کتاب دست ها پشت گردن

کتاب دست ها پشت گردن (مجموعه داستان) نوشته یوسف قوجق و یک مجموعه داستان کوتاه است که نشر مهرک آن را برای نوجوانان منتشر کرده است. این کتاب با تکیه بر تجربه‌ها و روایت‌هایی از جنگ، اسارت، ترس، شجاعت و مواجهه‌ی انسان‌ها در موقعیت‌های مرزی، چند برش متفاوت از زندگی رزمنده‌ها و عراقی‌ها را کنار هم آورده است. نویسنده در هر داستان زاویه‌ی دید و موقعیتی را برگزیده است که هم جبهه‌ی ایرانی و هم سوی دیگر میدان دیده شود. فضای داستان‌ها بیشتر در سنگرها، خطوط مقدم، اردوگاه اسرا و مسیرهای عملیات شکل می‌گیرد و بر رابطه‌های انسانی، تردیدها، ترس‌ها و انتخاب‌های سخت تمرکز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دست ها پشت گردن اثر یوسف قوجق

کتاب دست ها پشت گردن مجموعه‌ای از ۹ داستان کوتاه برای نوجوانان است که یوسف قوجق در آن‌ها به تجربه‌های جنگ و پس‌لرزه‌های آن در جان آدم‌ها پرداخته است. هر داستان موقعیتی ویژه‌ی خودش را ساخته است؛ از سنگر دیده‌بانی و تشنگی در گرمای جبهه تا تونل‌های عملیات، میدان مین، اردوگاه اسیران و حتی سال‌ها بعد، در جاده‌ی نجف به کربلا. در این میان هم رزمنده‌ی ایرانی دیده می‌شود هم سرباز و افسر عراقی و هم فرماندهان و اسیران.

عنوان برخی از ۹ داستان مجموعه‌ی دست ها پشت گردن عبارت است از «سرباز و کلاه آهنی»، «ترسیدن و نترسیدن»، «عاشق‌کُشی»، «مونجوق‌های سیاه و سفید» و «پیرمرد و پسرهایش». تصویرگری این اثر بر عهده‌ی فراز بزاززادگان بوده است.

خلاصه کتاب دست ها پشت گردن

داستان‌های کتاب نشان می‌دهند که در دل درگیری، مرز میان دشمن و دوست، شجاعت و ترس، قساوت و انسانیت چطور جابه‌جا می‌شود. در داستان‌ها رزمنده‌ی ایرانی در سنگر دیده‌بانی، نوجوانی ۱۴ساله در دل عملیات، تخریب‌چی‌ها در تونل و آب، افسران اسیر عراقی و حتی افسر سابقی که بعدها در ساختار داعش قرار گرفته، هرکدام با انتخابی سخت روبه‌رو می‌شوند. محور مشترک همه‌ی داستان‌ها لحظه‌هایی است که آدم‌ها باید تصمیم بگیرند شلیک کنند یا نکنند، اسیر را بکشند یا نجات بدهند، دوست مجروح را رها کنند یا زیر آتش بمانند. کتاب حاضر جنگ را فقط میدان گلوله نمی‌بیند؛ بلکه آن را صحنه‌ای برای سنجش وجدان، ایمان، ترس و مسئولیت انسان‌ها نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب دست ها پشت گردن را بخوانیم؟

کتاب دست ها پشت گردن جنگ را از زاویه‌ی تجربه‌ی درونی آدم‌ها برای نوجوانان روایت کرده است؛ از تشنگی و خستگی و ترس تا لحظه‌های همدلی با دشمن. این مجموعه داستان نشان می‌دهد تصمیم‌های چندثانیه‌ای چطور تا سال‌ها وجدان شخصیت‌ها را درگیر می‌کند و تصویر پیچیده‌تری از رزمنده، اسیر و حتی افسر عراقی می‌سازد.

خواندن کاب دست ها پشت گردن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حاضر به نوجوانانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های کوتاه درباره‌ی جنگ، اسارت، عملیات و پیامدهای روانی آن علاقه‌مندند و می‌خواهند روایت‌هایی انسانی‌تر و چندسویه‌تر از جبهه و دشمن بخوانند.

درباره یوسف قوجق

یوسف قوجق متولد سال ۱۳۴۷ در استان گلستان، دوران ابتدایی را در زادگاهش گذراند و برای ادامه‌ی تحصیل در مقاطع راهنمایی و متوسطه به گنبدکاووس رفت. این داستان‌نویس ایرانی در سال ۱۳۶۵ وارد رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی شد و در سال ۱۳۷۰ از این رشته فارغ‌التحصیل شد و سپس تحصیل در مقطع کارشناسی‌ارشد مردم‌شناسی را ادامه داد. فعالیت حرفه‌ای او در نویسندگی از دهه‌ی ۱۳۶۰ شکل جدی‌تری گرفت و با انتشار داستانی در هفته‌نامه‌ی کیهان بچه‌ها وارد فضای حرفه‌ای شد. انتشار نخستین مجموعه داستان او با نام «کجاوه» در اوایل دهه‌ی ۱۳۷۰، نقطه‌ی آغاز تولید آثار فراوان در حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان به شمار می‌آید.

این نویسنده با اصالت ترکمن از پیشینه‌ی فرهنگی خود الهام گرفته و تاریخ، فرهنگ و باورهای ترکمن را به‌شکلی پررنگ در نوشته‌هایش بازتاب داده است؛ به‌طوری‌که بسیاری از آثارش با فضای بومی، جنگ ایران و عراق، انقلاب ۱۳۵۷، موضوعات تاریخی، مسائل نوجوانان و چالش‌های فرهنگی و اجتماعی پیوند دارد. او در مجله‌ی نهال انقلاب فعالیت داشت و با بازنویسی خاطرات رزمندگان و همکاری با انتشارات و تبلیغات نیروی زمینی سپاه، چهار کتاب منتشر کرد که موفق به دریافت جوایز ادبیات مقاومت شدند.

یوسف قوجق مسئولیت‌های متنوعی بر عهده داشته است؛ ازجمله کارشناس ادبی مدیریت انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، دبیری سرویس داستان نشریات کودک و نوجوان، مدیریت و دبیری جشنواره‌های ادبی، همکاری ادبی با رادیو سراسری، داوری جشنواره‌های داستان و فعالیت به‌عنوان مترجم و مشاور فرهنگی سفارت ایران در ترکمنستان. او همچنین عضو انجمن قلم ایران و انجمن نویسندگان کودک و نوجوان بوده و در داوری جوایز مهم ادبی حضور داشته است.

آثار این نویسنده به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده‌اند؛ ازجمله «نبرد در قلعه‌ی گوگ‌تپه» به ترکمنی، «لالو» به انگلیسی و «نردبانی رو به آسمان» به عربی. او مدرس ادبیات داستانی دوره‌های «اقلیم قلم» بوده و بیش از ۳۵ کتاب در قالب مجموعه داستان، داستان بلند و رمان نوشته و در کنار این فعالیت‌ها، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول هفته‌نامه‌ی یاپراق در استان گلستان نیز بوده است. از دیگر آثار او می‌توان به «در بقچه‌ات چه داری دختر ترکمن؟»، «تاریخ با طعم ذغال اخته»، «ما و عروسک پارچه ای»، «خورشیدی در صحرای ترکمن» و «وقت جنگ، دوتارت را کوک کن!» اشاره کرد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

یوسف قوجق موفق به دریافت نشان درجه یک هنری شده است. رمان «نبرد در قلعه‌ی گوگ‌تپه» در سال ۱۳۷۷ شایسته‌ی تقدیر جشنواره‌ی انتخاب کتاب سال شهید غنی‌پور شناخته شد. داستان بلند «مردان فردا» در سال ۱۳۹۰ در بخش ویژه‌ی نخستین جشنواره‌ی ملی انتخاب کتاب سال کودک و نوجوان مورد تقدیر قرار گرفت و دو کتاب «لالو» و «مردان فردا» به مرحله‌ی نهایی داوری بیست‌ونهمین دوره‌ی جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی در بخش کودک و نوجوان راه یافتند.

همچنین از کتاب «یاد یوسف» که زندگی‌نامه‌ی داستانی شهید کامبیز (یوسف) ملک‌شامران است نیز در پانزدهمین جشنواره‌ی انتخاب کتاب سال دفاع مقدس تقدیر شد. کتاب «لحظه‌ها جا می‌مانند» به قلم یوسف قوجق در سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ در چند رویداد ادبی مورد تقدیر قرار گرفت و کتاب «تاریخ با طعم ذغال اخته» نیز در سال ۱۳۹۹ توانست جایزه‌ی قلم زرین را دریافت کند.

بخشی از کتاب دست ها پشت گردن

«حمید گفت: «حالا با این‌همه ستاره چه بکنیم؟»

منظورش ده‌دوازده افسر عراقی بود که با چند سرباز افتاده بودند دست ما و حالا داشتند مثل بید به خودشان می‌لرزیدند. دست‌هاشان را گرفته بودند بالای سر و با نگرانی زُل زده بودند به ما. یعنی به من و حمید که حالا داشت غصه‌شان را می‌خورد.

گفتم: «تو می‌گی چه‌کارشان کنیم؟»

گفت: «اگه اونا جای ما بودن، تو این موقعیت، فکر می‌کنی چه‌کارمان می‌کردن؟»

سرم را چرخاندم سمت آن‌ها و نگاهشان کردم. زیر نقابی که حالا به چهره‌شان زده بودند و مرتب عجز و لابه می‌کردند، با کمی دقت می‌شد چهرهٔ واقعی‌شان را دید. این را حتّی از همان گلوله‌های توپی که تا چند لحظه پیش سمت ما می‌فرستادند، می‌توانستیم بخوانیم. گلوله‌هایی که می‌شد با هر کدام، گُرازی را دو شقّه کرد. همان‌ها که معمولاً برای شکار هواپیما و هلی‌کوپتر ساخته می‌شوند.»