کتاب صوتی مرسیه و کامیه

کتاب صوتی مرسیه و کامیه نوشته ساموئل بکت، ماجرای دو همراه سال‌خورده است که تصمیم به رفتن گرفته‌اند، اما حتی رسیدن به محل قرار هم برایشان به مسئله‌ای پیچیده تبدیل می‌شود. مقصد نامعلوم است و گفت‌وگوهای پی‌درپی، تردیدها و خستگی‌های جسمی مدام حرکت را عقب می‌اندازند. رابطه‌ی این دو، میان دلخوری و مراقبت از یکدیگر، محور رمانی است که در آن اتفاق‌های کوچک جای ماجراهای بزرگ را می‌گیرند. پویان غفاری این رمان را ترجمه کرده و انتشارات افراز ناشر این کتاب صوتی است. کتاب صوتی با گویندگی وحید عالم منتشر شده است و شنونده را همراه سفری می‌کند که دشواری اصلی‌اش، خودِ راه‌افتادن است.

درباره کتاب صوتی مرسیه و کامیه

کتاب صوتی مرسیه و کامیه نوشته ساموئل بکت، سفر را از معنای معمولش دور می‌کند. دو شخصیت اصلی قرار نیست از مرزها بگذرند یا با سرزمینی بیگانه روبه‌رو شوند. آن‌ها امکان ماندن دارند و گرفتاری مالی نیز مانع اصلی حرکتشان نیست. مسئله در فاصله‌ی میان تصمیم و انجام شکل می‌گیرد؛ جایی که هر اقدام معمولی، از انتخاب مسیر تا برداشتن وسایل، به گفت‌وگویی طولانی تبدیل می‌شود. فضای رمان از خیابان‌های خیس، سرپناه‌ها، ایستگاه و مهمان‌خانه ساخته شده است. باران فقط بخشی از منظره نیست؛ حرکت را متوقف می‌کند، خستگی را افزایش می‌دهد و بهانه‌ای برای بازگشت یا صبرکردن می‌شود. بکت طنز را از همین اصطکاک‌های کوچک بیرون می‌کشد. شخصیت‌ها سخن یکدیگر را اصلاح می‌کنند، بر سر معنای واژه‌ها بحث می‌کنند و گاهی در همان لحظه‌ای که ظاهراً به توافق رسیده‌اند، دوباره از هم فاصله می‌گیرند. شنونده در این رفت‌وبرگشت‌ها، هم موقعیت مضحک دو مسافر را دنبال می‌کند و هم اضطرابی را می‌شنود که پشت اصرارشان بر رفتن پنهان است.
رابطه‌ی دو همراه در کتاب صوتی مرسیه و کامیه، نه دوستی بی‌اختلاف است و نه همراهی صرفاً از سر اجبار. هریک گاهی نیروی حرکت دیگری می‌شود و گاهی به مراقبت او نیاز پیدا می‌کند. ضعف جسم، فراموشی و ترس از جدایی، ادعاهای استقلالشان را زیر سؤال می‌برد. اشیایی مانند چتر، کوله و دوچرخه نیز نقش چشمگیری دارند؛ وسایلی که باید سفر را آسان کنند، خودشان موضوع گرفتاری و بحث می‌شوند. راوی با ادعای حضور در تمام سفر آغاز می‌کند، اما توضیح‌هایش گاهی با تصحیح گفته‌ی قبلی یا اعتراف به ندانستن همراه است. این شیوه، اطمینان به گزارش را نیز به بخشی از پرسش‌های رمان تبدیل کرده است. بخش خلاصه‌ی دو فصل قبل، اتفاق‌ها را به فهرستی از نام‌ها و رخدادها کاهش می‌دهد؛ گویی تمام مشورت‌ها و اندوه‌ها می‌توانند در چند عبارت کوتاه جا بگیرند. گفت‌وگوهای کوتاه، سکوت‌های طولانی و توصیف‌های دقیق محیط، ضرب‌آهنگ‌های متفاوتی می‌سازند. تجربه‌ی شنیدن میان خنده، دل‌گرفتگی و انتظار جابه‌جا می‌شود، بی‌آنکه رنج شخصیت‌ها همواره توضیحی قطعی پیدا کند.

خلاصه داستان مرسیه و کامیه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
مرسیه و کامیه پس از مشورت‌های بسیار، برای آغاز سفر در فلکه‌ی سن روت قرار می‌گذارند. هریک زود می‌رسد، منتظر می‌ماند و برای قدم‌زدن دور می‌شود؛ همین رفت‌وآمدها دیدارشان را عقب می‌اندازد. باران آن‌ها را به سرپناه می‌کشاند و نگهبانی سخت‌گیر، دوچرخه و وسایلشان را به موضوع مشاجره تبدیل می‌کند. دو همراه سرانجام حرکت می‌کنند، اما رفتن در خیابان‌ها نیز پاسخ روشنی به سؤال مقصد نمی‌دهد. آن‌ها میان فکر ادامه‌ی راه، پیداکردن جایی برای استراحت و بازگشت به شهر مردد می‌مانند. کتاب صوتی مرسیه و کامیه این سرگردانی را از خلال بحث‌هایی درباره‌ی غذا، مسیر و وسایل گم‌شده پیش می‌برد. زیر این گرفتاری‌های روزمره، نیاز دو نفر به همراهی یکدیگر آشکار می‌شود؛ نیازی که دلخوری‌ها، بدفهمی‌ها و میل به دورشدن نمی‌توانند به‌آسانی از میان ببرند.

چرا باید کتاب صوتی مرسیه و کامیه را بشنویم؟

دلایل خواندن کتاب صوتی مرسیه و کامیه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• طنز موقعیت‌ها از اختلاف میان تصمیم‌های جدی و گرفتاری‌های پیش‌پاافتاده شکل می‌گیرد.
• رابطه‌ی دو همراه، امکان تأمل درباره‌ی وابستگی، مراقبت و ترس از تنهایی را فراهم می‌کند.
• گفت‌وگوها نشان می‌دهند که توافق ظاهری همیشه به فهم متقابل نمی‌رسد.
• حضور راوی و خلاصه‌های فهرست‌وار، توجه شنونده را به شیوه‌ی تعریف‌کردن ماجرا جلب می‌کند.

شنیدن این کتاب صوتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب صوتی مرسیه و کامیه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های طنز تلخ و موقعیت‌های نامتعارف.
• شنوندگانی که از گفت‌وگوهای پر از سوءتفاهم لذت می‌برند.
• مخاطبان علاقه‌مند به مضمون پیری، تنهایی و نیاز به همراهی.
• کسانی که در رمان، رابطه‌ی شخصیت‌ها را بیش از مقصد ماجرا دنبال می‌کنند.

بخشی از کتاب صوتی مرسیه و کامیه

«سفری که ملزوماتش به‌قدر کفایت ساده بود؛ نه گذر از دریایی، نه عبور از مرزی و نه حتا پشت سر گذاشتن سرزمینی هموار و بیابانی. آن‌ها، مرسیه و کامیه، این فرصت بسیار گران‌بها را داشتند که در خانه‌شان بمانند. از کم‌اقبالی یا خوش‌اقبالی دیگر مجبور نبودند که با فرهنگی بیگانه مثلاً آداب و رسوم و زبان و آب‌وهوا و غذاهای عجیب و غریب روبه‌رو شوند، به‌ویژه که میان دورنمای این سفر و آن چیزی که گذشتِ سالیان آن‌ها را از جوانی تا پیری در مقابلش مقاوم کرده بود، هیچ ارتباط ظاهری‌ای وجود نداشت: بله، زمان، هرچند که اغلب بی‌رحم بود ‌(البته آن‌ها به این موضوع عادت داشتند)، هرگز از حدِ اعتدال خارج نشد، یعنی از حدی که بتواند بدون ناراحتی آن دو را با کفش و لباسی مناسب تحمل کند. از نظر مالی هم، اگرچه برای مسافرت با بلیت‌های درجه‌یک و اقامت در هتل‌های مجلل، پول کافی نداشتند، باز آن‌قدری داشتند که برای رفت‌وبرگشتشان جلوی کسی دست دراز نکنند. پس می‌توان تصدیق کرد که از این نظر، شرایطشان به‌طرز متعادلی مناسب بود. مجبور بودند مبارزه کنند، اما کمتر از بیشترِ مردم، شاید کمتر از بیشترِ مردمی که زیر فشارِ یک نیازِ گاه روشن و گاه مبهم، عزم سفر می‌کنند. آن‌ها قبل از آغاز این مسافرت زمان زیادی را به مشورت با یکدیگر پرداختند و در همان حال با تمام آرامشی که در وجودشان بود، سود و زیان‌هایی را که این مسافرت می‌توانست برایشان در بر داشته باشد، سبک و سنگین کردند. نیمهٔ پُر، نیمهٔ خالی. هرکدام به‌نوبهٔ خود از این دو نیمه دفاع کردند. تنها قطعیتی که از این مباحثات بیرون کشیدند، این بود که نسنجیده خودشان را درگیر هیچ ماجرایی نکنند.»