کتاب معارف کلامی شیعه

کتاب معارف کلامی شیعه نوشته علی آقانوری، محمد جاودان، حمیدرضا خادمی، محمدجعفر رضایی، حمیدرضا شریعتمداری، مصطفی صادقی، سیدحسن طالقانی و محمدباقر ملکیان است و انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این اثر به آموزه‌های اختصاصی امامیه می‌پردازد و می‌کوشد مرز میان اشتراکات اسلامی و باورهای ویژه‌ی شیعه را روشن کند؛ از تشیع اعتدالی و مرجعیت علمی اهل بیت (ع) تا بداء، امر بین امرین، مهدویت، رجعت، تقیه و همزیستی با دیگر مسلمانان. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معارف کلامی شیعه

کتاب معارف کلامی شیعه با نظارت حمیدرضا شریعتمداری تدوین شده و مجموعه‌ای از مقاله‌های آموزشی و پژوهشی درباره‌ی آموزه‌های اختصاصی امامیه است. محور اصلی اثر، توضیح این نکته است که هویت کلامی شیعه از یک‌سو در پیوند با کلیات اسلام شکل می‌گیرد و از سوی دیگر، در برخی مباحث اعتقادی مرزهای مشخص خود را دارد. نویسندگان کتاب می‌کوشند این تمایز را نه با بزرگ‌نمایی اختلاف‌ها، بلکه با تعریف دقیق جایگاه هر آموزه نشان دهند. از همین رو، بحث فقط بر سر معرفی چند باور مشهور نیست، بلکه بر سر روشن‌کردن نسبت آن‌ها با توحید، امامت، مرجعیت دینی و زیست مذهبی است.
کتاب معارف کلامی شیعه در ۱۰ فصل تنظیم شده و هر فصل به یکی از موضوعات مهم اختصاص یافته است. فصل‌هایی مانند تشیع اعتدالی، شیعه و انشعاباتش از نگاه ملل و نحل‌نویسان، روایات دوازده امام، مرجعیت علمی اهل بیت (ع)، بداء، امر بین امرین، امام مهدی دوازدهمین پیشوای شیعه، رجعت، تقیه و همزیستی با دیگر مسلمانان نشان می‌دهد که اثر فقط به یک مسئله محدود نمی‌ماند. بعضی فصل‌ها بر تحلیل مفهومی و کلامی تکیه دارند و بعضی دیگر سراغ منابع تاریخی، روایی و فرقه‌شناختی می‌روند. همین تنوع باعث شده کتاب تصویری نسبتاً گسترده از مهم‌ترین مباحث اختلافی و هویتی امامیه ارائه کند.
کتاب معارف کلامی شیعه در مقدمه نیز موضع خود را روشن کرده است: شیعه نه باید به‌صورت جریانی کاملاً وام‌گرفته از دیگر مکاتب معرفی شود و نه به‌عنوان دینی جدا از دیگر مسلمانان. این نگاه میانه در فصل‌های مختلف ادامه پیدا می‌کند؛ جایی که نویسندگان هم بر ریشه‌دار بودن برخی باورهای شیعی در تعالیم اهل بیت (ع) تکیه کرده‌اند و هم به ضرورت تعامل، پرهیز از غلو، دوری از تکفیر و توجه به مرزهای دقیق مفاهیم پرداخته‌اند. به همین دلیل، فضای کتاب بیشتر به سمت تبیین، دسته‌بندی و سنجش استدلال‌ها می‌رود و برای کسانی که می‌خواهند با نقشه‌ی کلی معارف کلامی شیعه آشنا شوند، متن قابل‌استفاده‌ای فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب معارف کلامی شیعه

کتاب معارف کلامی شیعه مجموعه‌ای از جستارهای به‌هم‌پیوسته درباره‌ی باورهایی است که در هویت اعتقادی امامیه نقش محوری دارند. اثر از بحث تشیع اعتدالی آغاز می‌کند و سپس به سراغ گزارش‌های فرقه‌شناسان از شیعه، روایات مربوط به دوازده امام، جایگاه علمی اهل بیت (ع)، مفهوم بداء و نظریه‌ی امر بین امرین می‌رود. در ادامه نیز موضوعاتی مانند مهدویت، رجعت، تقیه و شیوه‌ی تعامل با دیگر مسلمانان بررسی می‌شود. حرف اصلی کتاب این است که می‌توان اختصاصات شیعه را در پیوند با بنیان‌های مشترک اسلامی فهمید و بدون افتادن به دام غلو یا فروکاستن، تصویری روشن‌تر از این آموزه‌ها به دست آورد.

چرا باید کتاب معارف کلامی شیعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب معارف کلامی شیعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مهم‌ترین آموزه‌های اختصاصی امامیه را در یک مجموعه‌ی واحد کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نسبت میان امامت، مرجعیت علمی اهل بیت (ع) و دیگر باورهای کلامی شیعه را دقیق‌تر بفهمد.
• فهرست فصل‌ها از مباحث نظری مانند بداء و امر بین امرین تا موضوعات تاریخی و اجتماعی مانند تقیه و همزیستی را پوشش می‌دهد.
• کتاب نشان می‌دهد که بحث از هویت شیعی فقط به یک باور محدود نیست و شبکه‌ای از مفاهیم به‌هم‌مرتبط را دربر می‌گیرد.
• ارجاع به روایات، منابع فرقه‌شناسی و استدلال‌های کلامی، مسیر بررسی هر موضوع را روشن‌تر می‌کند.
• این اثر برای مرور درسی و جمع‌بندی مباحث پراکنده‌ی کلام شیعه منبعی فشرده و موضوع‌محور فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب معارف کلامی شیعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه و کلام اسلامی که می‌خواهند با آموزه‌های اختصاصی امامیه آشناتر شوند.
• پژوهشگران شیعه‌پژوهی که به موضوعاتی مانند امامت، بداء، رجعت و مهدویت علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند گزارش منظم‌تری از مباحث اختلافی و هویتی شیعه به دست آورند.
• کسانی که در پی شناخت نسبت میان باورهای اعتقادی شیعه و مسئله‌ی تعامل با دیگر مسلمانان هستند.
• طلاب و علاقه‌مندانی که می‌خواهند از خلال یک متن آموزشی، نقشه‌ی کلی مباحث کلامی شیعه را مرور کنند.