کتاب صوتی بی خانمان

کتاب صوتی بی خانمان نوشته هکتور مالو، ماجرای پسری به نام رمی است که معنای خانه و خانواده برایش ناگهان تغییر می‌کند. رمی تا هشت‌سالگی خود را فرزند زنی مهربان می‌داند، اما بازگشت مردی به خانه، امنیت زندگی کوچک او را به خطر می‌اندازد. داستان از دل همین اضطراب، به سفر، نمایش و آشنایی با همراهانی غیرمنتظره می‌رسد. حبیب یوسف زاده ترجمه این داستان را بر عهده داشته است. نشر آوانامه این کتاب صوتی را با گویندگی مهدی خلیلی و سارا فیض منتشر کرده است. رابطه‌ی پسری آسیب‌پذیر با بزرگ‌سالان و حیوانات، پرسشی را پیش می‌کشد: خانواده را نسبت خونی می‌سازد یا مراقبت و محبت؟

درباره کتاب صوتی بی خانمان

کتاب صوتی بی خانمان اثر هکتور مالو، داستانی ماجراجویانه درباره‌ی کودکی، فقر و نیاز به تعلق است. رمی ماجرا را از زبان خودش تعریف می‌کند و تجربه‌هایش را همراه با ترس‌ها، برداشت‌ها و آرزوهایش شرح می‌دهد. همین زاویه‌ی دید، فاصله‌ی میان تصمیم بزرگ‌سالان و احساس کودک را آشکار می‌کند. مردان درباره‌ی هزینه‌ی نگهداری او چانه می‌زنند، اما ذهن رمی درگیر ازدست‌دادن کسی است که مادرش می‌داند. خانه‌ی روستایی، باغچه، اجاق و خوراک‌های معمولی در ذهن او نشانه‌های امنیت‌اند. داستان از همین جزئیات برای نشان‌دادن اهمیت زندگی روزمره استفاده کرده است. مخاطب پیش از همراه‌شدن با سفر رمی، درمی‌یابد که جدایی برای او فقط ترک یک مکان نیست؛ رشته‌ای از عادت‌ها، دل‌بستگی‌ها و امیدهای کوچک نیز در معرض گسستن قرار می‌گیرد. فقر هم صرفاً پس‌زمینه نیست. ناتوانی در کارکردن، هزینه‌ی شکایت و کمبود غذا مستقیماً بر سرنوشت کودک اثر می‌گذارند.
کتاب صوتی بی خانمان در بخش‌های ارائه‌شده، میان اندوه جدایی و کنجکاوی کشف جهان حرکت می‌کند. گروه نمایش ویتالی، فضای متفاوتی از خانه‌ی روستایی دارد؛ لباس‌های نمایشی، تمرین، موسیقی و رفتار حیوانات به ماجرا تحرک و گاهی طنز می‌دهند. کاپی، زربینو، دولسیه و میمون کوچکی به نام خوش‌قلب، حضورهایی گذرا نیستند. هریک در کار گروه سهم دارند و واکنش‌هایشان بر احساس رمی اثر می‌گذارد. ویتالی نیز شخصیتی یکسره آرام و بی‌خطا نیست؛ او در آموزش صبر نشان می‌دهد، اما گاهی از کندی یادگیری شاگردش عصبانی می‌شود. این تفاوت رفتار، رابطه‌ی استاد و شاگرد را از تصویری صرفاً دل‌پذیر دور نگه می‌دارد. آموزش حروف و نت‌های موسیقی در کنار جاده، موضوع دیگری را وارد داستان کرده است: کودکی که از مدرسه بهره‌ی چندانی نبرده، چگونه می‌تواند یاد بگیرد؟ سفر برای رمی هم محل کار است و هم فرصت شناخت. شنونده از خلال توصیف خستگی، شوق داشتن کفش، نگرانی پیش از اجرا و لذت آموختن، تغییرات او را دنبال می‌کند. داستان در کنار نیاز به سرپناه، نیاز کودک به احترام، فرصت یادگیری و داشتن همراه را نیز پیش چشم می‌گذارد.

خلاصه داستان بی خانمان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
رمی در دهکده‌ی شاوانن کنار مادرباربرین بزرگ شده است. زندگی آن‌ها با وجود تنگدستی، برای او پناهی آشناست. خبر آسیب‌دیدن شوهر زن، مخارج درمان و شکایت را به خانه تحمیل می‌کند. فروش گاو نیز مشکل را حل نمی‌کند. مرد پس از بازگشت، نگهداری رمی را باری اضافی می‌بیند و پسر از خلال گفت‌وگویی شبانه می‌فهمد فرزند این خانواده نیست. دیدار با ویتالی، گرداننده‌ی یک گروه نمایش سیار، مسیر زندگی او را تغییر می‌دهد. رمی ناچار از مادرباربرین جدا می‌شود و همراه پیرمرد، سه سگ و یک میمون راه می‌افتد. جاده برای او با دلتنگی و خستگی آغاز می‌شود، اما دوستی با کاپی و آشنایی با نمایش، تجربه‌های تازه‌ای پیش رویش می‌گذارد. او باید جای خود را در گروه پیدا کند و هم‌زمان خواندن، موسیقی و زندگی دور از خانه را بیاموزد.

چرا باید کتاب صوتی بی خانمان را بشنویم؟

دلایل شنیدن این داستان را می‌توان در چند ویژگی مشخص خلاصه کرد:

• داستان، پیامد تصمیم‌های اقتصادی بزرگ‌سالان را از چشم کودکی بی‌پناه نشان می‌دهد.
• رابطه‌ی رمی با مادرباربرین، تفاوت میان خویشاوندی و مراقبت مادرانه را برجسته می‌کند.
• زندگی گروه نمایش، جزئیاتی از تمرین، اجرای خیابانی و همکاری انسان و حیوان دارد.
• تجربه‌ی یادگیری رمی، فرصتی برای اندیشیدن به نقش صبر و ترس در آموزش فراهم می‌کند.

شنیدن این کتاب صوتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• نوجوانانی که به ماجراهای سفر و سرگذشت شخصیت‌های در حال رشد علاقه دارند.
• مخاطبانی که داستان‌های اجتماعی درباره‌ی فقر، سرپرستی و نیاز به خانواده را دنبال می‌کنند.
• شنوندگانی که از حضور پررنگ حیوانات و رابطه‌ی عاطفی آن‌ها با انسان‌ها لذت می‌برند.

بخشی از کتاب صوتی بی خانمان

«ویتالی تکه نانی به من داد و درحالی‌که نان خودش را می‌خورد، چند تکهٔ کوچک هم به کاپی، دولسیه و خوش‌قلب داد. دلم لک زده بود برای سوپ‌های مادرباربرین... حتی بدون کره و جای گرم و تختخواب کوچکم و پتویی که تا روی دماغم می‌کشیدم.
کاملاً خسته و کوفته بودم. صندل‌های چوبی پاهایم را زخم کرده بودند و به‌خاطر لباس‌های خیسم از سرما می‌لرزیدم. با اینکه شب شده بود، خواب به چشم‌هایم نمی‌آمد.
ویتالی گفت: «دندون‌هات دارن به هم می‌خورن، سردته؟»
ــ یه کم.
صدای بازکردن چمدانش را شنیدم. رو به من گفت: «لباس زیادی همراهم ندارم. اما اینجا یه پیرهن خشک و یه جلیقه هست که می‌تونی تنت کنی. بعدش برو زیر علوفه‌ها تا زود گرمِت بشه و بخوابی.»
اما به آن سرعتی که ویتالی فکر می‌کرد، گرمم نشد؛ مدت زیادی در رختخواب علوفه‌ای خودم از این پهلو به آن پهلو می‌شدم و از غصه خوابم نمی‌برد. با خودم فکر می‌کردم، از این به بعد روزگارم همین خواهد بود؟ راه‌رفتن زیر باران، خوابیدن توی طویله، لرزیدن از سرما و فقط یک تکه نان خشک به جای شام؟ بدون اینکه کسی دوستم داشته باشد، بدون اینکه کسی بغلم کند، بدون مادرباربرین!
دلم خیلی گرفته بود. همین‌طور که دانه‌های اشک روی گونه‌هایم می‌غلتیدند، نفس گرمی را روی صورتم حس کردم. دستم را دراز کردم و با انگشتانم بدن پشمالوی کاپی را لمس کردم. آهسته و پاورچین پیش من آمده بود و داشت بدنم را بو می‌کرد. من که از دلسوزی او بغض کرده بودم، در رختخواب علوفه‌ای‌ام نشستم. نالهٔ کوتاهی کرد، بعد پنجه‌اش را کف دست من گذاشت و بی‌حرکت ماند. تمام غم‌وغصه‌ام را فراموش کردم. دیگر تنها نبودم. یک دوست داشتم.»