کتاب پناهندگان

کتاب پناهندگان (The Refugees) نوشته ویت تانگ ون، مجموعه‌ای از داستان‌ها درباره‌ی جابه‌جایی، فقدان، حافظه و زندگی در مرز میان گذشته و اکنون است. در این اثر، مهاجرت فقط تغییر مکان نیست؛ زخمی است که در زبان، خانواده، رؤیا و حتی رابطه‌ی آدم‌ها با مردگان باقی می‌ماند. ویت تانگ نوین در این داستان‌ها، با نگاهی سرشار از همدلی، کلیشه‌های رایج درباره‌ی مهاجرت را کنار می‌زند تا به لایه‌های پنهان و متناقض زندگی انسان‌هایی برسد که میان وفاداری به وطن گمشده و بقا در دنیای جدید معلق مانده‌اند. این مجموعه را نشر هیرمند با ترجمه سید سعید کلاتی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پناهندگان

کتاب پناهندگان اثر ویت تانگ ون مجموعه‌ای داستانی است که تجربه‌ی آوارگی را از زاویه‌های گوناگون دنبال می‌کند. محور اصلی این داستان‌ها فقط ترک وطن نیست، بلکه چیزی است که بعد از آن در ذهن و زندگی آدم‌ها باقی می‌ماند: ترس، دلتنگی، احساس گناه، شکاف میان نسل‌ها و تلاشی مداوم برای کنارآمدن با گذشته. شخصیت‌ها اغلب در کشوری تازه زندگی می‌کنند، اما ذهن‌شان همچنان درگیر خانه‌ای است که پشت سر مانده، جنگی که تمام نشده و عزیزانی که یا از دست رفته‌اند یا در خاطره به حیات خود ادامه می‌دهند.

این کتاب در هر داستان سراغ موقعیتی متفاوت می‌رود و نشان می‌دهد مهاجرت برای همه تجربه‌ای یکسان نیست. در بخشی از کتاب، زنی نویسنده با روح برادرش روبه‌رو می‌شود و ناچار است به خاطره‌ی فرار، مرگ و سکوتی طولانی برگردد. در بخش‌های دیگر، خانواده‌ها با فشارهای اقتصادی، ترس‌های سیاسی، سازگاری دشوار با محیط تازه و اختلاف نگاه میان والدین و فرزندان دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

ویت تانگ ون از دل این موقعیت‌ها فقط رنج را بیرون نمی‌کشد؛ او نشان می‌دهد آدم‌ها چگونه با قصه‌گفتن، پنهان‌کاری، شوخی، کار روزانه و حتی خیال، خودشان را سرپا نگه می‌دارند. حال‌وهوای کتاب پناهندگان در رفت‌وآمد میان سوگواری و بقا شکل می‌گیرد و به‌ جای پاسخ‌های قطعی، سؤالاتی ماندگار درباره‌ی هویت، تعلق و حافظه پیش می‌کشد.

خلاصه داستان پناهندگان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب پناهندگان چند داستان به‌هم‌پیوسته از نظر حال‌وهوا را کنار هم می‌گذارد؛ داستان‌هایی درباره‌ی آدم‌هایی که از جنگ و ویرانی گذشته‌اند و حالا در زندگی تازه، هنوز با سایه‌های گذشته زندگی می‌کنند. در داستان «زنان سیاه چشم»، راوی که برای دیگران زندگی‌نامه می‌نویسد، با بازگشت روح برادرش روبه‌رو می‌شود؛ برادری که در مسیر فرار از وطن جان باخته است. این دیدار، خاطره‌ی سفر، خشونت، سکوت خانوادگی و زخمی را زنده می‌کند که سال‌ها پنهان مانده بود. 

«سرزمین پدری» تقابل دو خواهر هم‌نام را روایت می‌کند که یکی در آمریکا بزرگ شده و دیگری در ویتنام مانده است. «آمریکایی‌ها» داستانی درباره‌ی یک سرهنگ بازنشسته و سیاه‌پوست آمریکایی است که در زمان جنگ ویتنام خلبان بمب‌افکن بوده است. او به اصرار همسر ژاپنی‌اش به ویتنام مدرن سفر می‌کند تا با دخترشان دیدار کند. داستان «ای کاش مرا می‌خواستی» هم به مضمون وفاداری، از دست رفتن خاطرات مشترک و رازهای پنهانی که پناهندگان در طول سفر زندگی با خود حمل می‌کنند، می‌پردازد.

در دیگر داستان‌های کتاب نیز خانواده‌ها، همسران و فرزندان با مسئله‌ی تعلق، از‌دست‌دادن و بازسازی زندگی در سرزمینی تازه روبه‌رو هستند.

چرا باید کتاب پناهندگان را بخوانیم؟

رمان پناهندگان را به این دلایل می‌توان خواند:

• این کتاب تجربه‌ی مهاجرت را فقط به جابه‌جایی جغرافیایی محدود نمی‌کند و اثر آن را بر حافظه، خانواده و هویت نشان می‌دهد.
• داستان‌ها تصویری نزدیک از زندگی پناهندگان و بازماندگان جنگ ارائه می‌کنند؛ تصویری که بر ترس‌ها، سکوت‌ها و انتخاب‌های روزمره تکیه دارد.
• خواننده با مجموعه‌ای از شخصیت‌ها روبه‌رو می‌شود که هر کدام شکل متفاوتی از فقدان و سازگاری را تجربه می‌کنند.
• کتاب نشان می‌دهد گذشته چگونه در زندگی اکنون ادامه پیدا می‌کند؛ حتی وقتی آدم‌ها ظاهراً از آن فاصله گرفته‌اند.

خواندن کتاب پناهندگان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پناهندگان به این افراد پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌هایی که به مهاجرت، تبعید و حس ناتمامِ ترک وطن می‌پردازند.
• خوانندگانی که به روایت‌های شخصیت‌محور با تمرکز بر حافظه، سوگ و روابط خانوادگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند تأثیر جنگ و آوارگی را در زندگی روزمره‌ی بازماندگان بهتر بشناسند.
• مخاطبانی که از داستان‌هایی با فضای تلخ، تأمل‌برانگیز و گاه وهم‌آلود استقبال می‌کنند.

درباره ویت تانگ ون

ویِت تانگ وِن (Viet Thanh Nguyen) (متولد ۱۹۷۱)، نویسنده، جستارنویس، منتقد ادبی و استاد دانشگاه آمریکایی‌ویتنامی است. او که در سن چهارسالگی و پس از سقوط سایگون در سال ۱۹۷۵ به همراه خانواده‌اش به عنوان پناهنده به ایالات متحده مهاجرت کرد، تحصیلات خود را تا مقطع دکترای زبان انگلیسی در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی ادامه داد و سپس استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی شد. ون در سال ۲۰۱۶ با نگارش نخستین رمان خود به نام «همدرد»، که روایتی طنز از زندگی یک جاسوس دوگانه‌ی ویتنامی است، به شهرت دست یافت و برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر شد.

ویت تانگ ون در آثار داستانی خود نظیر رمان «همدرد» و دنباله‌ی آن «متعهد» و همچنین مجموعه‌داستان کوتاه «پناهندگان» تلاش کرده تا صدای دیگریِ خط‌خورده در تاریخ رسمی جنگ را احیا کند. ون در کتاب ناداستانش، «هیچ‌چیز هرگز نمی‌میرد: ویتنام و حافظه جنگ» که نامزد جایزه‌ی ملی کتاب آمریکا شد، به کالبدشکافی این مفهوم می‌پردازد که چگونه ملت‌ها خاطرات جنگ را به نفع سیاست‌های خود دستکاری می‌کنند.

جوایز و افتخارات کتاب پناهندگان

• نامزد بهترین داستان جوایز گودریدز (سال ۲۰۱۷)
• نامزد جایزه‌ی Asian/Pacific American (سال ۲۰۱۸)
• نامزد جایزه‌ی ادبی Aspen Words (سال ۲۰۱۸)
• بهترین کتاب سال ۲۰۱۷ به انتخاب نیویورک‌تایمز
• کتاب منتخب سردبیران آمازون در بخش ادبیات و داستان
• و...

بخشی از کتاب پناهندگان

«شهرت می‌تواند لطمات فراوانی به انسان وارد کند؛ منظورم همان لطمات و آسیب‌هایی است که هر انسان عاقلی تا جایی که امکان دارد، از آن‌ها دوری می‌کند؛ مثل ربوده یا زندانی شدن برای سال‌های طولانی، خرد و تحقیر شدن در رسوایی جنسی یا گرفتار شدن در بلایی که پایانی جز مرگ انتظارش را نمی‌کشد. انسان‌هایی که از این موارد جان سالم به در می‌برند، اغلب به کسی نیاز دارند تا خاطرات‌شان را بنویسد و معمولاً دست آخر گذارشان به من می‌افتد. مادرم یک‌بار گفت: "حداقل خوبی‌ش اینه که اسمت رو پاشون نمی‌نویسی." در جواب اینکه گفتم برایم اهمیتی ندارد که در مقدمهٔ کتاب از من قدردانی بشود یا نشود، گفت: "بذار داستانی رو برات تعریف کنم." این اولین باری بود که آن داستان را می‌شنیدم؛ اما آخرین بار نبود. مادرم این‌طور قصه‌اش را شروع کرد: "در سرزمین مادری ما، روزنامه‌نگاری زندگی می‌کرد که می‌گفت دولت مردم رو توی زندان‌ها شکنجه می‌کنه. برای همین دولت با اون روزنامه‌نگار دقیقاً همون کاری رو کرد که مرد ادعا می‌کرد دولت با دیگران می‌کنه. اونو به جای نامعلومی فرستادن و بعدش دیگه هیچ‌کس از اون روزنامه‌نگار چیزی نشنید. این اتفاقیه که واسه نویسنده‌هایی که اسم‌شون رو روی کتاباشون می‌نویسن، پیش می‌آد."»