کتاب صوتی افسانه استر و مردخای

کتاب افسانه استر و مردخای (واکاوی خاستگاه جشن پوریم) نوشته‌ی مرتضی عرب‌زاده سربنانی اثری پژوهشی درباره‌ی ریشه‌ها و روایت‌های تاریخی جشن پوریم و داستان استر است. این کتاب صوتی با گویندگی غزاله پورمحمد و توسط آوانامه منتشر شده است. نویسنده با نگاهی موشکافانه به منابع تاریخی، متون مقدس و یافته‌های باستان‌شناسی، به بررسی جایگاه داستان استر و مردخای در تاریخ ایران و یهودیت می‌پردازد و تلاش می‌کند افسانه‌ها و واقعیت‌های این روایت را از هم جدا کند.

درباره کتاب افسانه استر و مردخای

کتاب افسانه استر و مردخای با قلم مرتضی عرب‌زاده سربنانی، به بررسی یکی از بحث‌برانگیزترین روایت‌های تاریخی میان ایران و یهودیت می‌پردازد. این کتاب صوتی با تمرکز بر داستان استر و مردخای، به واکاوی خاستگاه جشن پوریم و ارتباط آن با تاریخ هخامنشیان می‌پردازد. نویسنده با بهره‌گیری از منابع متنوعی چون کتاب مقدس عبری، تواریخ هرودوت، کوروپایدیا و اسناد باستان‌شناسی، تلاش کرده است تصویری روشن از جایگاه یهودیان در شاهنشاهی هخامنشی و نحوه‌ی شکل‌گیری افسانه‌ی استر ارائه دهد. ساختار کتاب به گونه‌ای است که ابتدا زمینه‌ی تاریخی و اجتماعی ایران باستان و جایگاه اقوام مختلف از جمله یهودیان را شرح می‌دهد و سپس به سراغ روایت‌های مختلف کتاب استر و تحلیل تاریخی آن‌ها می‌رود. عرب‌زاده سربنانی در این اثر، علاوه‌بر بررسی روایت‌های دینی و اسطوره‌ای، به نقد و تحلیل دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی میزان واقعیت یا افسانه بودن داستان استر پرداخته است. این کتاب صوتی با زبانی مستند و تحلیلی، هم برای علاقه‌مندان به تاریخ ایران و هم برای کسانی که به مطالعات تطبیقی ادیان علاقه دارند، قابل توجه است.

خلاصه کتاب افسانه استر و مردخای

کتاب افسانه استر و مردخای با محوریت داستان استر، ملکه‌ی یهودی دربار خشایارشا، به بررسی تاریخی و اسطوره‌ای این روایت می‌پردازد. نویسنده ابتدا با اشاره به اهمیت داستان استر در فرهنگ یهود و پیوند آن با تاریخ ایران، زمینه‌ی شکل‌گیری این افسانه را شرح داده است. در ادامه، ساختار اداری و اجتماعی شاهنشاهی هخامنشی و جایگاه اقوام مختلف، به‌ویژه یهودیان، مورد بررسی قرار می‌گیرد. عرب‌زاده سربنانی با تحلیل منابع مختلف، از کتاب مقدس عبری تا اسناد باستان‌شناسی، نشان داده است که روایت استر و مردخای چگونه در بستر تحولات تاریخی و سیاسی آن دوران شکل گرفته و چه میزان از آن را می‌توان به عنوان واقعیت تاریخی پذیرفت. در بخش‌های بعدی، کتاب به نسخه‌های مختلف کتاب استر، تفاوت‌های متنی و زبانی آن‌ها و میزان مقبولیت این روایت در میان یهودیان و مسیحیان می‌پردازد. نویسنده با بررسی دقیق واژگان، ساختار روایی و شواهد تاریخی، تلاش کرده است مرز میان افسانه و واقعیت را در این داستان مشخص کند. همچنین، به نقش جشن پوریم و تأثیر آن بر هویت یهودیان و برداشت‌های سیاسی و اجتماعی از این روایت اشاره شده است. در مجموع، کتاب افسانه استر و مردخای با رویکردی تحلیلی و مستند، به یکی از مهم‌ترین و جنجالی‌ترین روایت‌های پیونددهنده‌ی تاریخ ایران و یهودیت می‌پردازد.

چرا باید کتاب افسانه استر و مردخای را بشنویم؟

کتاب افسانه استر و مردخای با رویکردی پژوهشی و مستند، فرصتی برای شنونده فراهم می‌کند تا با یکی از مهم‌ترین روایت‌های تاریخی و اسطوره‌ای میان ایران و یهودیت آشنا شود. این کتاب صوتی با بررسی دقیق منابع تاریخی و متون مقدس، به پرسش‌هایی درباره‌ی واقعیت یا افسانه بودن داستان استر پاسخ می‌دهد و زمینه‌ی شکل‌گیری جشن پوریم را از منظر تاریخی و اجتماعی تحلیل می‌کند. شنونده با دنبال‌کردن این اثر، نه‌تنها با تاریخ یهودیان در ایران باستان آشنا می‌شود، بلکه با شیوه‌ی نقد منابع تاریخی و تفکیک افسانه از واقعیت نیز آشنا خواهد شد. این کتاب برای کسانی که به تاریخ تطبیقی، مطالعات ادیان و تحلیل روایت‌های تاریخی علاقه دارند، تجربه‌ای آموزنده و متفاوت رقم می‌زند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ ایران باستان، پژوهشگران مطالعات یهودیت، دانشجویان رشته‌های تاریخ و ادیان، و کسانی که به بررسی روایت‌های تاریخی و اسطوره‌ای علاقه دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای افرادی که به دنبال شناخت ریشه‌های جشن‌ها و مناسبت‌های فرهنگی هستند، این کتاب صوتی گزینه‌ای مناسب است.

بخشی از کتاب افسانه استر و مردخای

«در تاریخ سوم مارس ۲۰۱۵، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، در بخشی از سخنان خود در مورد ایران در کنگرهٔ آمریکا به داستان استر اشاره کرد و گفت: «فرداشب، در جشن یهودی پوریم، کتاب استر را خواهیم خواند، در مورد وزیر قدرتمند ایرانی به نام هامان که حدود ۲۵۰۰ سال پیش برای نابودی قوم یهود توطئه کرد. اما یک زن شجاع یهودی، ملکه استر، توطئه را فاش ساخت و به یهودیان حق دفاع از خود را در برابر دشمنانشان اعطا کرد. توطئهٔ مزبور خنثی شد و مردم ما نجات پیدا کردند.» برای من، در مقام پژوهشگر تاریخ ایران باستان، فارغ از شیطنت نتانیاهو که شخصیت منفور داستان استر یعنی هامان را به‌دروغ «ایرانی» خواند ــ در حالی که طبق خود متن کتاب استر او نه ایرانی بلکه فردی عمالیقی بود ــ آنچه اهمیت دارد این است که تا چه اندازه برخی داستان‌ها و افسانه‌های باستانی ممکن است قدرتمند باشند. وقتی نتانیاهو این سخنان را بیان می‌کرد، برایش مهم نبود که داستان استر تا چه اندازه واقعیت تاریخی دارد، بلکه صرفاً به دنبال بهره‌برداری سیاسی از این داستان بود. استفاده و سوءاستفاده از داستان‌ها و روایات تاریخی کاری است که سیاستمداران در سراسر جهان برای نیل به مقصود خود انجام داده‌اند، انجام می‌دهند و انجام خواهند داد، اما در نظر مورخان بیش از هر چیزی خود تاریخ است که اهمیت دارد و شاید یکی از وظایفشان این باشد که با افشای واقعیت، جلوی سوءاستفادهٔ دیگران از تاریخ را بگیرند. جشن پوریم و داستان استر، که برای تاریخ یهودیان از اهمیت بنیادین برخوردار است، با تاریخ ایران پیوند خورده است. اما به‌رغم ارتباط تنگاتنگ این جشن و داستان آن با تاریخ ایران، تعداد اندکی از پژوهشگران ایرانی درصدد مطالعهٔ تاریخی این موضوع برآمده‌اند.»