کتاب با من به بوسنی‌ می آیی؟

کتاب با من به بوسنی می‌آیی؟ (بازگشت ادیتا به وطن) نوشته کارین کوسترر و ادیتا دوگالیچ و ترجمه صدیقه وجدانی است که نشر مهرک آن را منتشر کرده است.

این اثر روایت بازگشت دختری جوان به بوسنی پس از جنگ است؛ بازگشتی که فقط جابه‌جایی از کشوری به کشور دیگر نیست، بلکه روبه‌روشدن با خانه‌های ویران، خاطره‌های زنده، آدم‌های مانده در وطن و پرسش‌های سخت درباره تعلق، دوری و شروع دوباره است. متن کتاب از دل تجربه‌های شخصی شکل گرفته و تصویری نزدیک از زندگی روزمره پس از جنگ به دست می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب با من به بوسنی‌ می آیی؟

کتاب با من به بوسنی می‌آیی؟ نوشته کارین کوسترر و ادیتا دوگالیچ، بر محور بازگشت ادیتا به سرزمینی می‌چرخد که جنگ چهره‌اش را عوض کرده است. ادیتا سال‌هایی را در آلمان به‌عنوان پناهنده گذرانده و حالا در سنین جوانی به بوسنی برمی‌گردد؛ جایی که هم آشناست و هم غریب. متن، فقط از ویرانی‌ها حرف نمی‌زند، بلکه از حس دوگانه‌ی بازگشت هم می‌گوید: شوق دیدن وطن و ترس از روبه‌روشدن با آنچه دیگر مثل قبل نیست. همین دوگانگی، فضای اصلی اثر را می‌سازد و آن را از یک گزارش صرف دور می‌کند.

این کتاب در فصل‌هایی با عنوان‌هایی مانند عزیمت، ندای مؤذن، روز یادبودها، یک روز معمولی در توزلا، گردش در توزلا، سنت‌ها و خاطرات، زورنیک نزدیک است، آن‌ها که بازگشتند، آن‌ها که در وطن ماندند و عروسی بوسنیایی پیش می‌رود. این فصل‌ها کنار هم تصویری از زندگی پس از جنگ می‌سازند؛ از عبور از مرزها و دیدن نشانه‌های خرابی گرفته تا پیدا کردن خویشاوندان، دیدن بازارها، مدرسه‌ها، خیابان‌ها و خانه‌هایی که هنوز زیر سایه‌ی جنگ نفس می‌کشند. اثر، در کنار روایت شخصی، به وضعیت اجتماعی و سیاسی بوسنی هم می‌پردازد؛ از تقسیم سرزمین و دشواری بازگشت آوارگان تا فاصله‌ای که میان کسانی که مانده‌اند و کسانی که برگشته‌اند شکل گرفته است.

این کتاب حال‌وهوایی سرشار از خاطره، دلتنگی، شرم، امید و تردید دارد. ادیتا در هر برخورد، میان گذشته و اکنون رفت‌وآمد می‌کند؛ یک شربت گلاب، صدای اذان، بشقاب‌های قدیمی یا نام یک شهر کافی است تا لایه‌ای از حافظه زنده شود. درعین‌حال، متن نشان می‌دهد که بازسازی فقط ساختن خانه و خیابان نیست؛ آدم‌ها باید رابطه‌ی خود را با وطن، با دیگران و حتی با خودشان از نو تعریف کنند. همین نگاه، اثر را به روایتی انسانی از بازگشت و زیستن پس از فاجعه تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب با من به بوسنی‌ می آیی؟

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
ادیتا، دختری بوسنیایی که سال‌های جنگ را دور از وطن و در آلمان گذرانده، با پدرش راهی بوسنی می‌شود تا پس از چند سال دوری، دوباره سرزمینش را ببیند. سفر او از لحظه‌ی تصمیم‌گیری آغاز می‌شود و با عبور از مرزها، دیدن شهرهای آسیب‌دیده، رسیدن به توزلا و دیدار با خویشاوندان و دوستان ادامه پیدا می‌کند. در این مسیر، او با واقعیت زندگی پس از جنگ روبه‌رو می‌شود: کمبودها، خاطره‌ی کشته‌شدگان، دشواری کار و تحصیل، و فاصله‌ای که میان بازگشتگان و ماندگان شکل گرفته است. در دل این تجربه، ادیتا مدام از خود می‌پرسد وطن دقیقاً کجاست و بازگشت واقعی چه معنایی دارد.

چرا باید کتاب با من به بوسنی‌ می آیی؟ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب با من به بوسنی می‌آیی؟ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری نزدیک از زندگی روزمره‌ی مردم بوسنی پس از جنگ نشان می‌دهد؛ نه فقط از ویرانی، بلکه از مدرسه، بازار، خانواده و کار.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تجربه‌ی بازگشت به وطن را از زاویه‌ی یک جوان آواره بهتر درک کند.
• این اثر شکاف احساسی و اجتماعی میان کسانی را نشان می‌دهد که در وطن مانده‌اند و کسانی که پس از سال‌ها برمی‌گردند.
• کتاب جزئیات ملموسی از حافظه و دلتنگی ثبت کرده است؛ جزئیاتی که فهم مفهوم خانه و تعلق را عمیق‌تر می‌کند.
• متن، در کنار روایت شخصی، اطلاعات روشنی از فضای بوسنی پس از قرارداد صلح و وضعیت آوارگان به دست می‌دهد.
• خواندن آن برای کسانی مناسب است که می‌خواهند اثر جنگ را در سطح زندگی عادی مردم ببینند، نه فقط در سطح خبرها و آمارها.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب با من به بوسنی می‌آیی؟ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به روایت‌های مرتبط با جنگ، آوارگی و بازگشت به وطن علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی زندگی مردم بوسنی پس از جنگ شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• مخاطبانی که به تجربه‌های مهاجرت، دوری از خانه و مسئله‌ی تعلق خاطر فکر می‌کنند.
• علاقه‌مندان به آثاری که بر خاطره، خانواده و تغییرات اجتماعی پس از بحران تمرکز دارند.
• کسانی که دوست دارند تحولات یک سرزمین را از خلال تجربه‌های شخصی و روزمره دنبال کنند.

بخشی از کتاب با من به بوسنی‌ می آیی؟

«در آشپزخانه ایستاده بودم و برای درست کردن پیتزای ماهی، پیاز حلقه‌حلقه می‌کردم. دایی دینو به در آشپزخانه تکیه داده بود و کارهای مرا تماشا می‌کرد. در همان حال بدون مقدمه گفت: دیتکا چه خوب می‌شد که با من به بوسنی می‌آمدی.

حلقه‌های پیاز از میان انگشتانم لغزید و قوطی تُن با سروصدای زیادی به زمین افتاد. پرسیدم: دایی دینو، جدی که نمی‌گویی؟ اما او همان‌طور که پیازها را از روی زمین جمع می‌کرد، با خنده‌ی شیطنت‌آمیزی گفت: معلوم است که جدی می‌گویم!

حلقه کردن پیاز را از سر گرفتم. چشم‌هایم از آب پیاز و فکر بازگشت به وطن، به سوزش افتاده بود. دایی سؤالش را طوری مطرح کرده بود که به نظرم می‌آمد قرار است به کره ماه پرواز کنم. اما بوسنی، حتی اگر سال‌های سال دور از دسترس باقی می‌ماند، برای من کره ماه نبود. ما پناهندگان، فقط از طریق نامه یا خبرهایی که از رادیو و تلویزیون می‌شنیدیم، از اقوام و دوستان خود در بوسنی خبر داشتیم. می‌دانستم که در آنجا همه چیز عوض شده است و حالا قرار بود بعد از چهار سال یا در حقیقت سه سال جنگ و چند ماه آرامش و امیدی که در اثر قرارداد صلح دیتون به وجود آمده بود، به آنجا برگردم.»