کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه)

کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) نوشته عباس قنبری باغستان، حاصل پژوهشی مستقل درباره‌ی تاریخچه و تحولات پارک‌های علم و فناوری و اکوسیستم نوآوری در ایران است و به بررسی روندهای حکمرانی، چالش‌ها و چشم‌اندازهای این حوزه می‌پردازد. نویسنده، نقش دولت، دانشگاه، صنعت و جامعه را در شکل‌گیری اکوسیستم بررسی می‌کند و عواملی همچون ضعف قانون‌گذاری، بروکراسی و سیطره‌ی عقلانیت فنی را به عنوان نقاط ضعف پارک‌های علم و فناوری ایرانی مورد بحث قرار می‌دهد. این پژوهش توسط انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه)

کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) نوشته‌ی عباس قنبری باغستان به بررسی روند تاریخی و تحلیلی شکل‌گیری و توسعه‌ی پارک‌های علم و فناوری در ایران می‌پردازد و با رویکردی میان‌رشته‌ای، اکوسیستم نوآوری و فناوری کشور را از منظر حکمرانی واکاوی می‌کند. پژوهش حاضر بر پایه‌ی مصاحبه‌های عمیق با کنشگران کلیدی و تحلیل اسناد بالادستی، سه‌ دهه فرازونشیب این حوزه را روایت می‌کند. 

عباس قنبری باغستان با تمرکز بر ساحت فناورانه‌ی حکمرانی علم و فناوری، به جایگاه پارک‌های علم و فناوری به عنوان بستر اصلی نوآوری و کارآفرینی می‌پردازد و نقش دولت، دانشگاه، صنعت و جامعه را در این اکوسیستم بررسی می‌کند. کتاب در چهار فصل، ابتدا به مبانی نظری و روش‌شناسی پژوهش، سپس به روایت تاریخی و کلان‌نگر شکل‌گیری اکوسیستم نوآوری، آسیب‌شناسی و تحلیل حکمرانی و در نهایت به فراتحلیل و پیشنهاد گذار سوم (گذار ارتباطی-اجتماعی) می‌پردازد. 

کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) حاصل پژوهشی مستقل است و به عنوان مستندی از تجربه‌ی بومی توسعه‌ی فناوری در ایران، تصویری از چالش‌ها، دستاوردها و چشم‌اندازهای آینده ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه)

کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) با تمرکز بر تاریخچه و تحولات پارک‌های علم و فناوری در ایران، سه دوره‌ی اصلی را در توسعه‌ی این اکوسیستم شناسایی می‌کند: دوره‌ی پایه‌گذاری و رواج مفهوم پارک‌داری (۱۳۷۲ تا ۱۳۸۰)، دوره‌ی استقرار و نهادسازی (دهه‌ی ۱۳۸۰) و دوره‌ی بلوغ (دهه‌ی ۱۳۹۰). نویسنده با تکیه بر مصاحبه‌های تاریخ شفاهی و تحلیل اسناد، نشان می‌دهد که چگونه پارک‌های علم و فناوری از یک ایده‌ی نوپا به شبکه‌ای گسترده با بیش از ۶۰ پارک و هزاران شرکت فناور تبدیل شدند. 

کتاب به بررسی نقش دولت، دانشگاه، صنعت و جامعه در شکل‌گیری این اکوسیستم می‌پردازد و چالش‌هایی مانند ضعف قانون‌گذاری، بروکراسی، نبود باور به خروجی‌های اکوسیستم و سیطره‌ی عقلانیت فنی را برجسته می‌کند. در تحلیل آسیب‌شناسانه، پنج خوشه‌ی معنایی از مشکلات و نقاط ضعف اکوسیستم نوآوری و فناوری استخراج شده و تأکید می‌شود که گذار فناورانه به طور کامل محقق نشده و با گذار بروکراتیک و انتقال مرجعیت حکمرانی، چشم‌انداز روشنی برای آینده وجود ندارد. نویسنده در نهایت گذار ارتباطی-اجتماعی را به عنوان راهی برای عبور از وضعیت فعلی و رسیدن به مرحله‌ی شکوفایی پیشنهاد می‌دهد.

چرا باید کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) را بخوانیم؟

این کتاب با روایتی مستند و تحلیلی، سیر تاریخی و پیچیدگی‌های حکمرانی علم و فناوری در ایران را از زاویه‌ای متفاوت و مبتنی بر داده‌های میدانی و مصاحبه‌های عمیق با کنشگران اصلی بازگو می‌کند. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، با فرازونشیب‌های سیاستگذاری، چالش‌های نهادی، نقش‌آفرینی بازیگران مختلف و نقاط عطف توسعه‌ی پارک‌های علم و فناوری آشنا می‌شود و تصویری واقع‌بینانه از فرصت‌ها و موانع اکوسیستم نوآوری در ایران به دست می‌آورد. این کتاب همچنین با ارائه‌ی تحلیل‌های آسیب‌شناسانه و پیشنهاد گذار سوم، افق‌های تازه‌ای برای آینده‌ی حکمرانی فناوری ترسیم می‌کند.

خواندن کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حکمرانی علم و فناوری (جلد اول، روایت گذار فناورانه) برای پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌ی سیاستگذاری علم و فناوری، مدیران پارک‌های علم و فناوری، فعالان اکوسیستم نوآوری، سیاستگذاران و علاقه‌مندان به تاریخ توسعه‌ی فناوری در ایران مناسب است. مطالعه‌ی این پژوهش همچنین به کسانی که دغدغه‌ی شناخت چالش‌های حکمرانی، توسعه‌ی اکوسیستم‌های نوآوری و آینده‌پژوهی در حوزه‌ی علم و فناوری را دارند، توصیه می‌شود.