش پایه شروع می‌کند: وقتی از فلسفه حرف زده می‌شود، دقیقاً از چه دانشی سخن می‌رود؟ محمد سربخشی ابتدا معنای لغوی و اصطلاحی فلسفه را توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که فلسفه در معنای خاص دانشی است که احکام کلی وجود را با روش عقلی بررسی می‌کند. در ادامه، ویژگی‌های این دانش، تفاوتش با منطق و معرفت‌شناسی و کلام و عرفان و نیز جایگاه آن در میان دیگر علوم مطرح می‌شود. کتاب فلسفه چیست؟ به شاخه‌های مهم فلسفه‌ی اسلامی، برخی دوره‌ها و جریان‌های فلسفه‌ی غرب و همین‌طور فلسفه‌های مضاف نیز می‌پردازد تا تصویری کلی از مسئله‌ها، مسیرها و قلمروهای اصلی فلسفه ارائه شود.

چرا باید کتاب فلسفه چیست؟ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فلسفه چیست؟ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب به پرسش «فلسفه چیست؟» پاسخی آموزشی و چندبخشی می‌دهد.
• خواننده با تفاوت فلسفه و دانش‌های نزدیک به آن مثل منطق، معرفت‌شناسی، کلام و عرفان نظری، آشنا می‌شود.
• این کتاب کمک می‌کند تا مفاهیمی مثل متافیزیک، وجود، علیت، یقین و معقولات در جای درست خود فهمیده شوند.
• ساختار درس‌نامه‌ای اثر مسیر مطالعه را برای کسانی که می‌خواهند از مباحث مقدماتی شروع کنند، روشن‌تر می‌کند.
• این کتاب تصویری کلی از نحله‌های مهم فلسفه‌ی اسلامی و بخشی از جریان‌های فلسفه‌ی غرب به دست می‌دهد.
• بخش مربوط به فلسفه‌های مضاف نشان می‌دهد که فلسفه به بحث‌های کلی محدود نیست و با حوزه‌های دیگر نیز نسبت دارد.

خواندن کتاب فلسفه چیست؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فلسفه چیست؟ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که می‌خواهند پیش از خواندن متون دشوارتر، با مفاهیم پایه‌ی فلسفه آشنا شوند.
• دانشجویان و علاقه‌مندانی که به‌دنبال شناخت تفاوت فلسفه با منطق، کلام و معرفت‌شناسی هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تصویری کلی از فلسفه‌ی اسلامی، فلسفه‌ی غرب و فلسفه‌های مضاف به دست آورند.
• مخاطبانی که با اصطلاحات فلسفی روبه‌رو شده‌اند و می‌خواهند جایگاه و معنای آن‌ها را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که به درس‌نامه‌های مقدماتی در حوزه‌ی اندیشه و مباحث عقلی علاقه دارند.

درباره محمد سربخشی

محمد سربخشی پژوهشگر حوزه‌ی فلسفه و عضو هیئت‌علمی گروه فلسفه‌ی مؤسسه‌ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) است. او متولد سال ۱۳۵۰ است. حوزه‌ی فعالیت علمی او شامل فلسفه، کلام، حکمت متعالیه، فلسفه‌ی اخلاق و معرفت‌شناسی است. سربخشی در مراکز حوزوی و دانشگاهی به تدریس این مباحث پرداخته و پژوهش‌هایش بیشتر بر موضوعاتی مانند معرفت‌شناسی، فلسفه‌ی اسلامی، رابطه‌ی دین و اخلاق، مبانی اخلاق سکولار و مسائل فلسفه‌ی علم تمرکز دارد.

از آثار منتشرشده‌ی محمد سربخشی می‌توان به اخلاق سکولار، آموزش ترجمه‌ی متون تخصصی فلسفه و کلام از عربی، آیین عرفی، چیستی و ارزش معرفت‌شناختی علم حضوری، هم‌اندیشی معرفت‌شناسی و فلسفه‌ی اخلاق اشاره کرد. او همچنین مقالات متعددی در زمینه‌ی فلسفه‌ی اسلامی، اخلاق، معرفت‌شناسی و مباحث کلامی منتشر کرده است.

سربخشی برای کتاب آیین عرفی عنوان «اثر برگزیده‌ی» جشنواره‌ی جایزه‌ی کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران را به دست آورده است.

بخشی از کتاب فلسفه چیست؟

«ارسطو وقتی مشغول تدوین علوم بود، با مسائلی مواجه شد که باید در تمام علوم به عنوان مقدمه مطرح شده و پاسخ داده شوند. وی برای احتراز از تکرار، این‌گونه مسائل را در کنار هم و به صورت جدا بحث کرد. کسانی که پس از ارسطو شروع به نام‌گذاری دسته‌های مختلف مسائل کردند، نام این بخش را متافیزیک نهادند که در زبان عربی به مابعدالطبیعه ترجمه شد. علت این نام‌گذاری آن بود که این دسته، پس از طرح مسائل طبیعیات پیش کشیده شده بود و ارسطو نیز ظاهراً پس از گفت‌وگو دربارۀ طبیعت و فیزیک دربارۀ آنها بحث کرده بود. امروزه مابعدالطبیعه یکی از معانی فلسفه است که ما آن را معنای اصطلاحی خاص فلسفه می‌نامیم. باید دقت کرد که مابعدالطبیعه غیر از ماوراءالطبیعه است و نباید آن دو را یکی دانست. ماوراء طبیعت موضوع بخش سوم از حکمت نظری است که دربارۀ امور مافوق طبیعت بحث می‌کند، اما مابعدالطبیعه تنها به بحث‌هایی اشاره می‌کند که در تدوین، بعد از طبیعیات مطرح شده‌اند و به این ترتیب نام مابعدالطبیعه به خود گرفته‌اند.»