کتاب هواهای نفسانی و منافع

کتاب «هواهای نفسانی و منافع» نوشتۀ آلبرت هیرشمن و ترجمۀ محمد مالجو است و انتشارات شیرازه کتاب ما آن را منتشر کرده است. موضوع کتاب هواهای نفسانی و منافع، استدلال‌های سیاسی به طرفداری از سرمایه‌داری پیش از اوج‌گیری است.

درباره کتاب هواهای نفسانی و منافع

آلبرت هیرشمن، یکی از برجسته‌ترین اقتصاددانان و نظریه‌پردازان اقتصاد سیاسی قرن بیستم نویسندۀ کتاب هواهای نفسانی و منافع معتقد است علوم اجتماعی دوران معاصر نتوانسته است حوزه‌ها و حدود تأثیرات رشد اقتصادی بر سیاست را روشن کند به همین دلیل در این کتاب خوانندگان را به سمت مطالعۀ نظرات و تفکرات افرادی سوق می‌دهد که در قرن‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی شاهد دورۀ دیگری از رشد اقتصادی بودند؛ دورانی که علم سیاست و علم اقتصاد هنوز به معنای امروزی وجود نداشتند و متفکران به خود و خوانندگانشان فرصت می‌دادند تا آزادانه دربارۀ مسائلی به‌مراتب گسترده‌تر از مباحث تخصصی فعلی، مسائلی چون تأثیر گسترش تجارت جهانی برای صلح یا سهم تولید و تجارت در گسترش یا کاهش آزادی‌های فردی و جمعی بیندیشند.

هیرشمن درواقع در کتاب هواهای نفسانی و منافع مخاطبان را به بازخوانی و بررسی دوران زایش و اوج‌گیری سرمایه‌داری فرامی‌خواند. هیرشمن به نظرات کسانی چون روسو، مونتسکیو، آدام اسمیت، جان میلار و جیمز استوارت اشاره می‌کند تا نشان دهد که بعد از توسل به ابزارهای متفاوت برای تعیین حدومرز هواهای نفسانی، وظیفۀ اصلی در نهایت به حوزۀ اقتصاد رسید.

هیرشمن در کتاب هواهای نفسانی و منافع، بعد از بررسی سیر تحول دیدگاه‌های مختلف در مورد فعالیت انتفاعی، به این موضوع اشاره می‌کند که نظام سرمایه‌داری به‌عنوان یکی از هواهای نفسانی، ابزاری بی‌خطر یا کم‌خطرتر از دیگر ابزارها برای تحدید سایر هواهای نفسانی است. کتاب هواهای نفسانی و منافع درواقع تاریخچهٔ تولد و تحول سرمایه‌داری است؛ تاریخی که بر تحول آرام و مستمر تعاملی اندیشه و عمل مردمانی تأکید دارد نه بر نقش گستردۀ یک‌طبقه (بورژوازی) و یک اندیشۀ خاص (پروتستانیسم). هیرشمن در سال ۲۰۰۳ برای کتاب هواهای نفسانی و منافع جایزۀ لیپینکات را دریافت کرد.

کتاب هواهای نفسانی و منافع از ۳ بخش تشکیل شده است؛ بخش اول: فراخوان منافع برای مقابله با هواهای نفسانی، «بخش دوم: پیش‌بینی اصلاح سامان سیاسی از راه گسترش اقتصادی» و «بخش سوم: تأملاتی در فقره‌ای از تاریخ فکری»

آلبرت هیرشمن در بخشی از مقدمۀ کتاب نوشته است: «گروهی از مورخان اخیراً ماهیت طبقاتی انقلاب فرانسه را مورد تردید قرار داده‌اند. اینجا من بنا ندارم دربارۀ تاریخ اندیشه‌ها آن‌قدرها هم سنت‌شکنی کنم؛ اما به وجهی مشابه شواهدی چند عرضه خواهم کرد تا نشان دهم اندیشه‌های جدید، بسی بیش از آنچه عموماً ارزیابی شده از اندیشه‌های قدیمی نشئت‌گرفته است.» 

خواندن کتاب هواهای نفسانی و منافع را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به پژوهشگران حوزۀ اقتصاد سیاسی و دانشجویان علوم سیاسی پیشنهاد می‌‌کنیم.