کتاب شعر در ایران

کتاب شعر در ایران نوشتهٔ محمدتقی بهار است و نشر ارس آن را منتشر کرده است. ملک‌الشعرای بهار در این کتاب کوشش می‌کند رد پای شعر ایرانی را تا پیش از اسلام بیابد.

درباره کتاب شعر در ایران

محمدتقی بهار یا ملک‌الشعرای بهار به‌جز آنکه یکی از شعرای بزرگ ادبیات فارسی است، پژوهشگر بزرگی نیز محسوب می‌شود. کتاب سبک‌شناسی یکی از کتاب‌های شناخته‌شدهٔ او در زمینهٔ پژوهش‌های ادبی است.

کتاب شعر در ایران نیز یکی دیگر از کتاب‌های پژوهشی او در زمینه‌ٔ شناخت شعر ایرانی است. او در این کتاب در مقاله‌های متعددی سعی می‌کند ریشه‌های شعر در ایران را بیابد.

فصل‌های کتاب شعر در ایران از این قرار است:

شعر در ایران پیش از اسلام

شعر هجائی بعد از اسلام

شعرهای ده هجائی کردی (قطعه کردی)

شعر مردم خراسان در هجو اسد بن عبدالله

اشعار طبری و فهلویات و مثل‌های بعد از اسلام که به طرز قدیم گفته شده است

شعر هجائی در خراسان

تصنیف یا ترانه

نمونه‌ای مأخوذ از رموز حمزه: در وصف عمر و عیار

شعر فارسی

خواندن کتاب شعر در ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران ادبیات ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب شعر در ایران

«قدیمی‌ترین نمونهٔ شعر در مملکت ایران «گاثه» یعنی سرودهای منظومی است که در آن‌ها «زرتشت» پیامبر ایرانی مناجات‌ها و درودهای خود را در پیشگاه «اهورامزدا» یگانه و بزرگ‌ترین خدایان و خالق زمین و آسمان عرضه داشته است.

این سرودها به قطعه‌های سه لختی (سه شعری یا به اصطلاح امروز سه صراعی) تقسیم شده است، و هر لخت یا شعر از ۱۶ هجا تشکیل و در هجای نهم توقف (سکوت) دارد، و بعضی دارای قطعه‌های پنج لختی است که دارای یازده هجا (سیلاب) و بعد از هجای چهارم سکوت دارد. و بعضی دارای قطعه های چهار لختی است که یازده سیلاب دارد و سکوت بعد از سیلاب چهارمی است.

به همین تقدیر بعضی چهارده هجائی و بعضی دوازده هجائی و برخی از شعرهای بلند نوزده هجائی است.

این اشعار بلند دارای دو سکوت است یکی بعد از سیلاب هفتم و یکی هم بعد از سیلاب چهاردهم.

خلاصه در «گاثه» قصیده یا غزل طولانی به طرز اشعار عروضی دیده نمی‌شود بلکه نوعی از ترکیب بندهای بدون بند است و از ۱۹ حد اعلی و ۱۱ حد اقل سیلاب زیادتر و کم‌تر ندارد.

ما راجع به شعر عروضی و اقسام آن در جای خود باز به این قسمت اشاره خواهیم کرد.

زبان «گاثه» زبانی است بسیار قدیم و اخیراً عقاید عموم به این نکته نزدیک می‌شود که زبان «گاثه» زبان مردم قدیم ایران است که در بلخ و بلاد شرقی ایران سکونت داشته‌اند و دربارهٔ خود «زردشت» هم تردید است که آیا از مردم سیستان یا بلخ باشد یا آذربایجان وشق اول روز به روز قوت می‌گیرد. از این‌رو تعجب نیست که زبان «اوستا» با زبان «سنسکریت» و «ویدا» کتاب مذهبی و ادبی برهمنان این قدر به هم نزدیک است.»