کتاب روی نیک بختی

کتاب روی نیک بختی گزیده‌ای از مثنوی جام جم نوشته رکن الدین اوحدی مراغه ای است که به‌کوشش یوسفعلی میرشکاک تدوین شده و نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عرفانی و اخلاقی زبان فارسی را در دسترس شما قرار داده است. در این گزیده، مناجات‌ها و نعت‌ها و بخش‌هایی از مباحث معرفتی، اخلاقی و اجتماعی متنوی جام جم ارائه شده است. کتاب حاضر با مقدمه‌ای مفصل به قلم میرشکاک همراه است که در آن زندگی، آثار و جایگاه اوحدی مراغه ای در سنت شعر عرفانی فارسی بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روی نیک بختی اثر اوحدی مراغه ای

کتاب روی نیک بختی گزیده‌ای از مثنوی جام جم به قلم رکن الدین اوحدی مراغه ای است که با انتخاب و مقدمه‌ی یوسفعلی میرشکاک ارائه شده است. در آغاز کتاب، مقدمه‌ی ناشر جایگاه منظومه‌های داستانی فارسی را در فرهنگ ایرانی توضیح داده است. پیوند این منظومه‌ها با زندگی روزمره، آرزوها، رنج‌ها، عشق‌ها، حماسه‌ها و اخلاق و نقش آن‌ها در حفظ سنت‌ها و ذهنیت جمعی ایرانیان در این بخش بررسی شده است. در ادامه مقدمه‌ی بلند میرشکاک قرار دارد که در آن زندگی اوحدی مراغه ای، اختلاف روایات درباره‌ی زادگاه و تخلص او، نسبت او با مشایخ تصوف، سفرها، آثار و جایگاهش در میان شاعران عارف بررسی شده است.

روی نیک بختی در بخش اصلی خود گزیده‌ای از ابیات جام جم را می‌آورد؛ از حمد و مناجات و نعت پیامبر اسلام تا ستایش امام علی (ع) و امام حسین (ع) و سپس مباحثی درباره‌ی آفرینش، جایگاه انسان، عقل و علم، آداب دعا و التماس و نیز بخش‌هایی از دورهای سه‌گانه‌ی جام جم در مبدأ، معاش و معاد. در خلال این گزیده با نگاه اوحدی مراغه ای به علم، اخلاق، سیاست، عدل پادشاهان، معاش اهل دنیا، نفس قدسی و حقیقت انسان روبه‌رو می‌شوید. کتاب حاضر با نقل مستقیم ابیات، فضای زبانی و فکری جام جم را تا حد امکان حفظ کرده و در عین حال با مقدمه‌ی تحلیلی میرشکاک، جای این منظومه را در سنت سنایی، عطار، مولوی و سعدی شیرازی نشان داده است.

خلاصه کتاب روی نیک بختی

جام جم اوحدی مراغه ای منظومه‌ای است که شاعر در آن با تکیه بر سنت سنایی، جهان را از مبدأ تا معاد در قالب سخن عرفانی و اخلاقی تصویر کرده است. در این گزیده ابتدا حمد و ثنای الهی و مناجات‌های شخصی اوحدی دیده می‌شود که در آن‌ها از ناتوانی انسان در شناخت کنه ذات حق، نیاز به رحمت، توبه و شرمساری از گریزپایی خود سخن گفته شده است. سپس نعت پیامبر و سوگندهای شاعر به لحظه‌ها و نشانه‌های زندگی او و مدایح پرشور امام علی (ع) و امام حسین (ع) آمده که در آن‌ها جایگاه معنوی و تاریخی این دو چهره ترسیم شده است.

کتاب روی نیک بختی همچنین ابیاتی درباره‌ی آفرینش، نسبت انسان با عالم، نقش عقل و علم، حقیقت نفس قدسی و کرامت انسان را در بر گرفته است. رکن الدین اوحدی مراغه ای در بخش‌هایی از دور دوم کتاب جام جم به کیفیت معاش مردم، آداب پادشاهی، ضرورت عدل، خطر ظلم و غفلت و سرنوشت اهل دنیا می‌پردازد و با زبانی سرشار از تصویر و تمثیل، فرازوفرود زندگی، فقر و ثروت، قدرت و سقوط را نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب روی نیک بختی را بخوانیم؟

کتاب روی نیک بختی امکان آشنایی با یکی از مهم‌ترین منظومه‌های عرفانی فارسی را در قالب گزیده‌ای فشرده فراهم کرده است. این کتاب هم برای شناخت زبان و اندیشه‌ی رکن الدین اوحدی مراغه ای سودمند است و هم برای درک پیوند شعر فارسی با اخلاق، عرفان، سیاست و زندگی روزمره. ترکیب مقدمه‌ی تحلیلی و متن منظوم هم زمینه‌ی تاریخی می‌دهد و هم تجربه‌ی مستقیم خواندن شعر را حفظ می‌کند.

خواندن کتاب روی نیک بختی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران شعر و عرفان فارسی، دانشجویان ادبیات و الهیات، پژوهشگران فرهنگ ایرانی و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با کتاب جام جم اثر رکن الدین اوحدی مراغه ای آشنا شوند، اما به‌دنبال متنی گزیده هستند. همچنین اثر حاضر برای کسانی مناسب است که به مباحث اخلاقی و معنوی در قالب شعر علاقه دارند.

درباره رکن الدین اوحدی مراغه ای

رکن الدین اوحدی مراغه ای (۶۷۳ - ۱۵ رمضان ۷۳۸ قمری) مشهور به اوحدی مراغه ای از عارفان و شاعران برجسته‌ی پارسی‌گوی ایران در قرن هشتم هجری بود. او با نام اوحدالدین بن حسین اصفهانی در مراغه زاده شد و چون تولد و درگذشتش در همان شهر روی داد، به مراغه‌ای شهرت یافت. تخلص نخستین او «صافی» بود، اما به‌سبب ارادت به ابوحامد اوحدالدین کرمانی، تخلص «اوحدی» را برگزید. در روزگار پادشاهی ارغون‌خان مغول به شهرت ادبی رسید و پس از انتخاب غیاث‌الدین محمد به وزارت ابوسعید بهادر، مثنوی «جام جم» را به نام او سرود.

اوحدی مراغه ای مدتی در اصفهان اقامت داشت و سپس به مراغه بازگشت. او در سرودن انواع شعر مهارت فراوان داشت و آثارش از همان زمان مورد توجه قرار گرفت. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «دیوان» شامل قصاید، غزلیات، ترکیبات، ترجیعات و رباعیات، «جام جم» و «منطق‌العشاق» (یا «ده‌نامه» و «محبت‌نامه») اشاره کرد. شمار اشعار او به ۱۴٬۷۲۹ بیت می‌رسد و دست‌نویس‌های فراوانی از آثارش بر جای مانده است. آرامگاه او در مراغه قرار دارد و در کنار آن موزه‌ای دائمی دایر شده است. 

درباره یوسفعلی میرشکاک

یوسفعلی میرشکاک، نویسنده، پژوهشگر ادبی و طنزپرداز معاصر ایران، در سال ۱۳۳۸ در روستای خیرآباد معلا از توابع شوشِ خوزستان چشم به جهان گشود. ورود جدی او به دنیای شعر از سال ۱۳۵۸ رقم خورد؛ مسیری که در آن بیش از همه تحت‌تأثیر سبک و اندیشه‌ی شاعرانی چون مهدی اخوان ثالث، منوچهر آتشی، محمدعلی معلم دامغانی، بیدل دهلوی و مهرداد اوستا قرار گرفت. کارنامه‌ی ادبی و هنری میرشکاک گواهی بر خلق آثار گوناگونی در قالب‌های شعر، نقد ادبی، نوشته‌های طنز و مقالاتی با مضامین سیاسی، مذهبی و عرفانی است.

همراهی و همکاری صمیمانه‌ی او با مرتضی آوینی را می‌توان از فرازهای مهم زندگی کاری‌اش برشمرد. یوسفعلی میرشکاک علاوه‌بر نقش‌آفرینی فعال در برهه‌های سرنوشت‌ساز انقلاب ۱۳۵۷ و دوران جنگ ایران و عراق (که تجارب حاصل از آن، مایه‌های حماسی و اجتماعی عمیقی به اشعارش بخشید) در کنار سرودن اشعار کلاسیک و نو (به‌ویژه غزل و چهارپاره) در قلمرو طنز نیز نامی آشنا به شمار می‌رود و اثر معروف او با نام «دیپلمات‌نامه» افتخارات و جوایز گوناگونی را به ارمغان آورده است.

هدایت بخش‌های ادبی روزنامه‌های کثیرالانتشار و نگارش پژوهش‌ها و تحلیل‌های ادبی، گویای فعالیت‌های مستمر مطبوعاتی و تجارب یوسفعلی میرشکاک در نقد و واکاوی ادبی است. مجموعه‌های شعری همچون «قلندران خلیج»، «ماه و کتان»، «از زبان یک یاغی» و «زخم بی‌بهبود» مهارت او را در تلفیق اندیشه‌ورزی، حماسه و تأملات فلسفی نشان می‌دهند و آینه‌ای از دغدغه‌های فکری و ادبی‌اش هستند. یوسفعلی میرشکاک همواره به تدریس، نقد ادبی و پژوهش در حوزه‌ی شاهنامه‌پژوهی نیز مشغول بوده است. گواهینامه‌ی درجه یک هنری در رشته‌ی شعر در تاریخ ۱۵ تیر ۱۴۰۱، طی مراسمی با حضور مسئولان صندوق اعتباری هنر به یوسفعلی میرشکاک تقدیم شد.

کتاب روی نیک بختی گزیده‌ای از مثنوی جام جم به قلم اوحدی مراغه ای است که به‌کوشش یوسفعلی میرشکاک تدوین شده است.

بخشی از کتاب روی نیک بختی

«در نصیحت ملوک به عدل

ای‌که بر تخت مملکت شاهی

عدل کن گر ز ایزد آگاهی

عدل چون گشت با خلافت یار

نهلند از خلاف و ظلم آثار

عدل باید خلیفه را، پس حکم

عدل نبود کجا کند کس حکم؟

عدل بی‌علم بیخ و بر نکند

حکم بی‌عدل و علم اثر نکند

دود دل‌ها به دادگر نرسد

عادلان را به جان خطر نرسد

پایداری به عدل و داد بود

ظلم و شاهی چراغ و باد بود»