کتاب زنجیره ای ها

زنجیره‌ای‌ها

کتاب زنجیره ای ها نوشته سمیه زمانی است. این کتاب تحلیلی بر روزنامه‌های جامعه، توس و نشاط است.

درباره کتاب زنجیره ای ها

در دوران اصلاحات یورش بی‌سابقه‌ روزنامه‌های زنجیره‌ای به مقد‌سات د‌ینی و ارزش‌های انقلاب اسلامی به نگرانی‌های عمومی افزود‌. این نگرانی زمانی د‌وچند‌ان شد‌ که رهبران اصلاحات د‌ر همراهی با روزنامه‌های غرب‌زد‌ه مصمم شد‌ند‌ و از آنها د‌فاع کرد‌.

استبد‌اد‌ ذاتیِ جریان سکولار، با هر ند‌ایی که د‌ر حمایت از د‌ین و ارزش‌های انقلابی برمی‌خاست مقابله، و آن را به واپس‌گرایی و ارتجاع متهم می‌کرد‌. آنان از سوی محافل غرب به شکل همه‌جانبه حمایت ماد‌ی و معنوی می‌شد‌ند‌ تا به‌تد‌ریج ارزش‌های لیبرالی را بر جامعه‌ اسلامی حاکم نمایند‌. این کتاب، متون و مطالب سه روزنامه‌ زنجیره‌ای جامعه، نشاط و توس را مورد‌ تبیین و تحلیل قرار د‌اد‌ه و حملات آنها را به اصول و آموزه‌های د‌ینی و انقلاب اسلامی نشان داد‌ه است.

این پژوهش با کاربرد روش نورمن فرکلاف به تحلیل گفتمان انتقادی سه روزنامه جامعه، توس و نشاط می‌پردازد. این روش در فصل نخست کتاب مورد بررسی قرار می‌گیرد. برمبنای این روش، در این پژوهش در گام اول، به انتخاب داده‌ها از میان صفحات متعدد این سه روزنامه پرداخته است. سپس با نمونه‌گیری برمبنای تصادف، تعدادی متن از میان گزینه‌های موجود انتخاب شدند. سپس برمبنای روش فرکلاف متن‌های برگزیده در تحلیل انتقادی گفتمان شامل سه مرحله وابسته به هم توصیف متن، تفسیر و تبیین مورد واکاوی قرار گرفتند.

خواندن کتاب زنجیره ای ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به روزنامه‌نگاری پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب زنجیره ای ها

نقد تحلیل‌گرانِ انتقادی از گفتمان، متضمن نقدی سیاسی است که عواملِ مؤثر و مسئول در انحراف و یا تحریف گفتمان را به‌نفع بازتولید سلطه و نابرابری نشان می‌دهد. چنین نقدی موردی، فردی و اتفاقی نیست بلکه این نقد باید عام و ساختاری باشد و بر روی روابط قدرت بین گروه‌ها متمرکز شود. بنابراین گفتمان‌کاوان انتقادی هم در مقام دانشمندانِ گفتمانی اجتماعی و سیاسی و هم در مقام منتقدان و فعالان سیاسی اجتماعی ظهور می‌یابند. بنابراین گفتمان‌کاوی انتقادی آشکارا صورتی تجویزی می‌یابد؛ بدین‌معنی که هر نقدی براساس پیش‌فرض‌های یک اخلاقِ کاربردی تعریف می‌شود و تحلیل‌گر انتقادی گفتمان نمی‌تواند در جایگاه ناظر بی‌تفاوت، بی‌طرف یا خنثی قرار بگیرد.

تحلیل انتقادی گفتمان نظریه‌ای منسجم با مجموعه‌ای مشخص از ابزارهای روشن و تعریف‌شده نیست امّا می‌توان با توجه به تلاش‌های انجام‌شده در راستای استخراج یک چارچوب روشی منسجم، به مواردی اشاره کرد. رویکردهای تحلیل انتقادی گفتمان در موضوع، مطالعه و بسته به علایق شخصی محققان متفاوت هستند،‌ امّا همگی معطوف به جنبه‌های زبانی «گفتمانی پدیده‌های فرهنگی و اجتماعی‌اند. سه رویکرد عمدهٔ آن جامعه» زبان‌شناسی اجتماعی گفتمان روث و داک، رویکرد اجتماعی «شناختی ون دایک، گفتمان، کردار اجتماعی زبان نورمن فرکلاف است. هرکدام از این سه رویکرد، روش و ابزار تحلیل خود را دارا هستند که به‌دلیل تأکید این پژوهش بر روش فرکلاف، این نوشتار به بررسی آرای وی خواهد پرداخت.

نورمن فرکلاف: گفتمان، کردار اجتماعی زبان

نورمن فرکلاف که از چهره‌های فعال و شاخص تحلیل انتقادی گفتمان است، منسجم‌ترین، جامع‌ترین و پرطرفدارترین نظریه را در مقایسه با سایر تحلیل‌گران انتقادی گفتمان ارائه داده است. او تحلیل گفتمان را در دو روش متفاوت به کار برده است: هم برای توصیف رهیافتی که خود توسعه داد و هم به‌عنوان برچسبی برای جنبش گسترده‌تر و رهیافت‌های متعدد در درون گفتمان‌کاوی انتقادی که رهیافت خودش نیز بخشی از آن است. او با تکیه بر مبانی بحث‌های فوکو، گفتمان را صرفاً بازتاب‌دهندهٔ رابطهٔ قدرتِ بیرون از آن نمی‌داند، بلکه برای گفتمان وجهی تأسیس‌کننده نیز قائل است.