کتاب بر اورنگ سخن

کتاب بر اورنگ سخن، گزیده و نگاهی اجمالی به هفت اورنگ عبدالرحمن بن احمد جامی است که یوسفعلی میرشکاک آن را گردآوری کرده است. در این اثر بخش‌هایی برگزیده از مثنوی‌های هفت اورنگ همراه با مقدمه‌ها، توضیحات و فرهنگ لغات آمده تا خواننده بتواند با جهان فکری و زبانی جامی آشنا شود. این کتاب سومین جلد از مجموعه‌ی گزیده‌ی داستان‌های منظوم فارسی است که نشر امیرکبیر آن را منتشر می‌کند. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بر اورنگ سخن

کتاب بر اورنگ سخن گزیده‌ای است از هفت اورنگ جامی که یوسفعلی میرشکاک آن را با مقدمه‌ها و توضیحات مفصل همراه کرده است. در کتاب ابتدا زندگی، تحصیلات، سلوک عرفانی و جایگاه فکری عبدالرحمن جامی با نقل‌های گسترده از تاریخ ادبیات صفا و منابع صوفیه بررسی شده است. 

کتاب بر اورنگ سخن در ادامه به نسبت جامی با تصوف نقشبندی، نگاه او به شیعه و سنی، ستایش اهل بیت، ماجرای اعتراض شیعیان بغداد، سفر حج و زیارت کربلا و نجف و نیز مخالفت او با فلسفه و حکمت یونانی می‌پردازد. پس از این مباحث، ساختار هفت اورنگ معرفی شده است: سلسله‌الذهب، سلامان و ابسال، تحفه‌الابرار، سبحه‌الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و خردنامه‌ی اسکندری. 

میرشکاک در هر بخش، گزیده‌هایی نسبتاً بلند از مثنوی‌ها همراه با شرح لغات، توضیح اصطلاحات عرفانی و تاریخی و گاه نقد و تفسیر آورده تا خواننده با متن اصلی و زمینه‌ی فکری کتاب عبدالرحمن جامی آشنا شود.

خلاصه کتاب بر اورنگ سخن

کتاب بر اورنگ سخن با تکیه‌ بر متن هفت اورنگ، چهره‌ای چندوجهی از جامی نشان می‌دهد: فقیه حنفی، صوفی نقشبندی، شاعر عاشق اهل بیت، ناقد فلسفه و در عین‌حال استاد بزرگ زبان و بیان. در بخش‌های آغازین، زندگی و سلوک او از کودکی در جام و هرات تا سفر حج و شهرتش در دربارها روایت شده و سپس به مناقشه‌های مذهبی پیرامون او پرداخته شده است. 

در کتاب ابتدا گزیده‌هایی از سلسله‌الذهب و سلامان و ابسال آورده شده که در آن‌ها مناجات‌های توحیدی، ستایش پیامبر، حکایت‌های تمثیلی مانند موسی و بره، کرد و کدو و گفت‌وگوهای عرفانی دیده می‌شود. میرشکاک در لابه‌لای نقل ابیات، با توضیح لغات، اشاره به آیات و احادیث و نقل دیدگاه‌های تاریخی، خواننده را در فهم لایه‌های فکری و زبانی این منظومه‌ها همراهی کرده است.

کتاب در ادامه گزیده‌هایی از تحفه‌الابرار، سبحه‌الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و خردنامه‌ی اسکندری به خواننده ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب بر اورنگ سخن را بخوانیم؟

خواندن این کتاب امکان آشنایی مستقیم با زبان و اندیشه‌ی جامی را فراهم می‌کند. ترکیب متن اصلی مثنوی‌ها با توضیحات، حواشی تاریخی و فرهنگ لغات، این کتاب را به مدخلی برای ورود به هفت اورنگ و نیز برای درک نسبت شعر، عرفان، فقه و مناقشه‌های مذهبی در سنت ایرانی تبدیل کرده است.

خواندن کتاب بر اورنگ سخن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

بر اورنگ سخن به دانشجویان و علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک فارسی، پژوهشگران عرفان و تصوف و کسانی که می‌خواهند با هفت اورنگ جامی و فضای فکری و مذهبی پیرامون او آشنا شوند، پیشنهاد می‌شود.

درباره عبدالرحمن بن احمد جامی

عبدالرحمن بن احمد جامی (۸۹۸-۸۱۷ هجری قمری)، ملقب به نورالدین و خاتم‌الشعرا، از شاعران، عارفان، ادیبان و صوفیان نامدار ایران در عصر تیموری بود. او تحصیلات خود را در هرات و سمرقند که از مراکز علمی بزرگ آن دوران بودند، در علوم دینی، ادبیات، فلسفه و ستاره‌شناسی به پایان رساند و سپس به طریقت صوفیانه‌ی نقش‌بندیه پیوست. جامی به دلیل دانش وسیع و نفوذ معنوی بالایش، مورد احترام و ستایش فراوان پادشاهان تیموری (به‌ویژه سلطان حسین بایقرا) و وزیر دانشمند او، امیرعلی‌شیر نوایی، قرار داشت. 

او در طول زندگی ده‌ها اثر منثور و منظوم به زبان فارسی و عربی خلق کرد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به دیوان‌های سه‌گانه‌ی شعر، مجموعه‌ی مثنوی‌های «هفت‌اورنگ» و کتاب منثور «بهارستان» اشاره کرد. جامی را می‌توان شخصیتی جامع‌الاطراف دید؛ کسی که توانست سنت‌های ادبی پیش از خود (مانند غزل‌سرایی حافظ، مثنوی‌سرایی نظامی و جهان‌بینی عرفانی عطار و مولوی) را یک جا جمع کند و به پختگی برساند، به طوری که مرگ او را پایان رسمی دوره‌ی طلایی شعر کلاسیک فارسی می‌دانند.

درباره یوسفعلی میرشکاک

یوسفعلی میرشکاک (متولد ۱۳۳۸)، شاعر، منتقد ادبی، نویسنده و طنزپرداز معاصر است. او از سال ۱۳۵۸ به صورت جدی و حرفه‌ای قدم در دنیای شعر و ادبیات گذاشت و در این مسیر، تحت تأثیر شاعرانی چون مهدی اخوان ثالث، منوچهر آتشی، محمدعلی معلم، مهرداد اوستا و بیدل دهلوی قرار گرفت. او یکی از چهره‌های کلیدی «ادبیات انقلاب و دفاع مقدس» به شمار می‌رود.

میرشکاک در طول بیش از چهار دهه فعالیت، طیف وسیعی از آثار از غزل، چهارپاره و شعر نو تا مقالات سیاسی، طنز، متون عرفانی و پژوهش را خلق کرده است. «قلندران خلیج»، «ماه و کتان»، «از زبان یک یاغی» و «زخم بی‌بهبود»، از جمله آثار این نویسنده هستند.

بخشی از کتاب بر اورنگ سخن

«نورالدین ابوالبرکات عبدالرحمن بن نظام‌الدین احمد بن محمد جامی شاعر و نویسنده و دانشمند و عارف قرن نهم، بزرگ‌ترین استاد سخن بعد از عهد حافظ و به‌نظر بسی از پژوهندگان، خاتم شعرای بزرگ پارسی‌گوی است. تخلص او در شعر جامی است و او خود گفته است که این تخلص را به دو سبب برگزیده است: نخست از آن روی که مولد او جام بود، دو دیگر آن‌که رشحات قلمش از جرعه جام شیخ‌الاسلام احمد جام معروف به ژنده‌پیل سرچشمه می‌گرفت.