کتاب صاد

کتاب صاد نوشته سعید تشکری و حاوی دو نمایشنامه‌ی ایرانی است که انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است. نمایشنامه‌ی اول در زمان معاصر و در مشهد و تهران و نمایشنامه‌ی آخر در صدر اسلام و شهرهایی چون مکه، جده و یثرب می‌گذرد. نویسنده از قالب نمایشنامه برای روایت کشمکش‌های درونی، انتخاب‌های دشوار و نسبت عشق، قدرت و ایمان استفاده کرده است. هر نمایشنامه چهار شخصیت دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صاد اثر سعید تشکری

کتاب صاد به قلم سعید تشکری دو نمایشنامه را در بر گرفته است؛ نمایشنامه‌ی «صاد» و نمایشنامه‌ی «ثمینه».

نمایشنامه‌ی «صاد» در زمان معاصر می‌گذرد. این نمایشنامه چهار شخصیت دارد که نام آن‌ها عبارت است از اَمینا، صمیم، حاج عفیف و ماه‌طلعت. امینا دانشجوی پزشکی و مدیر مرکز نگه‌داری از کودکان بی‌سرپرست در مشهد است. صمیم طلبه و نویسنده‌ای است که نوشتن رمان صاد او را تا آستانه‌ی ورود به مجلس و سیاست می‌برد. این متن نمایشی تنش میان عشق و جاه‌طلبی صمیم، پایبندی امینا به شهر و امامش و گذشته‌ی پرزخم حاج عفیف را پیش می‌برد و نشان می‌دهد چگونه یک تصمیم سیاسی می‌تواند ریشه در خلأهای عاطفی و زخم‌های خانوادگی داشته باشد.

نمایشنامه‌ی «ثمینه» در زمان صدر اسلام می‌گذرد. این متن نمایشی چهار شخصیت دارد که اسامی آن‌ها عبارت است از ثمینه، جنان، شبیر و برهان. ثمینه زنی مکی است که در میانه‌ی کاروان‌ها و بیابان‌ها و بازارها درگیر یک گردنبند امانتی، شوهری مسلمان‌شده و دو کاروان است. این نمایشنامه با صحنه‌های متعدد از بیابان، کاروان، بازار مکه و مسجد قبا مسیر دگرگونی زنی را دنبال می‌کند که از اسارت در گردنبندی موروثی و رنج طلاق و بی‌پناهی به شناخت نور و اسلام می‌رسد.

خلاصه کتاب صاد

هشدار: این پاراگراف‌ها بخش‌هایی از داستان نمایشنامه‌ها را فاش می‌کند!

نمایشنامه‌ی صاد داستان امینا و صمیم را روایت کرده است؛ زوجی جوان که یکی دلبسته‌ی مشهد، طبابت و خدمت در مرکز لطیف است و دیگری پس از موفقیت رمان صاد سودای سیاست و مجلس در سر دارد. جدال میان ماندن در سایه‌ی حرم و رفتن به تهران رابطه‌ی آن‌ها را به مرز گسست می‌کشاند. گذشته‌ی حاج‌ عفیف، پدر صمیم، با ماجرای پسر دیگرش (صارم) و تجربه‌ی مبارزه، زندان و جنگ بر این کشمکش سایه می‌اندازد.

نمایشنامه‌ی ثمینه، شخصیت ثمینه را دنبال کرده است و در کاروانی میان مکه و یثرب می‌گذرد. ثمینه پس از ترک‌شدن از سوی شوهرش (برهان) و درگیرشدن با گردنبندی امانتی، در مسیری پر از سوءظن، هوس، خشونت به‌تدریج به‌سوی کاروان اسلام کشیده می‌شود. او در پایان این مسیر به برهانِ مسلمان‌شده در قبا می‌رسد و از دل اعتراف به خطا و تهی‌شدن از خود، معنای تازه‌ای از عشق، ایمان و رهایی را تجربه می‌کند.

چرا باید کتاب صاد را بخوانیم؟

کتاب صاد که حاوی دو نمایشنامه است، با کنارهم‌گذاشتن مشهد امروز و مکه و یثرب در صدر اسلام نشان داده است که کشمکش میان عشق، قدرت، ایمان و خودخواهی چقدر در زمان‌های مختلف شبیه به هم است. این متن نمایشی از خلال مونولوگ‌ها و دیالوگ‌ها، خواننده را با تصمیم‌های شخصیت‌ها روبه‌رو می‌کند و امکان هم‌ذات‌پنداری با مسیر سقوط و بازگشت آن‌ها را فراهم می‌سازد.

خواندن کتاب صاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این دو متن نمایشی به دوستداران ادبیات نمایشی ایران و قالب نمایشنامه، دوستداران متون دینی و تاریخی با روایت نمایشی و کسانی که به داستان‌هایی درباره‌ی انتخاب‌های اخلاقی، توبه، دگرگونی درونی و نسبت شهر، ایمان و سیاست با یکدیگر علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره سعید تشکری

سعید تشکری در سال ۱۳۴۲ به دنیا آمد و در ۱۴۰۰ درگذشت. او نویسنده، کارگردان، رمان‌نویس، مدرس ادبیات نمایشی، داستان‌نویس و از چهره‌های پرکار ادبیات و تئاتر ایران بود که بخش عمده‌ای از زندگی حرفه‌ای خود را به آفرینش آثار ادبی، نمایشی، سینمایی و تلویزیونی اختصاص داد. این نویسنده فارغ‌التحصیل رشته‌ی ادبیات نمایشی بود و به‌عنوان عضو کانون ملی منتقدان تئاتر و عضو بین‌المللی کانون جهانی تئاتر فعالیت می‌کرد.

تشکری از سال ۱۳۶۰ فعالیت‌های هنری خود را در مقام نویسنده و کارگردان در حوزه‌های تئاتر، سینما و مطبوعات آغاز کرد و در طول چند دهه فعالیت مستمر در جشنواره‌های گوناگون ملی و بین‌المللی به‌عنوان داور، منتقد، نمایشنامه‌نویس، کارگردان تئاتر و فیلم‌نامه‌نویس حضور یافت. او مدتی در اداره‌ی کل نمایش رادیو تهران به نگارش نمایشنامه‌های رادیویی مشغول بود. گستره‌ی آثار او بسیار متنوع است و بیش از ۴۰ کتاب در حوزه‌های رمان، داستان، ادبیات نمایشی و نمایشنامه از او منتشر شده است.

در میان رمان‌های سعید تشکری آثاری چون «بار باران»، «مفتون و فیروزه»، «پاریس پاریس»، «ولادت» و «غریب، قریب» دیده می‌شود که برخی از آن‌ها جوایز مهمی را برای او به ارمغان آوردند. در حوزه‌ی ادبیات نمایشی نیز آثار فراوانی از این نویسنده منتشر شده است؛ نمایشنامه‌هایی چون «قاف»، «اهل اقاقیا»، «عاشق‌ترین روزگار»، «آواز پر جبرئیل»، «آینه، وقت آفتاب»، «وقت کوچ است» و «آبی‌های زمین» ازجمله مهم‌ترین آثار او هستند که بسیاری از آن‌ها در جشنواره‌های مختلف برگزیده شدند.

مجموعه‌های نمایشی «وصل هزار مجنون» و «وقتی زمین دروغ می‌گوید» نیز از آثار شناخته‌شده‌ی سعید تشکری به شمار می‌روند. او علاوه‌بر فعالیت‌های ادبی، در عرصه‌ی تلویزیون و سینما نیز حضوری فعال داشت و در آثاری مانند مجموعه‌های «زمانه»، «واقعه»، «محله‌ی سپیدار»، «شکر تلخ»، «گل‌آباد» و «بهشت منتظر می‌ماند» به‌عنوان نویسنده، مشاور یا کارگردان مشارکت کرد.

سعید تشکری سرانجام پس از سال‌ها مبارزه با بیماری ام‌اس و درحالی‌که به‌دلیل ابتلا به کرونا در بیمارستان رضویِ مشهد بستری شده بود، در ۱۹ بهمن ۱۴۰۰ درگذشت و دو روز بعد در حرم امام رضا (ع) به خاک سپرده شد.

جوایز و افتخارات نویسنده

سعید تشکری طی سال‌های فعالیت خود جوایز و تقدیرهای متعددی دریافت کرد و در جشنواره‌هایی همچون فجر، امام رضا و یونسکو مورد توجه قرار گرفت. رمان «بار باران» به قلم او موفق شد جایزه‌ی ادبی شهید حبیب غنی‌پور و عنوان کتاب برتر سال رضوی را کسب کند و کتاب «غریب، قریب» برنده‌ی کتاب سال رضوی شد. همچنین «مفتون و فیروزه» نوشته‌ی او به‌عنوان اثر برگزیده‌ی جایزه‌ی ادبی قلم زرین انتخاب شده است. کتاب «وقتی زمین دروغ می‌گوید» نیز عنوان کتاب برتر سال را به دست آورد.

بخشی از کتاب صاد

«صحنهٔ یکم

[صحنه تداعی‌کنندهٔ یک بیابان است و کاروان‌سرایی در حال حرکت. در صحنه، ثمینه بسیار عصبانی و آشفته است. صدای حرکت و زنگولهٔ کاروان را نیز می‌شنویم. نور فقط بر روی ثمینه قرار دارد.]

ثمینه: هی بتاز. هی بتاز؛ از اینجا به آنجا. این بیابان که تمامی ندارد. کدام زن را در این بیابان می‌بینی که همچون من تنها و بی‌کس باشد؟ بی‌کسی گویا از دیرباز در تقدیر و سرنوشت من رقم خورده است. مانند خواب‌روان شده‌ام. انگار هنوز خواب هستم و مرا در رؤیا به این سو و آن سو می‌کشند و با خود می‌برند. آخر مگر چنین چیزی امکان دارد؟ چه زمان قرارِ ما به جدایی بود؟ این حقِ من نیست. در سفرهای بسیاری، همراه و هم‌پایش بودم. هرچه گفت انجام دادم و دَم برنیاوردم. هرچه خواست نه نگفتم؛ چه به میل و چه به اجبار. هر چه بود و شد گذشت، اما هیچ‌گاه تنهایش نگذاشتم. [با تأکید و محکم] گفتند زن باید همراه شویش باشد. در همه حال مونس و همدم باشد تا سایهٔ مردش همواره بالای سرش بماند. تمامِ گفته‌ها را دانه‌به‌دانه اجابت کردم. آن‌وقت چه شد؟ هیچ. ما ماندیم و خودمان. به چه می‌ارزد بانوی بی‌سایه و سر؟ [فریاد می‌زند.] این چه بخت و اقبال شومی است که گرفتارش شده‌ام، بوفِ بدسرنوشتی!

[صحنه روشن می‌شود. جنان، کنیز ثمینه، که تاکنون مثل ما بوده است، به سمت ثمینه حرکت می‌کند و ناز او را می‌کشد.]

جنان: چه شده بانویم؟ دوباره که بیقرار و بی‌تاب شده‌اید! ندیمه‌تان را سنگ صبورتان بدانید و عقده‌هایتان را واگویه کنید. نگذارید کوهِ غم بر دلتان سنگینی کند.

ثمینه: تو چه می‌دانی از درد بی‌امان من! از دل و جگر سوختهٔ من چه می‌دانی؟ گرچه اگر هم بدانی، کاری از پیش نمی‌بری.»