کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری

کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری نوشته حمیدرضا شریعتمداری به بررسی جایگاه ابوحیان در فضای فکری و فرهنگی قرن چهارم می‌پردازد. نویسنده در این اثر تلاش کرده است با رجوع مستقیم به آثار توحیدی و منابع تاریخی هم‌دوره‌ی او، تصویری روشن از نقش وی در روایت‌گری تفکر عقلانی، انسان‌گرایی و فضای شیعی و ایرانی آن دوره ارائه کند. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب این کتاب را منتشر کرده است و متن کتاب بر بستر تاریخ اندیشه، فلسفه‌ی اسلامی، کلام، تصوف و تاریخ فرهنگی ایران و عراق در قرن چهارم شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری

کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری با تمرکز بر زندگی و آثار ابوحیان، قرن چهارم را به‌عنوان دوره‌ای سرشار از رونق فکری، رواداری فرهنگی و حضور پررنگ عنصر ایرانی و شیعی در جهان اسلام ترسیم کرده است. شریعتمداری در آغاز، زمینه‌ی تاریخی این قرن را در ایران، عراق و قلمرو آل‌بویه، فاطمیان و سامانیان توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه این دوره به «میان‌پرده‌ی ایرانی و شیعی» در تاریخ اسلام بدل شده است.

در ادامه کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری به سراغ خود ابوحیان می‌رود؛ از گمنامی شگفت‌انگیز او در منابع هم‌عصر، تا احیای دوباره‌اش در پژوهش‌های عربی و غربی. نویسنده با استفاده از آثار خود توحیدی مانند الامتاع و الموانسة، المقابسات، الصداقة و الصدیق، البصائر والذخائر و مثالب الوزیرین، شمایلی از شخصیت، زندگی پر فرازونشیب، فقر، عافیت‌طلبی، تندی قلم و در عین حال دغدغه‌های عمیق انسانی و عقلانی او ترسیم کرده است.

کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری در چند فصل به معرفی فضای فکری آن دوره، حلقه‌ها و مجالس فلسفی، نقش ابوسلیمان سجستانی و یحیی بن عدی، جایگاه ابوحیان در نقل و بازتاب آرای فلسفی و کلامی، نوع مواجهه‌ی او با کلام و محوریت انسان در اندیشه‌هایش می‌پردازد. بخشی از کتاب نیز به بررسی دیانت، گرایش مذهبی، اتهام‌های واردشده به او و تحلیل منصفانه‌ی این داوری‌ها اختصاص یافته است.

خلاصه کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری

کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری بر این ایده استوار است که برای شناخت روح عقلانی و انسان‌گرای قرن چهارم، باید به روایت‌گری تیزبین و چندوجهی ابوحیان رجوع کرد. نویسنده ابتدا بستر تاریخی و سیاسی این قرن را در قلمرو آل‌بویه و دیگر حکومت‌ها ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه سه عنصر عقلانیت، معنویت و عدالت در فضای شیعی و ایرانی آن دوره درهم تنیده شده است.

سپس با تکیه بر آثار خود توحیدی، زندگی شخصی، فقر، عافیت‌طلبی، تندی در نکوهش و در عین حال حساسیت او نسبت به انسان، هویت و سرنوشت را بازخوانی کرده است. کتاب نشان می‌دهد که ابوحیان هرچند فیلسوف مَدرسی نیست، اما دقیق‌ترین راوی حلقه‌های فلسفی و کلامی میان فارابی و ابن‌سینا است و در آثارش گرایش‌های عقلانی و انسانی قرن چهارم را، در پیوند با ایمان و معنویت اسلامی، بازتاب داده است.

چرا باید کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری را بخوانیم؟

این کتاب تصویری مستند و تحلیلی از قرن چهارم هجری و نقش ابوحیان در بازتاب تفکر عقلانی و انسان‌گرای آن دوره ارائه کرده است. خواننده با فضای فکری میان فارابی و ابن‌سینا، حلقه‌های فلسفی بغداد و ری و نسبت عقلانیت، معنویت و عنصر شیعی و ایرانی آشنا می‌شود و در عین حال با چهره‌ای پیچیده، پرتناقض و بسیار اثرگذار در تاریخ اندیشه روبه‌رو می‌گردد.

خواندن کتاب ابوحیان توحیدی و تفکر عقلانی و انسانی در قرن چهارم هجری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی اسلامی، الهیات، تاریخ اندیشه، مطالعات شیعی و تاریخ فرهنگی ایران و عراق پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به شناخت قرن چهارم هجری، حلقه‌های فلسفی آن دوره و شخصیت‌های کمترشناخته‌شده‌ای مانند ابوحیان توحیدی علاقه‌مند هستند.