کتاب اسلام، جهانی شدن و جهانی‌سازی

«اسلام، جهانی شدن و جهانی‌سازی» به قلم مهدی امیدی نقلبری (-۱۳۴۶) کتابی است که با واکاوی ماهیت جهانی شدن و جهانی‌سازی، سهم و نقش دین و به‌طور خاص، اسلام را در این عرصه بررسی می‌کند. در مقدمه کتاب آمده‌است: امروزه، موضوع جهانی شدن و جهانی‌سازی در ابعاد گوناگون فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی اهمیت به سزایی یافته است. تئوری‌ها و نظریه‌های مختلفی در باب ماهیت، شاخصه‌ها و پیامدهای جهانی شدن و جهانی‌سازی با بهره‌گیری از رهیافت‌های فلسفی، جامعه شناختی، سیاسی، علوم ارتباطی، فن‌آوری‌های اطلاعاتی مطرح شده‌اند. با این حال، هنوز اجماعی حتی در باب تعریف آن وجود ندارد. برخی تئوری‌ها جهانی شدن را یک مسئله یا «معضل» تلقی کرده و محلی‌گرایی یا منطقه‌گرایی را راه حل آن دانسته‌اند. در مقابل، برخی دیگر از نظریه‌ها محلی‌گرایی را یک معضل دانسته و جهانی شدن را «راه حل» آن تلقی کرده‌اند. دسته سوم از نظریه‌ها، درصدد جمع میان محلی‌گرایی و جهانی شدن برآمده و شعار «جهانی بیندیش و محلی عمل کن» را سر داده‌اند. اینک مباحث عمده جامعه‌شناسی دین و فرهنگ، جهانی شدن را همچو یک فرآیند فرهنگی تلقی می‌کنند که یا به سمت هژمونی فرهنگ لیبرالی در جریان است و یا با دو ویژگی عام‌گرایی و خاص‌گرایی فرهنگی همراه است. برخی از محققان، جهانی شدن را فرآیندی اقتصادی تلقی می‌کنند که منجر به جهانی شدن سرمایه داری یا مدرنیته می‌شود. برخی دیگر، آن را نوع خاصی از جهانی‌سازی و پروژه‌ای سیاسی تلقی می‌کنند که درصدد گسترش اهداف نظام سلطه جهانی است. برخی آن را یک تحول طبیعی علمی و تکنولوژیک در مدیریت زمان و مکان در نظر می‌گیرند و دیگران آن را فرآیندی می‌دانند که در بستر فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی خاص غرب به مرحله نضج و بالندگی دست یافته و یا خواهد یافت. به هر حال، این پدیده در پاره‌ای از کشورها به هم‌گرایی فرهنگی و دربرخی از کشورها، به خاص‌گرایی فرهنگی (مقاومت در برابر عام‌گرایی فرهنگی غرب)، منجر شده است.