کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم

کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم، نوشته محمدجواد اخوان و منتشرشده توسط انتشارات بینش مند، نقش و جایگاه تکنوکرات‌ها در ساختار سیاسی و اقتصادی ایران معاصر را بررسی کرده است. این اثر با تمرکز بر حزب کارگزاران سازندگی و دولت‌های پس از انقلاب، به تحلیل گفتمان تکنوکراسی و پیوند آن با لیبرالیسم در بستر جمهوری اسلامی پرداخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم

کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم (مروری بر گفتمان و کارنامه تکنوکرات‌ها در جمهوری اسلامی ایران) به بررسی تاریخی و تحلیلی ظهور و گسترش جریان تکنوکراسی در ایران، به‌ویژه پس از انقلاب اسلامی پرداخته است. محمدجواد اخوان با نگاهی به ریشه‌های فکری و اجتماعی تکنوکرات‌ها، نقش آن‌ها را در تحولات سیاسی و اقتصادی دهه‌های اخیر ایران واکاوی کرده است. تمرکز اصلی کتاب بر دوره‌ی سازندگی و شکل‌گیری حزب کارگزاران سازندگی است؛ جریانی که باتکیه‌بر تخصص‌گرایی و توسعه‌محوری، سعی در پیونددادن الگوهای مدیریتی غربی با ساختار سیاسی جمهوری اسلامی داشت. کتاب به پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این رویکرد نیز پرداخته و نقدهایی را نسبت به فاصله‌گرفتن از آرمان‌های اولیه‌ی انقلاب اسلامی مطرح کرده است. 

نویسنده با استناد به نقل‌قول‌ها، اسناد و روایت‌های تاریخی، تصویری از فرازوفرود تکنوکرات‌ها و تأثیر آن‌ها بر سیاست و جامعه‌ی ایران ارائه داده است. این اثر در فضایی انتقادی و تحلیلی، به بررسی تعامل میان تکنوکراسی، لیبرالیسم و ارزش‌های اسلامی پراخته و تلاش کرده است روند شکل‌گیری و تحولات حزب کارگزاران را در بستر تحولات کلان کشور نشان دهد.

خلاصه کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم

هدف اصلی کتاب حاضر، بررسی چگونگی ورود و تثبیت تکنوکرات‌ها در ساختار قدرت جمهوری اسلامی ایران است. نویسنده ابتدا به تعریف تکنوکراسی و جایگاه تاریخی آن در ایران پرداخته و نشان داده است که چگونه فن‌سالاران از دوران دارالفنون تا عصر پهلوی و پس از انقلاب، نقش‌آفرین بوده‌اند. با وقوع انقلاب اسلامی، بخشی از تکنوکرات‌ها با نظام جدید همراه شدند و بخشی دیگر کنار رفتند. در دهه‌ی دوم انقلاب، با پایان جنگ و آغاز دوران سازندگی، تکنوکرات‌ها با محوریت حزب کارگزاران سازندگی، نقش پررنگ‌تری در دولت و اقتصاد کشور پیدا کردند. 

کتاب به بررسی سیاست‌های اقتصادی و فرهنگی دولت سازندگی، تأکید بر توسعه و بازسازی، و پیامدهای آن مانند رشد طبقه متوسط جدید، افزایش شکاف طبقاتی و تغییر نگرش‌های فرهنگی پرداخته است؛ همچنین به نقدهایی درباره‌ی فاصله‌گرفتن از عدالت اجتماعی و آرمان‌های انقلاب اشاره کرده است. محمدجواد اخوان نشان داده است که چگونه گفتمان تکنوکراسی با رویکرد لیبرالی، در تعامل و گاه تقابل با ارزش‌های اسلامی و سنتی قرار گرفت و چه تأثیری بر ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران گذاشت.

چرا باید کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم را خواند؟

این کتاب به کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر تحولات سیاسی و اقتصادی ایران معاصر هستند، تصویری روشن از نقش تکنوکرات‌ها و حزب کارگزاران سازندگی ارائه می‌دهد. اثر حاضر با تحلیل روندهای تاریخی و بررسی پیامدهای سیاست‌های توسعه‌محور به مخاطب کمک می‌کند تا ریشه‌های برخی از چالش‌های امروز جامعه ایران را بهتر درک کند؛ همچنین کتاب با پرداختن به تقابل میان ارزش‌های اسلامی و رویکردهای لیبرالی، بستری برای تأمل درباره‌ی نسبت دین، سیاست و توسعه در ایران فراهم می‌کند.

خواندن کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این اثر برای علاقه‌مندان سیاست و تاریخ معاصر ایران، دانشجویان علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد و کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های تحولات اجتماعی و اقتصادی کشور را دارند، مفید است؛ همچنین این اثر برای پژوهشگرانی که به بررسی نقش احزاب و جریان‌های فکری در جمهوری اسلامی می‌پردازند، منبعی قابل‌توجه به شمار می‌رود.

بخشی از کتاب تکنوکراسی با طعم لیبرالیسم

«هر جامعه‌ای بر حسب نوع و تناسب طبقات اجتماعی‌اش از جوامع دیگر متمایز می‌گردد و همین طبقات اجتماعی هستند که ترکیب فرهنگی و تمدنی شهرها و کشورهای مختلف جهان را صورت می‌بخشند. روشنفکران ایران با همه سنخ‌ها و گونه‌هایی که داشته‌اند، به هر روی تأثیر و تأثر آن‌ها در حیات اجتماعی نوین ایران را نمی‌توان نادیده گرفت و آن‌ها را به عنوان یکی از طبقات اصلی جامعه ایران مورد بازشناسی و مداقه قرار نداد. یکی از مهم‌ترین طیف‌های روشنفکری ایران در صد ساله اخیر، طیف فن‌سالاران یا تکنوکرات‌ها می‌باشند که بنا به ویژگی‌ها و کارکردهای سیاسی - اجتماعی ویژه‌ای که در تحولات تاریخی معاصر داشته‌اند از جریان عمومی روشنفکری متمایز می‌شود و راهشان در بسیاری از میدان‌ها و نقطه‌ها از گونه‌های دیگر روشنفکری جدا شده است. به نظر می‌رسد که تکنوکرات‌ها شکل تکامل یافته، خودآگاه و رشد یافته طبقه دیرپای پیشه‌وران باشند که در سطحی برتر و با گستردگی و آگاهی بسط‌یافته در ساختار اجتماعی جوامع جای می‌گیرند و نقش‌های اساسی ایفا می‌کنند.»