کتاب طلب و اراده

کتاب طلب و اراده نوشتهٔ سیدروح الله خمینی و ترجمهٔ احمد فهری توسط انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شده است. این کتاب به بررسی یکی از پیچیده‌ترین و دیرینه‌ترین مسائل فلسفی و عرفانی در تاریخ اندیشهٔ اسلامی، یعنی مسئلهٔ طلب و اراده می‌پردازد. این اثر به‌طور خاص به موضوع جبر و اختیار و ارتباط آن با مفاهیم طلب و اراده می‌پردازد. نسخهٔ الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طلب و اراده

کتاب طلب و اراده به تحلیل عمیق مسئلهٔ طلب و اراده، به‌ویژه از منظر ارتباط آن با جبر و اختیار، سعادت و شقاوت ذاتی، و موجبات آن‌ها می‌پردازد. امام خمینی (ره) در این کتاب، ضمن بررسی دیدگاه‌های مختلف فلاسفه و متکلمان در این زمینه، به تبیین دیدگاه خود در خصوص این مسئله می‌پردازد. ایشان با نگاهی به ریشه‌های فلسفی، عرفانی و روایی مسئله، به تجزیه و تحلیل آن پرداخته و به سؤالات و ابهامات موجود در این زمینه پاسخ می‌دهد. این کتاب شامل بخش‌های مختلفی است که به ترتیب به بررسی جنبه‌های گوناگون مسئله طلب و اراده می‌پردازند. برخی از مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در کتاب عبارت‌ است از مسئلهٔ جبر و تفویض، ارادهٔ حق تعالی، اراده انسان، حقیقت سعادت و شقاوت، و تفاوت سرشت‌ها. امام خمینی (ره) در این کتاب با نگاهی ژرف به ریشه‌های فلسفی، عرفانی و روایی مسئلهٔ طلب و اراده، به تجزیه و تحلیل دقیق آن پرداخته و راه‌حل‌های بدیعی برای برخی از مسائل پیچیده این حوزه ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب طلب و اراده را بخوانیم؟

این کتاب به یکی از عمیق‌ترین و پیچیده‌ترین مسائل فلسفی و عرفانی، یعنی مسئله طلب و اراده می‌پردازد و دیدگاه منحصربه‌فرد امام خمینی (ره) را در این خصوص ارائه می‌دهد. مطالعهٔ این کتاب می‌تواند به درک عمیق‌تر مسائل مربوط به اراده، جبر و اختیار، و سعادت و شقاوت کمک کند.

خواندن کتاب طلب و اراده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

دانش‌پژوهان و علاقه‌مندان به فلسفه و عرفان اسلامی، طلاب و روحانیون و پژوهشگران حوزهٔ اندیشهٔ امام خمینی (ره) مخاطبان این کتاب هستند.

درباره سیدروح‌الله خمینی

سید روح‌الله خمینی متولد ۱۲۸۱، روحانی و سیاست‌مدار برجستهٔ ایرانی و از مراجع تقلید شیعه بود. او رهبری انقلاب ۱۳۵۷ را برعهده داشت که به سرنگونی نظام شاهنشاهی و تأسیس جمهوری اسلامی ایران انجامید و خود نیز تا زمان فوت، نخستین رهبر این نظام بود. خمینی که تحصیلات دینی در فقه، فلسفه و عرفان داشت و به اجتهاد رسید، با سیاست‌های محمدرضاشاه از جمله انقلاب سفید و حق رأی زنان مخالفت کرد. او به دلیل انتقاد از شاه و ارتباط او با اسرائیل و آمریکا زندانی و سپس به مدت ۱۴ سال تبعید شد. در دوران تبعید نیز با ارسال پیام، مخالفان را رهبری و نظریه ولایت فقیه را تدوین کرد. در آستانهٔ پیروزی انقلاب، خمینی به ایران بازگشت و شورای انقلاب و دولت موقت را تشکیل داد. پس از پیروزی انقلاب، نهادهایی چون کمیته امداد، جهاد سازندگی و سپاه پاسداران به فرمان او تأسیس شدند. خمینی چهره‌ای نمادین در فرهنگ عامهٔ غرب تلقی شده و از سوی مجلهٔ تایم به‌عنوان شخص سال و یکی از ۱۰۰ شخصیت تأثیرگذار قرن بیستم انتخاب شد.

بخشی از کتاب طلب و اراده

«در اینکه ماهیت‌های امکانی مستغنی از علت نیستند

امر دوم: وجود و عوارض وجود و لوازم وجود برای ماهیت‌های امکانی به هیچ‌وجه ذاتی نیستند وگرنه ممکن بالذات به واجب بالذات منقلب می‌شد و چیزی که در ذاتش هیچ اقتضایی نیست، به چیزی که اقتضا جزء ذاتش باشد تبدیل می‌شد.

پس ماهیت‌های امکانی اگر بخواهند به وجود و عوارض وجود متصف شوند به علت احتیاج دارند، همان‌طور که در تمام مراتب وجود آنچه نیازی به علت ندارد و از علت مستغنی است تنها وجود قیوم بالذات ــ تعالی شأنه ــ است. اما دیگر موجودات همگی محتاج به او ــ تبارک و تعالی ــ هستند. فراتر اینکه آن‌ها اساسآ عین احتیاج و ربط هستند، نه آنکه چیزی باشند غیر از ربط، خواه با واسطه به خدای‌تعالی مرتبط باشند یا بدون واسطه.

پس ماهیت‌های امکانی در موجود بودنشان محتاج به حیثیت تعلیلی و تقییدی‌اند؛ زیرا مجعول و موجود بالعرض هستند. اما وجودهای امکانی از حیثیت تقییدی مستغنی هستند، ولی حیثیت تعلیلی می‌خواهند؛ زیرا مجعول بالذات هستند، نه مجعول بالعرض، هرچند در حیثیت ذاتی محتاج به علت باشند. پس در اصل ذاتشان محتاج به علت و فقیر هستند و ذاتیتشان افتقار و تعلق است. از این رو در تمام نظام تحقق و کیان هستی جز ذات واجب‌تعالی چیزی پیدا نمی‌شود که جهت تعلیلی نخواهد. تنها واجب‌تعالی است که ذاتش وجوب است و حقیقتش وجود است و به هیچ‌وجه احتیاج و علت‌خواهی به او راه ندارد.

اما وجودهای امکانی حقیقت ذاتشان وابستگی به غیر و احتیاج به غیر است و در افتقارشان علت لازم ندارند؛ یعنی در اینکه محتاج به علت هستند هیچ چیز به جز اصل ذات دخالت و تأثیر ندارد و تنها حقیقت ذاتشان در علت‌پذیری کافی است و در این علت‌پذیری علتی به جز ذاتشان ندارند.

در مقابل وجودهای امکانی، ماهیت‌های امکانی هستند که آن‌ها در حقیقت ذات و ذاتیاتشان علت‌پذیر نیستند، ولی در تحقق خویش محتاج به علت می‌باشند. لوازم ماهیات نیز در اینکه لازم ماهیت هستند علت نمی‌خواهند، ولی همین لوازم اگر بخواهند تحقق یابند علت می‌خواهند. لوازم وجود نیز در تحقق محتاج به علت هستند. پس معلول بالذات لازمه ذاتِ علت تامه است و این لزوم، لزوم ذاتی است و لزومی است که از ناحیه علت بودن و تأثیر نمودن علت در معلول تحقق یافته است.»