کتاب تئاتر پست دراماتیک و فرم

کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم نوشته‌ی مایکل شین بویل، مت کورنیش و براندون وولف با ترجمه‌ی میرعلیرضا دریابیگی و ریحانه عاقلی منتشر شده است. نشر نیماژ آن را منتشر کرده است. این کتاب به نسبت میان تئاتر پست‌دراماتیک، فرم و شرایط اجتماعی و تاریخی می‌پردازد و در دل بحث‌های نظری معاصر درباره‌ی اجرا، فرمالیسم و سیاست جای می‌گیرد. نویسندگان با رجوع به متفکرانی مانند هانس تیس لِمان، پیتر زوندی، لورن برلانت، سیان نگای و دیگران، تلاش کرده‌اند تصویری چندوجهی از فرم تئاتری ارائه کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تئاتر پست دراماتیک و فرم

کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم با تمرکز بر اندیشه‌های هانس تیس لِمان و پیتر زوندی، به این پرسش می‌پردازد که فرم در تئاتر چیست و چگونه در تئاتر پست‌دراماتیک دگرگون شده است. نویسندگان کتاب، مایکل شین بویل، مت کورنیش و براندون وولف، از خلال مقدمه‌ای مفصل و فصل‌هایی تحلیلی، نشان می‌دهند که تئاتر را نمی‌توان بدون درنظرگرفتن فرم فهمید و فرم را هم نمی‌توان جدا از تاریخ، سیاست و نهادهای اجتماعی بررسی کرد. در کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم ابتدا نسبت تئاتر و فرم توضیح داده شده است؛ این‌که تئاتر چگونه به متن، بدن، فضا، زمان، رسانه و حتی فعالیت‌هایی مانند مراقبت از سالمندان یا سازوکارهای بازارهای مالی فرم می‌بخشد و در عین حال خود تحت‌تأثیر سالن‌ها، جشنواره‌ها، نهادهای تأمین مالی، فرایند تمرین و استراتژی‌های بازاریابی شکل می‌گیرد. سپس جایگاه تئاتر پست‌دراماتیک به‌عنوان عرصه‌ای نمونه برای مطالعه‌ی فرم بررسی شده است؛ جایی که تمرکز از درام و روایت خطی به سوی کیفیت‌های بدنی، صوتی، فضایی و ریتمیک اجرا جابه‌جا می‌شود. کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم در ادامه به مناقشات پیرامون اصطلاح «پست‌دراماتیک» می‌پردازد؛ از انتقادهایی که آن را بیش‌ازحد فراگیر یا برعکس، محدود به سنت‌های غربی می‌دانند تا بحث‌هایی که فرمالیسم پست‌دراماتیک را به بی‌توجهی به سیاست و تاریخ متهم کرده‌اند. نویسندگان ضمن مرور این نقدها، بحث را به ریشه‌ی عمیق‌تر بی‌اعتمادی به فرمالیسم در مطالعات تئاتر و اجرا پیوند می‌زنند و نشان می‌دهند چگونه میراث نقد نو، جدایی فرم از زمینه‌ی اجتماعی را تشدید کرده است. در بخش‌های بعدی کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم، گونه‌های تازه‌ای از فرمالیسم معرفی شده است؛ از فرمالیسم جدید کارولین لوین که فرم را «اصل نظم‌دهنده» در هنر و جامعه می‌داند تا خوانش‌های تاریخی-زیبایی‌شناختی لورن برلانت و سیان نگای که فرم‌های هنری را در پیوند با سرمایه‌داری متأخر، کار عاطفی، نژاد، جنسیت و ناتوانی بررسی کرده‌اند. ساختار کتاب دوگانه است: بخشی با عنوان‌هایی مانند «جنبه‌های فرمال» که به متن، فضا، زمان، بدن و رسانه در تئاتر پست‌دراماتیک می‌پردازد و بخشی با عنوان «ساختارهای اجتماعی» که فرم را در پیوند با جشنواره‌ها، گالری‌ها، نهادهای هنری، تئاتر پست‌مهاجر، مراقبت از بیماران دمانس و سیاست‌های فرهنگی دنبال می‌کند.

خلاصه کتاب تئاتر پست دراماتیک و فرم

کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم نشان می‌دهد که فهم تئاتر بدون فهم فرم ممکن نیست و فرم نه زینت اثر، بلکه نقطه‌ی تلاقی هنر و جامعه است. نویسندگان با تکیه بر نظریه‌ی تئاتر پست‌دراماتیک لِمان و نقد درام مدرن زوندی، توضیح می‌دهند که چگونه تئاتر پست‌دراماتیک از مرکزیت درام و دیالوگ فاصله گرفته و کیفیت‌های بدنی، فضایی، زمانی و رسانه‌ای را به پیش‌زمینه آورده است. در کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم فرمالیسم به‌عنوان رویکردی متهم به بی‌توجهی به سیاست و تاریخ بازخوانی شده است. متن نشان می‌دهد که فرم‌های اجرایی همواره در دل فرایندهای تاریخی مانند جهانی‌شدن، صنعتی‌زدایی، گسترش رسانه‌ها، تغییر بازار املاک و منطق سرمایه‌داری متأخر شکل می‌گیرند و در عین حال بر تجربه‌ی زیسته‌ی افراد، از کار و مهاجرت تا دمانس و مراقبت، اثر می‌گذارند. کتاب درنهایت واژگانی گسترده‌تر برای اندیشیدن به فرم پیشنهاد می‌دهد که هم جنبه‌های زیبایی‌شناختی اجرا و هم ساختارهای سازمانی، اقتصادی و نهادی تئاتر را دربرمی‌گیرد.

چرا باید کتاب تئاتر پست دراماتیک و فرم را بخوانیم؟

این کتاب چشم‌اندازی فراهم می‌کند که در آن فرم تئاتری نه‌تنها در سطح صحنه و اجرا، بلکه در پیوند با نهادها، اقتصاد، سیاست و تاریخ دیده می‌شود. خواندن کتاب تئاتر پست‌دراماتیک و فرم امکان می‌دهد نسبت میان درام، پست‌درام، فرمالیسم و امر اجتماعی با دقت بیشتری فهم شود و ابزار مفهومی تازه‌ای برای تحلیل اجراهای معاصر به‌دست آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر و مطالعات اجرا، کارگردانان و دراماتورژها، منتقدان تئاتر و کسانی که به مباحث نظری پیرامون فرم، فرمالیسم، تئاتر پست‌دراماتیک و پیوند هنر با سیاست و جامعه علاقه‌مند هستند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب تئاتر پست دراماتیک و فرم

«برای درک و دریافت تئاتر، ما مستلزم درک و دریافت فرم هستیم؛ در واقع، اندیشیدن به مقولهٔ تئاتر بدون درنظرگرفتن مقولهٔ فرم امری ناممکن است. تئاتر، همان‌طور که ریشه‌شناسی و تبارشناسی این واژه نشان می‌دهد، صرفاً محلی برای دیدن نیست، بلکه فضایی برای اجرا و تجلی فرم است؛ اما تئاتر به چه‌چیزی فرم می‌بخشد؟ و در مقابل، چه عاملی یا چه کسی به تئاتر فرم می‌بخشد؟ پاسخ‌های احتمالی برای پرسش‌های مربوط به فرم، گوناگون و پیچیده است. بی‌گمان تئاتر به نمایشنامه‌ها فرم می‌بخشد، و در میان کسانی که مسئولیت اصلی شکل‌دهی به تئاتر را بر عهده دارند، بازیگران، کارگردانان، طراحان و تکنسین‌ها وجود دارند. افزون‌بر این، همان‌گونه که برخی از نویسندگان این مجموعه نشان می‌دهند، تئاتر می‌تواند به متن‌هایی که در ابتدای امر برای صحنه نوشته نشده‌اند، همچون اسناد آرشیوشده یا اندیشه‌های فلسفی، فرم بخشد. تئاتر می‌تواند به فعالیت‌هایی مانند مراقبت طولانی‌مدت از سالمندان، یا پدیده‌های ناملموس‌تر مانند بازارهای مالی، فرم بدهد، در عین حال، نیروهای متنوعی علاوه‌بر هنرمندان می‌توانند به تئاتر فرم بخشند: مکان‌های فیزیکی ساخته‌شده از آجر و ملات سالن‌های اجرا، جشنواره‌های بین‌المللی، نهادهای تأمین مالی و سازمان‌های دولتی، فرایندهای تمرین و استراتژی‌های بازاریابی، حتی خود زمان؛ بااین‌حال، ما همچنان نمی‌توانیم عمل فرم‌دهی و فرم‌پذیری را از یکدیگر جدا کنیم: تئاتر به‌طور هم‌زمان موضوع و شیء دگرگونی است. برای جسورانه بیان‌کردن موضع خود، این کتاب یک درک گسترش‌یافته و آشکارا اجتماعی از فرم تئاتری را پیشنهاد می‌دهد، درکی که مستلزم رهاکردن تصورات رایج از فرم به‌عنوان صرفاً زینت یا چیزی است که یک اثر هنری را از جامعه جدا می‌سازد، فرم، درهم‌تنیدگی هم‌زمان میان واسطه‌های اجتماعی است که به تئاتر شکل می‌دهند و تئاتر نیز در مقابل به این واسطه‌ها شکل می‌دهد.»