کتاب روی نیک بختی

کتاب روی نیک‌بختی گزیده‌ای از مثنوی جام جم اوحدی مراغه‌ای است که به‌کوشش یوسفعلی میرشکاک فراهم شده و نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. این کتاب در قالب مجموعه‌ی «گزیده‌ی داستان‌های منظوم فارسی» عرضه شده و بخشی از یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عرفانی و اخلاقی زبان فارسی را در دسترس قرار می‌دهد. در این گزیده، هم مناجات‌ها و نعت‌ها و هم بخش‌هایی از مباحث معرفتی، اخلاقی و اجتماعی جام جم انتخاب شده است. متن کتاب با مقدمه‌ای مفصل از گردآورنده همراه است که در آن زندگی، آثار و جایگاه اوحدی در سنت شعر عرفانی فارسی بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روی نیک بختی

کتاب روی نیک‌بختی گزیده‌ای از مثنوی جام جم اوحدی مراغه‌ای است که با انتخاب و مقدمه‌ی یوسفعلی میرشکاک تنظیم شده است. در آغاز کتاب، مقدمه‌ی ناشر جایگاه منظومه‌های داستانی فارسی را در فرهنگ ایرانی توضیح داده است؛ از پیوند این منظومه‌ها با زندگی روزمره، آرزوها، رنج‌ها، عشق‌ها، حماسه‌ها و اخلاق تا نقش آن‌ها در حفظ سنت‌ها و ذهنیت جمعی ایرانیان. در ادامه، مقدمه‌ی بلند گردآورنده قرار دارد که در آن زندگی اوحدی، اختلاف روایات درباره‌ی زادگاه و تخلص او، نسبت او با مشایخ تصوف، سفرها، آثار و جایگاهش در میان شاعران عارف بررسی شده است. کتاب روی نیک‌بختی در بخش اصلی خود گزیده‌ای از ابیات جام جم را می‌آورد؛ از حمد و مناجات و نعت پیامبر تا ستایش امیرالمؤمنین و امام حسین، سپس مباحثی درباره‌ی آفرینش، جایگاه انسان، عقل و علم، آداب دعا و التماس، و نیز بخش‌هایی از دورهای سه‌گانه‌ی جام جم در مبدأ، معاش و معاد. در خلال این گزیده، خواننده با نگاه اوحدی به علم، اخلاق، سیاست، عدل پادشاهان، معاش اهل دنیا، نفس قدسی و حقیقت انسان روبه‌رو می‌شود. کتاب روی نیک‌بختی با نقل مستقیم ابیات، فضای زبانی و فکری جام جم را تا حد امکان حفظ کرده و در عین حال با مقدمه‌ی تحلیلی میرشکاک، جای این منظومه را در سنت سنایی، عطار، مولوی و سعدی نشان داده است.

خلاصه کتاب روی نیک بختی

کتاب روی نیک‌بختی بر محور گزیده‌ای از جام جم اوحدی مراغه‌ای شکل گرفته است؛ منظومه‌ای که در آن شاعر با تکیه بر سنت سنایی، جهان را از مبدأ تا معاد در قالب سخن عرفانی و اخلاقی تصویر کرده است. در این گزیده، ابتدا حمد و ثنای الهی و مناجات‌های شخصی اوحدی دیده می‌شود که در آن‌ها از ناتوانی انسان در شناخت کنه ذات حق، نیاز به رحمت، توبه و شرمساری از گریزپایی خود سخن گفته شده است. سپس نعت پیامبر و سوگندهای شاعر به لحظه‌ها و نشانه‌های زندگی او، و مدایح پرشور امیرالمؤمنین و امام حسین آمده که در آن‌ها جایگاه معنوی و تاریخی این دو چهره ترسیم شده است. در ادامه‌ی کتاب روی نیک‌بختی، ابیاتی درباره‌ی آفرینش، نسبت انسان با عالم، نقش عقل و علم، حقیقت نفس قدسی و کرامت انسان نقل شده است. اوحدی در بخش‌هایی از دور دوم جام جم به کیفیت معاش مردم، آداب پادشاهی، ضرورت عدل، خطر ظلم و غفلت، و سرنوشت اهل دنیا می‌پردازد و با زبانی سرشار از تصویر و تمثیل، فراز و فرود زندگی، فقر و ثروت، قدرت و سقوط را نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب روی نیک بختی را بخوانیم؟

خواندن روی نیک‌بختی امکان آشنایی نزدیک با یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عرفانی فارسی را در قالب گزیده‌ای فشرده فراهم کرده است. این کتاب هم برای شناخت زبان و اندیشه‌ی اوحدی مراغه‌ای سودمند است و هم برای درک پیوند شعر فارسی با اخلاق، عرفان، سیاست و زندگی روزمره. ترکیب مقدمه‌ی تحلیلی و متن منظوم، هم زمینه‌ی تاریخی می‌دهد و هم تجربه‌ی مستقیم خواندن شعر را حفظ می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن روی نیک‌بختی به علاقه‌مندان شعر و عرفان فارسی، دانشجویان ادبیات و الهیات، پژوهشگران فرهنگ ایرانی و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با جام جم اوحدی مراغه‌ای آشنا شوند اما به‌دنبال متنی گزیده و راه‌یافته‌اند. همچنین برای کسانی مناسب است که به مباحث اخلاقی و معنوی در قالب شعر علاقه دارند.

بخشی از کتاب روی نیک بختی

«قل هو الله لامره قد قال من له الحمد دائما متوال آن که هست اسم اعظمش مطلق حی و قیوم نزد زمرهٔ حق آن که بی نام او نگشت تمام نامهٔ ذوالجلال و الاکرام آن که فوقیتش مکانی نیست آن که کیفیتش نشانی نیست آن که زآب سفید و خاک سیاه صنع او آفتاب سازد و ماه نیست انگشت را به حرفش راه مگر از لا اله الّا الله دور و نزدیک و آشکار و نهان کردگار جهانیان و جهان هرچه کرد و کند به هر دو سرا کس ندارد مجال چون و چرا از حدیث چه و چگونه و چند هستی‌اش کرده بر زبان‌ها بند ای منزه کمالت از کم و کاست هرچه دور از هدایت تو نه راست در نهانِ نهان نهفته رخت در عیان همچو گل شکفته رخت خالق هرچه بود و هست تویی آن که بگشود و آن که بست تویی از عدم در وجود می‌آری پیش خود در سجود می‌آری نتوانیم گفت و نیست شکی شکر نعمت ز صدهزار یکی کس خبردار کنه ذات تو نیست فکر کس واقف صفات تو نیست ای تو بی‌چون! چگونه دانندت؟! چیستی؟ بر چه اسم خوانندت؟! عقل، ذات ترا چه نام نهد؟ فکرت اینجا چگونه گام نهد؟»