کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند، نوشته مسعود عاطفی فرد، به یکی از مسئله‌های مهم شهرهای امروز، یعنی فرسودگی محله‌ها و امکان نوسازی آن‌ها از مسیر فناوری و مدیریت داده‌محور، پرداخته است. نویسنده با تمرکز بر شهر قم و محله‌ی چهل‌اختران نشان می‌دهد که بازآفرینی شهری فقط به تعمیر ساختمان‌ها محدود نمی‌شود و با زیرساخت، تاب‌آوری، خدمات عمومی و وضعیت اجتماعی ساکنان گره خورده است. این کتاب را نشر سنجاق منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند، نوشته‌ی مسعود عاطفی فرد، به مسئله‌ی فرسودگی شهری از زاویه‌ای چندبعدی نگاه کرده است. این کتاب از فصل‌های آغازین روشن می‌کند که فرسودگی فقط به بناهای قدیمی یا معابر باریک مربوط نیست؛ بلکه با ضعف زیرساخت‌ها، افت کیفیت زندگی، آسیب‌پذیری اجتماعی و کاهش کارایی خدمات شهری پیوند دارد. نویسنده برای بررسی این مسئله شهر قم و محله‌ی چهل‌اختران را به‌عنوان نمونه‌ی موردی برگزیده و تلاش کرده است میان مباحث نظری شهرسازی و نیازهای واقعی یک محله‌ی تاریخی و مسئله‌دار ارتباط برقرار کند.

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند از چارچوب‌های رایج بازآفرینی شهری فاصله می‌گیرد و به‌سوی مفهوم بازآفرینی هوشمند می‌رود. اثر در این مسیر به تعریف بافت شهری و بافت فرسوده، گونه‌های مختلف فرسودگی، شاخص‌های کالبدی، اجتماعی و اقتصادی و نقد رویکردهای صرفاً کالبدی پرداخته است. بخش مهمی از کتاب به این نکته اختصاص دارد که مداخله در محله‌های فرسوده اگر فقط به تخریب، تعریض معبر یا نوسازی ساختمان محدود بماند، نمی‌تواند مسئله را به‌صورت پایدار حل کند. نویسنده بر پیوند میان بازآفرینی، تاب‌آوری و فناوری‌هایی مانند GIS، اینترنت اشیا، داده‌کاوی شهری و سامانه‌های مدیریت هوشمند تکیه کرده است.

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند به مباحثی مانند شناسایی نواحی بحرانی، ارزیابی آسیب‌پذیری اجتماعی و اقتصادی، سنجش کیفیت زیرساخت‌ها و امکان هوشمندسازی خدمات شهری پرداخته است. نویسنده از مفاهیمی مانند شهر هوشمند، پایداری شهری، تاب‌آوری و اقتصاد هوشمند سهن گفته است تا زمینه‌ی لازم برای مدل پیشنهادی کتاب فراهم شود. حاصل این مسیر ارائه‌ی الگویی مفهومی است که می‌خواهد بازآفرینی محله‌های فرسوده را از یک اقدام مقطعی به فرایندی پیوسته، قابل‌پایش و مبتنی‌بر داده تبدیل کند.

خلاصه کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

چگونه می‌توان محله‌های فرسوده را فراتر از نوسازی ظاهری، به‌سمت بهبود پایدار هدایت کرد؟ کتاب ابتدا ویژگی‌های بافت فرسوده را در ابعاد کالبدی، اجتماعی و اقتصادی توضیح و سپس نشان می‌دهد که روش‌های سنتی پاسخ‌گوی پیچیدگی این محله‌ها نیست. نویسنده مفاهیم شهر هوشمند، تاب‌آوری و مدیریت داده‌محور را تبیین می‌کند و با تکیه‌ بر نمونه‌ی محله‌ی چهل‌اختران در قم، از ظرفیت ابزارهایی مانند GIS، اینترنت اشیا و پایش هوشمند برای شناسایی مسئله‌ها، بهینه‌سازی خدمات، کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان سخن می‌گوید.

چرا باید کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند را بخوانیم؟

• این کتاب فرسودگی شهری را فقط در ظاهر بناها نمی‌بیند و ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیرساختی آن را هم می‌کاود.
• کتاب نشان می‌دهد که فناوری‌هایی مانند GIS و اینترنت اشیا چگونه می‌توانند در مدیریت محله‌های فرسوده نقش داشته باشند.
• کتاب برای فهم پیوند میان بازآفرینی شهری، تاب‌آوری در برابر بحران و کیفیت خدمات عمومی منبعی متمرکز فراهم کرده است.
• نمونه‌ی محله‌ی چهل‌اختران در قم باعث شده است مطالب نظری به یک موقعیت واقعی شهری پیوند بخورد.
• این کتاب به درک محدودیت‌های رویکردهای صرفاً کالبدی و ضرورت تصمیم‌گیری داده‌محور کمک می‌کند.

خواندن کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و جغرافیای شهری که به موضوع فرسودگی و بازآفرینی محله‌ها علاقه دارند.
• مدیران و کارشناسان شهری که بر روی بهسازی محله‌های مسئله‌دار، خدمات شهری و تاب‌آوری محلی کار می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند پیوند میان شهر هوشمند و مسائل واقعی محله‌های فرسوده را بشناسند.
• کسانی که به مطالعه‌ی نمونه‌های موردی مرتبط با شهر قم و محله‌های تاریخی آن توجه دارند.
• مخاطبانی که به‌دنبال شناخت شاخص‌های کالبدی، اجتماعی و اقتصادی در تحلیل بافت فرسوده هستند.

درباره مسعود عاطفی فرد

مسعود عاطفی فرد به‌عنوان پژوهشگر و فعال در حوزه‌های عمران، معماری، شهرسازی، حقوق و بیمه‌ی مهندسی شناخته می‌شود. او سابقه‌ی تدریس در دانشگاه‌های گوناگون را در کارنامه دارد و مقالات علمی‌ـ‌پژوهشی و علمی‌ـ‌ترویجی متعددی را در همایش‌ها و مجلات معتبر داخلی و خارجی به چاپ رسانده است؛ او همچنین کتاب‌هایی را در زمینه‌های مهندسی عمران، معماری، شهرسازی، حقوق مهندسی، بیمه‌ی مهندسی و مدیریت پروژه‌های عمرانی به نگارش درآورده است.

تمرکز و اهتمام اصلی علمی مسعود عاطفی فرد بر مهندسی عمران، به‌ویژه گرایش سازه و ژئوتکنیک، استوار است. نگاه بین‌رشته‌ای به حوزه‌های گوناگون و واکاوی موضوعات از دیدگاه‌های متعدد، شاخص‌ترین خصوصیت این نویسنده به شمار می‌رود. از میان آثار مکتوب او می‌توان کتاب‌های «بتن سبک سازه‌ای با سنگ‌دانه‌های طبیعی و مصنوعی»، «بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند» و «طراحی مسکن در عصر تکنولوژی و بوم‌گرایی» را نام برد.

بخشی از کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

«۴-۶ .تحلیل آسیب‌پذیری اجتماعی و اقتصادی

آسیب‌پذیری اجتماعی و اقتصادی، یکی از ابعاد مهم تحلیل پایداری شهری در بافت‌های فرسوده است. محله‌های قدیمی و تاریخی معمولاً با ضعف‌های ساختاری، محدودیت فرصت‌های اقتصادی و چالش‌های اجتماعی مواجه‌اند که کیفیت زندگی ساکنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. محله چهل‌اختران با توجه به موقعیت مرکزی، تراکم جمعیتی بالا و وجود بافت فرسوده، نمونه‌ای مناسب برای بررسی آسیب‌پذیری اجتماعی و اقتصادی محسوب می‌شود.

۴-۶-۱ شاخص‌های آسیب‌پذیری اجتماعی

تحلیل آسیب‌پذیری اجتماعی بر اساس شاخص‌های زیر انجام شد:

۱. سطح درآمد خانوارها:

- اکثریت ساکنان دارای درآمد متوسط تا پایین هستند.

- محدودیت درآمد باعث کاهش توان خرید مسکن مناسب، دسترسی به خدمات و بهبود شرایط زندگی می‌شود.

۲. ساختار جمعیتی:

- تعداد خانوارهای با افراد سالخورده و کودک زیاد، فشار بر خدمات اجتماعی محله ایجاد کرده است.

- جمعیت شناور زائران و دانشجویان موقت، فشار مضاعف بر زیرساخت‌ها و خدمات شهری وارد می‌کند.

۳. سطح آموزش و مهارت‌ها:

- میزان سواد و مهارت‌های حرفه‌ای متوسط تا پایین است، که محدودیت فرصت‌های شغلی و توانمندسازی اقتصادی را به همراه دارد.»