کتاب رای‌ نا

کتاب رای‌ نا نوشته‌ محمدعلی روزانه داستانی بلند درباره‌ی روستایی خیالی است که در آن نور و نیکی ساکن‌ هستند و همه‌چیز در آرامش و سادگی می‌گذرد تا اینکه ورود دو تاجر مرموز همه‌چیز را زیرورو می‌کند. انتشارات متخصصان این کتاب را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که با ویرایش مطهره بهبهانی آماده شده است. ماجرا از دل تاریخ شروع می‌شود؛ از جلسه‌ای سری در میانه‌ی جنگ جهانی دوم و اختراع یک ماشین زمان توسط دانشمندی آلمانی به نام شیمون. دو تاجر جاه‌طلب به نام‌های مایکا و نریا داوطلب می‌شوند به آینده سفر کنند اما به‌جای آینده در روستایی ناشناخته فرود می‌آیند؛ روستایی به نام رای‌نا که در تابلوی ورودی‌اش نوشته شده؛ جایی که نور و نیکی در آن سکونت دارند. این کتاب با ترکیب عناصر تاریخی، فانتزی و فضایی شبیه تمثیل اجتماعی داستان نفوذ تدریجی حرص، فریب و قدرت‌طلبی در جامعه‌ای ساده را روایت کرده است. در پسِ این داستان تصویری از سازوکار قدرت، اقتصاد، تبلیغات و شکل‌گیری نابرابری‌ها شکل می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رای‌ نا

کتاب رای‌ نا داستانی است از محمدعلی روزانه که با یک نقطه‌ی شروع غیرمنتظره آغاز می‌شود؛ جلسه‌ی محرمانه‌ی هیتلر در بحبوحه‌ی عملیات بارباروسا و اختراع ماشین زمان توسط دانشمندی به نام شیمون. دو تاجر قدرتمند و جاه‌طلب، مایکا و نریا، داوطلب می‌شوند به آینده بروند تا نتیجه‌ی جنگ را بفهمند اما به‌جای آینده، در همان تاریخ، فقط در مکانی دیگر فرود می‌آیند؛ روستایی سرسبز و آرام به نام رای‌نا. از همین‌جا لحن کتاب از فضای جنگی و تاریخی به فضایی تمثیلی و روستایی تغییر می‌کند. در این روستا خبری از تلفن، بانک، کشور و ساختارهای پیچیده نیست؛ هر روستا مستقل اداره می‌شود و توبیاس، مغازه‌دار مهربان روستا، خانه‌اش را بی‌هیچ هزینه‌ای در اختیار مسافران می‌گذارد. 

کودکان فقط بازی‌های ساده بلدند و مفاهیمی مثل دروغ، فریب، سودجویی و دعوا برای اهالی تقریباً ناشناخته است. محمدعلی روزانه در ادامه این جهان ساده را به‌تدریج زیر ذره‌بین می‌گذارد و نشان می‌دهد چگونه مایکا و نریا با استفاده از زبان تجربه‌ی شهری، وعده‌ی پیشرفت و تکیه بر ترس‌ها و امیدهای مردم ساختارهای تازه‌ای در روستا ایجاد می‌کنند. داستان در چندین بخش و فصل پیش می‌رود و در هر بخش یک لایه‌ی تازه از این دگرگونی‌ها را نشان می‌دهد. 

کتاب رای نا در هر دو پاراگراف با تمرکز بر جزئیات زندگی روزمره‌ی اهالی، گفت‌وگوهای طولانی، جلسات، سخنرانی‌ها و تصمیم‌های جمعی نشان می‌دهد چگونه زبان، قانون، دین، امید به آینده و حتی مفاهیم خیرخواهانه می‌توانند به ابزاری برای کنترل و بهره‌کشی تبدیل شوند. حضور شخصیت‌هایی مثل توبیاس، والتر، فیلیپ، هانا، یورگن، مانوئل و در ادامه توماس، فرزند توبیاس، به داستان عمق می‌دهد و هرکدام نماینده‌ی نوعی واکنش به این تغییرات هستند؛ از ساده‌دلی و اعتماد مطلق تا تردید، اعتراض، میانجی‌گری و تلاش برای یافتن راه‌حل. کتاب رای‌ نا درمجموع روایتی پیوسته و چندفصلی از فروپاشی تدریجی یک روستای ساده زیر فشار حرص، ترس، ناآگاهی و سازوکارهای پیچیده‌ی قدرت است.

خلاصه داستان رای‌ نا

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان رای‌نا با اختراع ماشین زمان توسط شیمون و مأموریت مایکا و نریا آغاز می‌شود. آن‌ها به‌جای سفر به آینده در روستای ناشناخته‌ای به نام رای‌نا فرود می‌آیند؛ روستایی که روی تابلوی ورودی‌اش نوشته شده است؛ جایی که نور و نیکی در آن سکونت دارند. مایکا و نریا در نخستین روزها در خانه‌ی توبیاس ساکن می‌شوند؛ مغازه‌داری که خانه‌اش را رایگان در اختیار مسافران می‌گذارد و تنها فروشگاه روستا را اداره می‌کند. مایکا و نریا به‌تدریج با اهالی آشنا می‌شوند و متوجه می‌شوند این جامعه نه تلفن دارد، نه کشور مشخص، نه ساختارهای پیچیده‌ی اداری؛ هر روستا مستقل است و روابط بر پایه‌ی اعتماد و سادگی شکل گرفته است. 

نقطه‌ی چرخش زمانی است که مایکا و نریا وارد بازی کودکان می‌شوند و برای اولین‌بار مفهوم بازی جنگ و برنده و بازنده را به آن‌ها معرفی می‌کنند؛ سپس سراغ توبیاس می‌روند و او را قانع می‌کنند که قیمت اجناس را چند برابر کند و با دروغ درباره‌ی گرانی شهر سود بیشتری بگیرد. این تغییر اعتراض اهالی را برمی‌انگیزد و در تجمعی خشمگینانه سنگی به سر توبیاس می‌خورد و او کشته می‌شود. بعد از مرگ او مایکا و نریا مغازه و اموالش را در دست می‌گیرند و قیمت‌ها را پایین نمی‌آورند. در ادامه با وعده‌ی خانه‌دارشدن از اهالی پول جمع می‌کنند، والتر را به‌عنوان رابط انتخاب می‌کنند و بخشی از مصالح را می‌آورند تا مردم خودشان خانه‌ها را بسازند. وقتی مصالح تمام می‌شود، کار متوقف می‌شود و با بهانه‌کردن مشکلات شهر زمان می‌خرند. در نهایت با انداختن تقصیرها بر گردن والتر خشم اهالی را به‌سمت او هدایت می‌کنند؛ والتر در درگیری کشته می‌شود و چند نفر دیگر نیز جان می‌بازند. 

در مرحله‌ی بعد مایکا و نریا با وعده‌ی کار برای همه و پیشرفت روستا زمین‌های کشاورزی اهالی را می‌خرند یا با وعده‌های شیرین تصاحب می‌کنند. روی برخی زمین‌ها مغازه، باغ، گلخانه و خانه می‌سازند و در باقی زمین‌ها محصولات بیشتری می‌کارند. اهالی حالا باید در زمین‌های سابق خودشان کارگری کنند. برای تأمین هزینه‌ها طرح‌هایی مثل فروش نسیه، قرض‌دادن پول با ضمانت زیورآلات و وسایل خانه و گرفتن مبلغ اضافه به‌عنوان حق خدمت اجرا می‌شود. هم‌زمان طرح‌هایی مثل قرعه‌کشی با جوایز مواد غذایی، برگه‌ی مهربانی برای خرید محدود با قیمت قبلی و مسابقه‌ی پیاده‌روی در مسیر آوردن آب اجرا می‌شود؛ طرح‌هایی که در ظاهر برای شادی و کمک به اهالی است اما در عمل سود اصلی را به جیب مایکا و نریا می‌ریزد. خشک‌شدن رودخانه، بحران آب را به اوج می‌رساند. بعدتر با انتخاب جوانی به نام مانوئل به‌عنوان نماینده‌ی اهالی لایه‌ی تازه‌ای از مدیریت و سخنگویی شکل می‌گیرد. مانوئل آموزش می‌بیند که چگونه با زبان همدلی اعتراض‌ها را مدیریت کند و در عین حال تصمیم‌های مایکا و نریا را به‌عنوان تنها راه ممکن جا بیندازد. 

در نهایت برای تأمین هزینه‌ی پروژه‌هایی مثل فضای سبز، بشکه‌های آب، بازسازی مدرسه و ساخت بزرگ‌ترین بیمارستان منطقه مالیات ماهانه بر خانواده‌ها و مالیات جداگانه بر کاسبان وضع می‌شود. کسانی که مالیات ندهند از خدماتی مثل بانک، برگه‌ی مهربانی و حتی سهم آب محروم می‌شوند. در این میان یورگن و برخی دیگر تلاش می‌کنند راهی برای مقابله با این روند پیدا کنند و در پایان بازگشت توماس، فرزند توبیاس، به روستا و مواجهه‌ی او با مرگ پدرش نوید مرحله‌ای تازه در داستان می‌دهد؛ مرحله‌ای که در آن گذشته‌ی فراموش‌شده و زخم‌های قدیمی دوباره به سطح می‌آیند.

چرا باید کتاب رای‌ نا را بخوانیم؟

کتاب رای‌ نا داستانی است که در ظاهر از یک روستای خیالی و چند شخصیت محدود حرف می‌زند اما در لایه‌ی زیرین به سازوکارهایی می‌پردازد که در هر جامعه‌ای می‌توان سراغشان را گرفت؛ چطور حرص و عطش قدرت می‌تواند از دل وعده‌ی پیشرفت و آبادانی سر برآورد، چگونه زبان قانون، دین، همدلی و خیرخواهی می‌تواند به ابزاری برای توجیه نابرابری و فریب تبدیل شود و نقش ناآگاهی، ترس و امید در این فرایند چیست. خواندن این کتاب فرصتی است برای دیدن این فرایندها در مقیاسی کوچک و ملموس. 

این کتاب به‌جای ارائه‌ی تحلیل مستقیم همه‌چیز را در قالب موقعیت‌های داستانی و گفت‌وگوهای طولانی نشان داده است؛ از جلسه‌های اهالی و سخنرانی‌های مایکا و نریا تا تردیدها و اعتراض‌های شخصیت‌هایی مثل یورگن، مانوئل و توماس. به همین دلیل خواننده می‌تواند هم‌زمان با پیش‌رفتن داستان درباره‌ی تصمیم‌ها، واکنش‌ها و نقطه‌هایی که می‌شد مسیر را عوض کرد فکر کند. کتاب رای‌ نا برای کسانی که به داستان‌هایی با حال‌وهوای تمثیلی، نقد قدرت، اقتصاد و جامعه علاقه‌مند هستند، می‌تواند تجربه‌ای درگیرکننده باشد.

خواندن کتاب رای نا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رای‌ نا به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های تمثیلی و اجتماعی علاقه‌مند هستند و دوست دارند سازوکار قدرت، اقتصاد، فریب و اعتماد را در قالب یک روایت پیوسته دنبال کنند. این کتاب به خوانندگان نوجوان و جوانی که به موضوعاتی مثل عدالت، نابرابری، تأثیر تصمیم‌های فردی بر سرنوشت جمعی و شکل‌گیری ساختارهایی مثل بازار، بانک و مالیات کنجکاو هستند توصیه می‌شود. کسانی که به داستان‌هایی با فضای روستایی، شخصیت‌محور و پر از گفت‌وگو علاقه دارند نیز می‌توانند از این کتاب لذت ببرند.