کتاب نقاوه الاثار فی ذکر‌الاخیار

کتاب نقاوه الاثار فی ذکر‌الاخیار نوشتهٔ محمود بن هدایت الله افوشته ای نطنزی است که احسان اشراقی گردآوری آن را عهده‌دار بوده است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است. این کتاب درباره‌ٔ تاریخ دوره‌ٔ صفویه است و از اواخر زندگی شاه تهماسب اول شروع می‌شود و تا سال یازدهم پادشاهی شاه عباس اول را در بر می‌گیرد. نسخهٔ الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقاوه الاثار فی ذکر‌الاخیار

کتاب نقاوه الاثار فی ذکر‌الاخیار نوشته‌ٔ محمود بن هدایت‌الله افوشته‌ای نطنزی، درباره‌ٔ تاریخ دوره‌ٔ صفویه است و از اواخر زندگی شاه تهماسب اول شروع می‌شود و تا سال یازدهم پادشاهی شاه عباس اول (۱۰۰۷ قمری) را در بر می‌گیرد. اینکه وقایع بعد از این تاریخ در کتاب نیامده، شاید به این دلیل باشد که نویسنده فرصت نوشتن آن‌ها را پیدا نکرده یا وقتی به ۶۹سالگی رسیده بود، دیگر توان به پایان رساندن کار را نداشته است. از زندگی نویسنده، فقط اطلاعاتی که خودش در مقدمه‌ٔ کتاب آورده در دست است و در منابع دیگر هم چیزی در این باره گفته نشده است. او خودش را اهل نطنز و روستای افوشته که نزدیک این شهر است، معرفی می‌کند و می‌نویسد وقتی بهرام میرزای صفوی (برادر شاه تهماسب) حاکم مشهد بود و رفتار درویش‌مسلکانه‌ای داشت، پدر او را که مردی صالح و متقی بود، مورد لطف و توجه قرار داد و برایش خانه‌ای در یکی از محله‌های بیرون شهر به قیمت هشت تومان تبریزی خرید و آسایش او را فراهم کرد. نویسنده که از این لطف و احسان بهرام میرزا به پدرش بی‌نصیب نمانده، دوران کودکی و جوانی خود را صرف کسب علم و دانش، خواندن و نوشتن داستان‌ها و حکایات، شنیدن حدیث‌ها و نقل خبرها و سرودن شعر کرده و از همین‌جا به تاریخ، سرگذشت‌ها و شعر علاقه‌مند شده است. او از مجموعه‌ی شعرهایی که در طول زندگی‌اش سروده، دیوانی فراهم کرده و آن را بر اساس «حواس خمسه» به پنج بخش تقسیم کرده است:

دیوان اول و دوم در غزلیات عاشقانه به نام‌های «مجازیه» و «غایت المجاز»، دیوان سوم شامل قصیده‌ها و قطعه‌ها و انواع دیگری از شعر در ستایش خدا و پیامبر به نام «حاصل الحیات»، دیوان چهارم در مدح پادشاه و بزرگان زمان به نام «اضطراریه» و دیوان پنجم موسوم به «براءة القل».

هیچ‌کدام از این دیوان‌ها تا به حال پیدا نشده و تنها چیزی که ما را با هنر شاعری نویسنده آشنا می‌کند، شعرهای نسبتاً مفصلی است که او به مناسبت در میان رویدادهای تاریخی آورده که به جز موارد کمی، بقیه سروده‌ٔ خود اوست و اگر شعرهای آن دیوان‌ها هم به همین شکل بوده باشد، از لطف ادبی خالی نبوده است.

خواندن کتاب نقاوه الاثار فی ذکر‌الاخیار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب را به علاقه‌مندان به تاریخ دورهٔ صفویه، پژوهشگران تاریخ ایران، دانشجویان رشته‌های تاریخ و ادبیات فارسی، افرادی که به سرگذشت‌نامه‌ها و تاریخ‌نگاری علاقه دارند و کسانی که نسبت به فرهنگ و جامعهء ایران در دورهٔ صفویه کنجکاو هستند، پیشنهاد می‌کنیم.