کتاب تاریخ طوبی

کتاب تاریخ طوبی نوشتهٔ حمید پورعیسی چافجیری است و نشر میراث ماندگار آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب تاریخ طوبی

این کتاب در ابتدا دربارهٔ مفهوم تاریخ در معنای کلی آن است و سپس با استفاده از کتب قدیم تاریخی و منابع معتبر دیگری، تاریخ طوبی و پاک جزیره العرب را قبل و بعد از اسلام بررسی می‌کند. و در نهایت به سه واقعهٔ سریه رجیع، بئر معونه و  جریان لیله المبیت می‌پردازد. سریه رَجیع سریه‌ای بود که در اوایل سال چهارم هجری اتفاق افتاد. در این واقعه شش یا به نقلی هفت نفر از صحابه پیامبر(ص) که به قصد تعلیم قرآن عازم قبیله عضل و قاره بودند، در منطقه‌ٔ رجیع در دام توطئه‌ای افتادند و اسیر شدند و به شهادت رسیدند. سریه بِئر مَعُونَه نیز درگیری فرستادگان پیامبر(ص) با مشرکان در منطقه بئر معونه (چاه معونه) است که به شهادت همهٔ مسلمانان به جز دو نفر منجر شد. این فرستادگان به درخواست ابوبراء عامر بن مالک جهت شناساندن اسلام نزد قبایل بنی‌سلیم و بنی‌عامر فرستاده شده بودند. لَیلَةُ المَبیت هم شبی است که امام علی(ع) برای حفظ جان پیامبر(ص) در بستر ایشان خوابید. مشرکان قصد داشتند در این شب، دسته‌جمعی به خانه پیامبر حمله کنند و او را به قتل برسانند.

سرفصل‌های این کتاب از این قرار است: کلیات تاریخ (ارزش و تعریف تاریخ)، فواید تاریخ (با رجوع به کتب قدیم)، بررسی جغرافیای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جزیره العرب قبل از اسلام (در دو بخش)، زندگانی پیامبراسلام قبل و بعد از بعثت (در دو بخش)، بیعت‌ها و صلح‌نامه‌ها و عهدنامه‌های پیامبراسلام قبل و پس از هجرت (در دو بخش)، جنگ‌ها (غزوات) صدر اسلام (در دو بخش)، جنگ‌ها (غزوات) صدر اسلام (غزوه احد)، جنگ‌ها (غزوات) صدر اسلام (جنگ احزاب، خندق )، بررسی حادثه سریه رجیع و بئر معونه و جریان لیله المبیت

خواندن کتاب تاریخ طوبی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به کسانی که می‌خوانند دربارهٔ تاریخ صدر اسلام بیشتر بدانند پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تاریخ طوبی

برجسته‌ترین ویژگی دوران جاهلیت، شرک‌ورزی به خدا و پرستش بت بود. انحطاط فکری آنان به حدّی رسید که ساخته دست خویش می‌پرستیدند! قرآن کریم می‌فرماید: «أَ تَعْبُدُونَ ما تَنْحِتُونَ» «آیا چیزی را می‌پرستید که با دست خود می‌تراشید؟!» « وَقَالَ الَّذِینَ أَشْرَکُواْ لَوْ شَاء اللّهُ مَا عَبَدْنَا مِن دُونِهِ مِن شَیءٍ نَّحْنُ وَلا آبَاؤُنَا وَلاَ حَرَّمْنَا مِن دُونِهِ مِن شَیءٍ » «کافران (از راه استهزاء و مغالطه) می‌گویند : اگر خدا می‌خواست نه ما و نه پدران ما ، چیزی جز خدا را نمی‌توانستیم بپرستیم و چیزی را بدون اجازه او نمی‌توانستیم حرام بکنیم.» آیهٔ ۱۵۴ سورهٔ آل عمران که خداوند می‌فرماید: «وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ یَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَیْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِیَّةِ؛ و گروهی در فکر جان خود بودند، و درباره خدا، گمان‌های ناروا همچون گمان‌های جاهلیت می‌بردند.» شرک و بت پرستی مهم‌ترین عقیده زشتی که در بین اعراب وجود داشت، یعنی آنان به جای خداوند یکتا، به پرستش چیزهای دیگر می‌‌پرداختند. در حالی‌که عده ای در میان آن‌ها موحد و پیرو دین حنیف بودند.

رفتارشناسی سیاسی

اساس چنین جامعه‌ای بر نظام قبیلگی قرار داشت، که ریاست آن را بزرگی از اهل قبیله با ویژگی‌های خاص، بر عهده می‌گرفت. تواضع، حلم، صبر، سخا و شجاعت از جمله آنها به شمار می‌رود. شهر مکه نه حکومتی داشت، و نه ماموران رسمی که انتظامات شهر را به عهده گیرد. در عوض عهد و پیمان و سوگند، و حق جوار (پناهدگی و بست نشینی) که قریش سخت پای بند آن بود، این نقیصه را جبران می‌کرد. عرب به قبیله و پیوستگی به آن اهمیت زیاد می‌داد. شیوخ قبائل در نشستگاه خود که به آن «نادی» می‌گفتند، و بعدها به «دارالندوه» مشهور شد، گرد می‌آمدند، و درباره جنگ و صلح و امور دینی (توجه و مراقبت از بت‌ها) به مشورت و تبادل نظر می‌پرداختند. کار قریش در مکه و طائف تجارت، و اعراب بادیه، شترچرانی و جنگ و گریز و قتل و غارت بود.

حفظ نسب و اصالت قبیلگی از ارزش خاصی نزد اعراب برخورداربود هر فرد قبیله حاضر بود هر نوع فداکاری و ایثار را در راه قبیله بپذیرد . برای عرب جاهلی هر قدر افراد قبیله زیادتر باشد، افتخار آن بیشتر است؛ چرا که قدرت زیادتری دارد. افتخار به این موضوع به حدی است که حتی برخی از قبایل، برای افزایش تعداد افراد قبیله مردگان خود را نیز بر می‌شمردند. «تعصب» در فرهنگ قبیله ای عرب جاهلیت جایگاه ویژه ای دارد. مؤلفه‌ای که نقطه مشترک و قوام هم‌بستگی قبیله را این عنصر تشکیل می‌داد. آنان حتی حاضر بودند در این راه جان خود را نیز فدا کنند. اگر کسی از افراد قبیله مورد ظلم و یا ستمی قرار می‌گرفت، برای خود حق انتقام قائل بود. افراد قبیله نیز وظیفه داشتند وی را یاری کنند، آنان معتقد بودند «خون را جز خون نمی‌شوید» و حتی حاضر بودند به جهنم بروند؛ ولی انتقام را بگیرند. روح نظام قبیلگی بدوی در دوران جاهلیت، نزاع و جنگ بر سر ماندن بود. آنان بر سر کوچک‌ترین مسائلی جنگ‌های بزرگی به راه می‌انداختند که شاید سال‌ها به طول می‌انجامید. این جنگ‌ها را «ایام‌العرب» نامیده‌ا‌ند که برخی از آنان تا چهل سال نیز ادامه می‌یافت. اعراب در دوران جاهلیت به سرزمین‌های مختلفی حمله و آنها را غارت می‌کردند. در دست درازی به اموال مردم و غارت حدّ و مرزی نمی‌شناخته و جز زبان شمشیر زبان دیگری نمی‌دانستند. آنان چیزی جز قدرت و زور را نمی‌شناختند و جز در برابر آن خضوع نمی‌کردند. اعراب جاهلی بر همین پایه حق را تعیین کرده و عدالت را بر همان اساس قرار می‌دادند.