کتاب سه دقیقه اول

کتاب سه دقیقه اول نوشتهٔ استیون واینبرگ، ترجمهٔ رضا راهدار و ویراستهٔ زهرا نوربخش و مهدی گازر است. انتشارات مهراندیش این کتاب را منتشر کرده است. این اثر در باب یک دیدگاه مدرن از منشأ جهان است.

درباره کتاب سه دقیقه اول

ما واقعاً از کجا آمده‌ایم؟ کتاب سه دقیقه اول (The first three Minutes) نوشتهٔ یک فیزیک‌دان مشهور آمریکایی و برندهٔ جایزهٔ نوبل است. این کتاب در هشت فصل آنچه را در سه دقیقهٔ نخست آفرینش جهان رخ داده، روایت کرده است. این اثر را برابر با یک سفر هیجان‌انگیز دانسته‌اند که با دوران پلانک (اولین دورهٔ زمانی در تاریخ جهان) آغاز شده و از تئوری نسبیتِ انیشتین، تغییر قرمز «هابل» و تشخیص زمینهٔ مایکروویو کیهانی می‌گذرد. این اکتشافات باورنکردنی همگی پایه و اساس آنچه را اکنون از آن به‌عنوان الگوی استانداردِ پیدایش جهان می‌فهمیم تشکیل می‌دهد. در «سه دقیقهٔ اول» نه‌تنها شکل این مدل بررسی شده است، بلکه داستان هیجان‌انگیز متفکران جسوری که آن را کنار هم قرار داده‌اند، بیان شده است.

خواندن کتاب سه دقیقه اول را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب یک دیدگاه مدرن از منشأ جهان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب سه دقیقه اول

«۶: یک انحراف‌جهت تاریخی

بگذارید برای لحظه‌ای از تاریخ جهان اولیه دور شویم و تاریخ سه دههٔ آخر تحقیقات کیهان‌شناسی را دنبال کنیم. من می‌خواهم به‌طور ویژه در اینجا به یک مشکل تاریخی بپردازم که به‌نظرم خیره‌کننده و شگفت‌انگیز است. کشف زمینهٔ تابش ماکروویو کیهانی در سال ۱۹۶۵ یکی از مهم‌ترین یافته‌های علمی قرن بیستم بود. چرا باید به‌طور تصادفی ساخته شود؟ یا به‌بیان‌دیگر، چرا تا قبل‌از سال ۱۹۶۵، هیچ پژوهش نظام‌مندی درخصوص این تابش وجود نداشت؟

همان‌طور که در فصل پیش دیدیم، ارزش کنونی اندازه‌گیری‌شده از دمای زمینهٔ تابش و چگالی جرم جهان اجازه می‌دهد تا فراوانی عناصر سبک را که به‌نظر می‌رسد سازش خوبی با مشاهده دارند پیش‌بینی کنیم. مدت‌ها پیش‌از ۱۹۶۵، امکان این محاسبهٔ پس‌رونده برای پیش‌بینی زمینهٔ ماکروویو کیهانی و آغاز پژوهش آن وجود داشته است. از پراکندگی کیهانی حدود ۳۰  ۲۰ درصد هلیوم و ۸۰  ۷۰ درصد هیدروژن کنونی مشاهده‌شده، امکان استنباط اینکه هسته‌زایی باید در زمانی شروع می‌شد که کسر نوترون از ذرات هسته‌ای تا ۱۵  ۱۰ درصد کاهش یافته بود وجود داشته است. (به‌یاد داشته باشید که پراکندگی کنونی هلیوم با وزن درست دو برابر کسر نوترون در زمان هسته‌زایی است). این مقدار از کسر نوترون زمانی به‌دست آمد که جهان در دمای حدود ۱۰۰۰ میلیون درجهٔ کلوین (۱۰۹ کلوین) بود. وضعیتی که در آن هسته‌زایی در آن لحظه آغاز شد به هرکسی اجازه می‌دهد تا چگالی ذرات هسته‌ای در دمای ۱۰۰۰ میلیون (۱۰۹) کلوین را به‌صورت تقریبی تخمین بزند،‌ درحالی‌که چگالی فوتون در این دما می‌تواند با آگاهی از خواص تابش جسم سیاه محاسبه شود. ازاین‌رو نسبت تعداد فوتون‌ها و ذرات هسته‌ای نیز در این زمان شناخته می‌شود. اما این نسبت تغییر نمی‌کند، بنابراین در زمان کنونی نیز به همان خوبی شناخته شده می‌باشد. از مشاهدات چگالی کنونی ذرات هسته‌ای، هرکس می‌تواند چگالی کنونی فوتون‌ها را پیش‌بینی کند و وجود زمینهٔ تابش ماکروویو کیهانی با دمای کنونی تقریبی بین ۱ تا ۱۰ درجهٔ کلوین را استنباط کند. اگر تاریخ علم، همانند تاریخ جهان، بسیار ساده و سرراست بود،‌ کسی در دهه‌های ۱۹۴۰ یا ۱۹۵۰ یک پیش‌بینی در این راستا انجام می‌داد و این پیش‌بینی می‌توانست انگیزانندهٔ ستاره‌شناس‌های رادیویی برای پژوهش روی زمینهٔ تابش باشد. اما این دقیقاً همان چیزی نیست که اتفاق افتاد.»