کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه

کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه نوشتهٔ جان مینجرز و ترجمهٔ فاطمه دکامینی است و انتشارات نگرش مدیران آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه

تفکر سیستمی به ما می‌آموزد که مقولاتِ پژوهشی و ابژه‌های شناسایی خود را در قالب کلیتی یکپارچه درک و فهم کنیم. کلیتی که در زبان متفکرانِ قائل به تفکر سیستمی، سیستم یا ساختار نامیده می‌شود. اصول نظریه‌ٔ سیستم‌ها اول‌بار در سال ۱۹۴۰، توسط متفکری به نام برتالنفی تدوین شد. برتالنفی نظریه‌ٔ سیستم‌ها را به عنوان آنتی‌تزی معرفی نمود که روش‌شناسیِ دو رویکردِ پژوهشی «کل‌گرا» و «جزءنگر» را به هم پیوند می‌زند و البته، از مدعاهای این دو رویکرد فراتر می‌رود. در نظریه‌ٔ سیستم‌ها، اجزا همان‌قدر مهم‌اند که کل؛ و کل چیزی جز برهم‌کنشِ اجزایی که در قالب شبکه‌ای تودرتو در رابطه با یکدیگر قرار گرفته‌اند، نیست.

توضیحِ اصول نظریه‌ٔ سیستم‌ها، ولو به طور مختصر، در چند سطر و به سادگی میسر نیست و مجالی فراخ می‌طلبد. هدف از ارائه‌ٔ مقدمه‌ٔ فوق، صرفاً تأکید بر این نکته بوده است که با ظهور نظریه‌ٔ سیستم‌ها، به واقع پارادایمی نوین در کار پژوهش علمی پدید آمد. پارادایمی که بر بسیاری از حوزه‌ها، از جمله رشته‌های علوم انسانی تأثیری انکارناپذیر گذاشت. در کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه (Systems Thinking, Critical Realism and Philosophy) در باب تحولاتی که نظریه‌ٔ سیستم‌ها در حوزه‌ٔ فلسفه رقم زده، بحث شده است.

جان مینجرز در اثر مذکور، ضمن بررسی مدعاهای نظریه‌ٔ سیستم‌ها، به شرح نحوه‌ٔ کاربرد این مدعاها در زمینه‌ٔ پژوهشِ فلسفی پرداخته است. کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه اثری تخصصی‌ست که مطالعه‌ٔ آن مستلزم آگاهی از پیش‌دانسته‌های بسیاری در زمینه‌ٔ علوم فلسفی، جامعه‌شناختی و حتی ریاضیاتی‌ است. با این حال، باید اذعان داشت که زبان اثر چندان فنی و دشوار نیست.

تز اصلی مؤلف کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه از این قرار است: یک فلسفه‌ٔ سیستمی، علی‌رغم این‌که تاکنون امکان بروز و ظهور نیافته، ممکن است سرانجام از طریق تحولاتِ آتی در مرزهای خود فلسفه محقق شود. اولین مورد از این تحولات، که شاید هنوز در هسته‌ٔ فلسفه نباشد، چنان‌که مینجرز نوشته، «رویکردی فلسفی است که به رئالیسم انتقادی معروف است.» توضیح دقیق اصطلاح رئالیسم انتقادی و روشن ساختن ارتباط آن با فلسفه‌ٔ سیستمی، بخش‌های اعظمی از صفحاتِ اثر پیش رو را به خود اختصاص داده است.

خواندن کتاب تفکر سیستمی، رئالیسم انتقادی و فلسفه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران شاخه‌های فلسفه، جامعه‌شناسی و ریاضیات پیشنهاد می‌کنیم.