کتاب رابطه نظریه و عمل از حکمای باستان تا رئالیسم انتقادی

درباره کتاب رابطه نظریه و عمل از حکمای باستان تا رئالیسم انتقادی

کتاب رابطه نظریه و عمل از حکمای باستان تا رئالیسم انتقادی یکی از آثار برگرفته از طرح جامع اعتلای علوم‌انسانی معطوف به پیشرفت کشور است که اکنون به محضر ارباب معرفت تقدیم می‌گردد.

طرح جامع اعتلا مجموعه پروژه‌هایی به هم‌پیوسته و مسئله‎‎‌محور است که بر مبنای منشور پژوهشگاه در سال‌های اخیر مبنی بر درپیش‌گرفتن رهیافت بومی و کاربردی‌سازی علوم‌انسانی شکل گرفته و بر پایۀ خردجمعی و تعاطی افکار خبرگان، نخست طی یک سال و نیم، از گذرگاه انجام فاز مطالعاتی و تدوین RFP عبور کرده سپس وارد اجرای طرح‌ها شده است.

این طرح کلان برپایۀ این منطق شکل گرفت که برای بومی‌سازی و کاربردی‌سازی علوم‌انسانی لازم است سه مقولۀ مهم به‌صورت متمایز کاویده شوند و نهایتاً از همۀ طرح‌ها تلفیق صورت گیرد. کتاب رابطه نظریه و عمل از حکمای باستان تا رئالیسم انتقادی یکی کتاب‌های کاربردی این نشر درباره مکتب رئالیسم انتقادی است. 

خواندن کتاب رابطه نظریه و عمل از حکمای باستان تا رئالیسم انتقادی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علوم انسانی و پژوهشگران رشته‌های علوم انسانی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب رابطه نظریه و عمل از حکمای باستان تا رئالیسم انتقادی

یکی از جریانات شناخت‌شناسی که از سدۀ هفدهم و برپایۀ یک هستی‌شناسی ثنویت‌گرا به‌تدریج در محافل علمی و متعاقباً در عرصۀ عمومی شکل گرفت و ابتدا عرصۀ شناخت‌شناسی طبیعی و متعاقباً عرصۀ معرفت‌شناسی اجتماعی را درنوردید و به خود اختصاص داد، جریانی است که درکل به‌عنوان «پوزیتیویسم» یا «رئالیسم تجربی» شناخته شده است. این جریان اهداف خود را در دو قالبِ به ظاهر متفاوت اما در باطنْ یکسانِ اثبات‌گرایی و ابطال‌گرایی پیش برده است.

نفی ضرورت، تعاقب‌گرایی در علم و علیت، گرایش به تک‌ساحتی هستی‌شناختی و مغالطۀ معرفت‌شناختی و گرایش به انواع و اقسام دوتایی‌ها و دوگانگی‌ها مانند نظریه و مشاهده، نظریه و ارزش، نظریه و عمل، باور به بی‌طرفی زبان مشاهده و غفلت از بار مفهومی و زمینه‌ای مشاهدۀ تجربی، تأکید بر وحدت علوم (طبیعی و انسانی ـ اجتماعی)، دوتایی تحلیلی ـ ترکیبی، تقارن تبیین و پیش‌بینی و غفلت از عالم باز طبیعی و اجتماعی و استقراگرایی و نگرش انسدادگونه و اتمیستیکی یا ذره‌ای به عالم از ویژگی‌های این جریان است. شاید مهم‌ترین مؤلفۀ آن، که محافل علمی کشور را درگیر کرده است، تقلیل واقعیت طبیعی و اجتماعی به وجه مشاهدتی آن و غفلت از غیرقابل تقلیل‌بودن جهان واقع به جهان تجربی، تسری پدیده‌های طبیعی به جهان اجتماعی و غفلت از هرمنوتیک ساده در مطالعات طبیعی و هرمنوتیک مضاعف در مطالعات اجتماعی باشد. این غفلتْ بی‌توجهی به وجه زمینه‌ای و مفهوم محوری در علم و بی‌توجهی به ارزش‌باربودن و دلالت ارزشی و عمل‌باربودن و دلالت عملی نظریه را رقم زده است. ثمرۀ این غفلت همراه با پشتوانۀ بی توجهی به نگرش منظومه‌ای و دیالکتیک در بعد هستی‌شناسی و درنتیجه معرفت‌شناسی، غفلت از رابطۀ بین علم و جامعه و نگاه غیرکاربردی به علم است. این غفلت آنگاه بسیار جدی‌تر می‌شود که مدعی زبان حکایتگری محض در علم و غافل از زبان چگونگی و ساختن و ایجاد کردن علم می‌شود. هرچند نگاه طبیعت‌گرایانۀ این جریان به‌رغم مغالطۀ معرفتی آن از نقاط قوت آن محسوب می‌شود، بی‌توجهی به ارتباطات دیالکتیک مزبور از نقاط ضعف آن به‌شمار می‌رود؛ اینکه علم محصول و عملی اجتماعی و خواه‌ناخواه آمیخته با زمینه‌های زبانی و تعاملات ارتباطاتی است.