کتاب هیتلر، استالین و من

کتاب هیتلر، استالین و من (Hitler, Stalin and I) نوشته هدا مارگولیوس کووالی و هلنا ترشتیکووا، روایتی دست‌اول از زندگی یک زن یهودی اهل پراگ در قرن بیستم است که هجوم نازی‌ها به کشورش، اردوگاه‌های کار اجباری و هولوکاست، سلطه و سرکوب کمونیسم و اعدام همسرش را به چشم دیده بود. این کتاب که در دسته‌ی تاریخ شفاهی قرار می‌گیرد، به تجربه‌های زیسته و زندگی پرفرازونشیب زنی می‌پردازد که طی فقط چند سال فجایع، قساوت و خشونت جنگ جهانی دوم و دیکتاتوری نازیسم و کمونیسم را از نزدیک لمس کرد. نشر خزه این مموار را با ترجمه شهاب الدین عباسی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هیتلر، استالین و من

کتاب هیتلر، استالین و من حاصل مصاحبه‌ی چهارروزه‌ی هلنا ترشتیکووا با هدا مارگولیوس کووالی است که در قالب تاریخ شفاهی، زندگی پر فراز و نشیب او را از کودکی تا سال‌های پایانی عمر روایت می‌کند. این کتاب تصویری از تحولات سیاسی و اجتماعی اروپای مرکزی در قرن بیستم ارائه می‌دهد؛ از جمهوری اول چکسلواکی و اشغال نازی‌ها تا سلطه‌ی کمونیسم و تبعید. 

هدا مارگولیوس کووالی، که در ۱۹۱۹ در پراگ متولد شد، شاهد مستقیم فجایع جنگ جهانی دوم، محاصره‌ی محله‌های یهودی، اردوگاه‌های مرگ و راهپیمایی‌های مرگبار بود. پس از جنگ، با اعدام همسرش رودولف مارگولیوس در جریان محاکمات استالینیستی، بار دیگر قربانی سرکوب سیاسی شد. 

کتاب هیتلر، استالین و من، علاوه بر بازتاب تجربه‌های شخصی، به بررسی پیامدهای روانی و اجتماعی این رویدادها بر بازماندگان و نسل‌های بعدی می‌پردازد.

خلاصه کتاب هیتلر، استالین و من

روایت کتاب هیتلر، استالین و من با کودکی هدا در پراگ آغاز می‌شود؛ او در خانواده‌ای یهودی و میانه‌حال بزرگ می‌شود و شاهد شکل‌گیری جمهوری اول چکسلواکی و فضای امیدبخش آن دوران است. با قدرت‌گیری نازی‌ها و اشغال چکسلواکی، زندگی هدا و خانواده‌اش دگرگون می‌شود. آن‌ها به محله‌ی محصور ووچ منتقل می‌شوند و با شرایط طاقت‌فرسای گرسنگی، بیماری و جدایی از عزیزان روبه‌رو می‌شوند. 

هدا تجربه‌ی اردوگاه‌های کار اجباری، جدایی از والدین و همسرش و مواجهه با مرگ و خشونت را با جزئیات روایت می‌کند. او از راهپیمایی مرگ، فرار و بازگشت به پراگ می‌گوید و پس از جنگ، با امید به زندگی جدید، اما با سایه‌ی سنگین سرکوب کمونیستی و اعدام همسرش، به زندگی ادامه می‌دهد. 

کتاب، علاوه بر روایت فجایع جنگ و سرکوب، به لحظات کوچک امید، دوستی، مقاومت و تلاش برای حفظ انسانیت در شرایط غیرانسانی می‌پردازد. هدا در نهایت، پس از سال‌ها تبعید، به پراگ بازمی‌گردد و خاطراتش را به عنوان سندی از تاریخ و مقاومت فردی ثبت می‌کند.

چرا باید کتاب هیتلر، استالین و من را بخوانیم؟

این کتاب فرصتی است برای مواجهه‌ی بی‌واسطه با تاریخ قرن بیستم اروپا از زبان کسی که هم قربانی نازیسم و هم کمونیسم بوده است. روایت صادقانه و جزئی‌نگر هدا مارگولیوس کووالی، تجربه‌های زیسته‌ای را به تصویر می‌کشد که در هیچ کتاب درسی یا روایت رسمی نمی‌توان یافت. خواننده با لایه‌های پیچیده‌ی هویت، بقا، امید و مقاومت آشنا می‌شود و درمی‌یابد که تاریخ، تنها مجموعه‌ای از رویدادها نیست، بلکه سرگذشت انسان‌هایی است که در دل بحران‌ها، معنای زندگی را جست‌وجو می‌کنند.

خواندن کتاب هیتلر، استالین و من را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هیتلر، استالین و من برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر، مطالعات هولوکاست، خاطرات بازماندگان جنگ و پژوهشگران علوم اجتماعی و انسانی مناسب است. این خاطراه‌نگاری همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی شناخت تجربه‌های زیسته در شرایط سرکوب و بحران را دارند، یا به دنبال درک عمیق‌تر پیامدهای روانی و اجتماعی جنگ و دیکتاتوری هستند، خواندنی خواهد بود.

درباره هدا مارگولیوس کووالی

هدا مارگولیوس کووالی (Heda Margolius Kovály) (۱۹۱۹-۲۰۱۰)، نویسنده، مترجم و یکی از شاهدان و وقایع‌نگاران تاریخ چکسلواکی در قرن بیستم بود. او که در یک خانواده‌ی یهودی در پراگ متولد شد، پس از اشغال چکسلواکی توسط نازی‌ها در سال ۱۹۴۱ به همراه همسرش (رودولف مارگولیوس) و خانواده‌اش به گتوی لودز و سپس به اردوگاه کار اجباری آشویتس فرستاده شد. او در سال ۱۹۴۵ و در جریان پیاده‌روی مرگ موفق به فرار شد و به پراگ بازگشت. پس از جنگ، او و همسرش با امیدی تازه به حزب کمونیست پیوستند، اما همسرش که به مقام معاونت وزارت تجارت خارجی رسیده بود، در سال ۱۹۵۲ در جریان پاکسازی‌های استالینیستی و در دادگاه فرمایشی و جنجالی اسلانسکی به خیانت متهم و اعدام شد. هدا پس از این فاجعه سال‌ها با فقر، طرد اجتماعی و آزار حکومت دست‌وپنجه نرم کرد تا اینکه پس از سرکوب بهار پراگ در سال ۱۹۶۸ به ایالات متحده مهاجرت نمود و سال‌ها به عنوان مترجم و کتابدار در دانشگاه هاردوارد فعالیت کرد و در اواخر عمر به زادگاهش بازگشت.

کتاب خاطرات او با نام «بخت بیدادگر»، یکی از تکان‌دهنده‌ترین مستندهای تاریخی قرن بیستم به شمار می‌رود. کووالی در این اثر توضیح می‌دهد که چگونه روشنفکران اواسط قرن بیستم، پس از تجربه‌ی هولناک نازیسم، به امید مدینه‌ی فاضله و عدالت اجتماعی به دامن کمونیسم پناه بردند و چگونه این ایدئولوژی به یک کابوس وحشتناک و ماشین کشتار تبدیل شد.

بخشی از کتاب هیتلر، استالین و من

«در محله‌ی ووچ سربازان آلمانی در یک طرف گشت می‌زدند و در طرف دیگر بازداشت‌شدگان را زیر نظر داشتند تا مطمئن شوند هیچ کس فرار نمی‌کند. از قضا بعضی‌ها اقدام به فرار کردند، اما بلافاصله دستگیر و تیرباران شدند. عجیب بود که در امتداد یکی از مسیرهای حصارکشی‌شده، تراموایی از مرکز محله‌ی ووچ می‌گذشت که مردم عادی شهر از آن استفاده می‌کردند. ما همه کار می‌کردیم و برخی از محل‌های کار در یک طرف مسیر تراموا و برخی دیگر در طرف مقابل بودند. در آنجا پلی چوبی به نام هوئنشتاینر بود تا بتوانیم از آن مسیر عبور کنیم. اول باید از پله‌ها به سمت طبقه‌ی پل که بر روی آن مسیر کشیده شده بود بالا می‌رفتی و بعد، از پله‌ها در سمت دیگر پایین می‌آمدی. 

آن پل چیزی نسبتاً عجیب بود. برای کسانی که در محله‌ی محصور زندگی می‌کردند، نوعی آزمایش بود و نشان می‌داد کسی هنوز زنده است. برای کسانی که از قبل خیلی ضعیف بودند و بسیار آهسته حرکت می‌کردند، بالا رفتن از پله‌ها مانعی شاق بود. ضرب‌المثلی محلی می‌گفت: "فلانی نمی‌تواند از روی پل عبور کند" که معنی‌اش این بود که آن شخص یک‌جورهایی از قبل محکوم به فناست.»