کتاب صوتی تاکسی سواری

کتاب صوتی تاکسی سواری نوشته سروش صحت و مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه اوست که در فضای آشنای تاکسی‌های شهری در ایران می‌گذرد. این کتاب صوتی با گویندگی نویسنده و به‌همت رادیو گوشه منتشر شده است. شنونده سوار تاکسی‌هایی می‌شود که آدم‌های معمولی با زندگی‌های نامعمول، ترس‌ها، عشق‌ها، خاطره‌ها و دل‌مشغولی‌های گوناگون در آن‌ها کنار هم می‌نشینند. برشی از یک روز، گفت‌وگو یا یک لحظه‌ی کوتاه در تاکسی ناگهان به سؤالی بزرگ درباره‌ی زندگی، مرگ، تنهایی، گذر زمان یا روابط انسانی تبدیل می‌شود. نشر چشمه چاپ شماره‌ی ۵۶ این کتاب را در سال ۱۴۰۵ منتشر کرد.

درباره کتاب صوتی تاکسی سواری

کتاب صوتی تاکسی سواری مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه به قلم سروش صحت است که تقریباً همه‌ی آن‌ها در تاکسی می‌گذرند. هر داستان در یک روز خاص، اغلب پنجشنبه‌ها، روایت شده و تاریخ شمسی بالای هر بخش آمده است؛ از «پنجشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۰» تا «پنجشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶». شنونده با مجموعه‌ای از لحظه‌های پراکنده روبه‌روست که در طول چند سال ثبت شده‌اند؛ لحظه‌هایی که در ظاهر ساده‌اند، اما تصویر فشرده‌ای از زندگی شهری، روابط انسانی، اضطراب‌ها، امیدها و فرسودگی روزمره را نشان می‌دهند.

تاکسی در این مجموعه داستان کوتاه به صحنه‌ای برای مواجه‌شدن با گذشته، عشق‌های قدیمی، مرگ، بیماری، پیری، خاطره و... تبدیل می‌شود. بسیاری از داستان‌ها با یک موقعیت بسیار معمولی شروع می‌شوند (مثل ترافیک، گرما، سرما، خرابی ماشین، بحث درباره‌ی دلار، آلودگی هوا یا یک گفت‌وگوی ساده‌ی خانوادگی)، اما در ادامه ناگهان به‌سمت موقعیتی عجیب، تلخ، شاعرانه یا حتی سوررئال می‌روند.

شنونده‌ی کتاب صوتی تاکسی سواری با ده‌ها راننده و مسافر روبه‌رو می‌شود که فقط چند دقیقه در داستان حضور دارند، اما ردشان باقی می‌ماند. ساختار تکه‌تکه و درعین‌حال پیوسته‌ی این اثر، شنونده را با ریتمی شبیه رفت‌وآمدهای روزانه روبه‌رو می‌کند؛ سوارشدن، چند دقیقه هم‌سفری و بعد پیاده‌شدن و رفتن به داستان بعدی. شاید یکی از اهداف سروش صحت از نوشتن این کتاب، دعوت به نگاه‌کردن دوباره به چیزهایی است که آنقدر تکرار شده‌اند، دیگر دیده نمی‌شوند.

خلاصه کتاب صوتی تاکسی سواری

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از برخی داستان‌ها را فاش می‌کند!

راوی در بسیاری از داستان‌ها در تاکسی نشسته و فقط نگاه می‌کند و گوش می‌دهد؛ به راننده‌ای که از سال‌های طولانی کارش می‌گوید، به مسافری که از عشق، بیماری، مهاجرت، گرانی یا خاطره‌ای دور حرف می‌زند یا به کودکی که رؤیای راننده‌تاکسی‌شدن دارد. داستان‌ها گاه به‌ظاهر فقط یک شوخی یا یک دیالوگ کوتاهند؛ مثل جایی که راننده از «سوسیس‌های آلمان» می‌شنود و با همه‌ی اصرارها باز دلش با خیابان‌های شهر خودش است یا جایی که چهار مرد سبیل‌کلفت در تاکسی با هم آواز می‌خوانند و همزمان اشک می‌ریزند.

کتاب، در کنار لحظه‌های خنده‌دار، مدام به مرگ، پیری، ازدست‌دادن و گذر زمان نیز می‌پردازد؛ راننده‌ای که می‌داند زمستان امسال را نمی‌بیند، مسافری که در راه بیمارستان می‌دود و نمی‌داند به برادرش می‌رسد یا نمی‌رسد، دوستی که بعد از سکته خودش را هم به یاد نمی‌آورد و فقط با دیدن یک دندان شکسته چیزی در ذهنش روشن می‌شود. یکی از خط‌های پررنگ کتاب، مواجهه‌ی راوی با خودش است. او بارها در چهره‌ی دیگران خودش را می‌بیند، یا دیگران او را با کسی اشتباه می‌گیرند یا همه‌ی آدم‌های داخل و بیرون تاکسی شبیه او می‌شوند.

تکرار، مرز بین واقعیت و خیال را کم‌رنگ می‌کند و نشان می‌دهد که هر مسافر می‌تواند نسخه‌ای از دیگری باشد؛ با ترس‌ها و امیدهای مشابه. در کنار این‌ها داستان‌هایی قرار گرفته است که مستقیم به نوشتن خود این یادداشت‌ها اشاره کرده‌اند؛ جایی که مسافری از راوی می‌پرسد اگر یک هفته هیچ اتفاقی نیفتاد چه می‌کند، یا کسی به او می‌گوید «بسه دیگه، از تاکسی بیا بیرون، زندگی اون بیرونه».

چرا باید کتاب صوتی تاکسی سواری را بشنویم؟

مجموعه داستان کوتاه تاکسی سواری به شنونده کمک می‌کند به چیزهایی نگاه کند که معمولاً نادیده می‌مانند. این کتاب صوتی نشان داده است که لحظه‌های به‌ظاهر بی‌اهمیت می‌توانند آینه‌ای از ترس‌ها، امیدها، خشم‌ها، خستگی‌ها و رؤیاهای یک شهر باشند. شنیدن این اثر فرصتی است برای مکث؛ برای اینکه از بیرون به خودمان و دیگران نگاه کنیم. این کتاب صوتی نه‌تنها سرگرم‌کننده است؛ بلکه زاویه‌دید شنونده را به زندگی روزمره عوض می‌کند و نشان می‌دهد در دل تکرار، چقدر داستان پنهان بوده است.

شنیدن کتاب صوتی تاکسی سواری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات داستانی معاصر ایران و قالب داستان کوتاه علاقه‌مندند و به کسانی که در رفت‌وآمدهای روزانه‌شان مدام در تاکسی، مترو یا اتوبوس وقت می‌گذرانند و دوست دارند به این لحظه‌ها معنای تازه‌ای بدهند. همچنین اثر حاضر به شنونده‌هایی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی گذر زمان، پیری، مرگ، تنهایی، مهاجرت یا روابط خانوادگی را دارند و می‌خواهند این موضوع‌ها را در قالب داستان‌هایی کوتاه، طنزآمیز و گاه تلخ دنبال کنند.

درباره سروش صحت

سروش صحت، از هنرمندان ایرانی در زمینه‌ی کارگردانی، فیلم‌نامه‌نویسی و بازیگریِ سینما و تلویزیون، در سال ۱۳۴۴ در نایینِ اصفهان و در خانواده‌ای فرهنگی متولد شد. او مدرک فوق‌دیپلم خود را در رشته‌ی رادیولوژی گرفت و در ادامه موفق به دریافت مدرک لیسانس شیمی کاربردی و فوق‌لیسانس آلودگی و حفاظت محیط‌زیست دریا شد. ورود این هنرمند به دنیای هنر در سال ۱۳۷۷ با نویسندگی و بازی در سریال «جنگ ۷۷» به کارگردانی مهران مدیری رقم خورد؛ اتفاقی که مسیر او را برای فعالیت‌های گسترده و گوناگون در تلویزیون و سینما باز کرد.

علاقه‌مندان به حوزه‌ی کتاب، سروش صحت را به‌عنوان مجری برنامه‌ی «کتاب‌باز» می‌شناسند؛ برنامه‌ای که تولید و پخش آن از حدود سال ۱۳۹۵ در شبکه‌ی نسیم آغاز شد. سروش صحت در سال ۱۴۰۳ با انتشار کتاب تاکسی سواری که ۱۲۱ داستان کوتاه را در خود جای داده است، گام جدیدی در مسیر نویسندگی کتاب برداشت.

جوایز و افتخارات نویسنده

سروش صحت مهم‌ترین جایزه‌ی سینمایی خود را در سال ۱۳۹۸ با کسب سیمرغ سیمین/ بلورین بهترین کارگردانی برای فیلم «جهان با من برقص» در سی‌وهفتمین جشنواره‌ی جهانی فیلم فجر دریافت کرد. همچنین او تندیس بهترین کارگردانی (۱۴۰۳) در بیست‌وسومین جشن حافظ برای فیلم سینمایی «صبحانه با زرافه‌ها»، نامزدی بهترین کارگردانی و فیلم‌نامه در جشن حافظ برای سریال «مگه تموم عمر چند تا بهاره؟» و تندیس حافظ (بخش تلویزیونی) برای اجرای برنامه‌ی کتاب‌باز را دریافت کرده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب صوتی تاکسی سواری

سایت متمم (motamem.org) معتقد است کتاب تاکسی سواری از نظر میزان استقبال و نوبت‌های متعدد چاپ موفق قلمداد می‌شود، اما از دیدگاه داستانی و ادبی، همه‌ی ۱۲۴ داستانک به یک اندازه قوی نیستند و برخی کلیشه‌ای و ساده به نظر می‌رسند. همچنین سایت متمم سبک سروش صحت را شناور، میان واقعیت و خیال، دانسته و ارزش اصلی کتاب را در سادگی روایت‌ها دیده است؛ زیرا این سادگی می‌تواند هر خواننده‌ای را به گزارش‌نویسی از تجربیات روزمره‌ی زندگی و ورود به دنیای روایتگری تشویق کند.

بخشی از کتاب صوتی تاکسی سواری

«عقب نشسته بودم و روزنامه ورق می‌زدم. مردی که کنارم نشسته بود گفت: «من نوشته‌هات رو می‌خونم.» گفتم: «ممنون.» مرد پرسید: «چرا همه‌ش تو تاکسیه؟» گفتم: «همین‌جوری.» مرد گفت: «واقعیه یا تخیلی؟» گفتم: «واقعیه.» مرد گفت: «من یه داستان واقعی تو تاکسی برات تعریف کنم، می‌نویسی؟» گفتم: «اگه جالب باشه، آره.» مرد پرسید: «جالب یعنی چی؟» گفتم: «یعنی یه نکته‌ای، حرفی، چیزی داشته باشه.» مرد گفت: «داره، خیلی نکته و حرف داره.» گفتم: «بفرمایید.» مرد گفت: «من یه‌بار عقب نشسته بودم، یه آقایی هم کنارم نشسته بود داشت از خودش و زن‌وبچه‌ش و کنکور بچه‌ش حرف می‌زد، بعد یه‌دفعه وسط حرف زدنش یه مکثی کرد و مرد.» گفتم: «چی شد؟» مرد گفت: «همین‌جوری که داشت حرف می‌زد مرد.»»