کتاب سر دلبران

کتاب سر دلبران نوشته دکتر حجت‌الله فسنقری و ناهید رازقندی است. این کتاب که نگاهی در دیوان الباقیات الصالحات عبدالباقی العمری است و انتشارات معارف برای علاقه‌مندان منتشر کرده است.

درباره کتاب سر دلبران

تاریخ ستایشگری شاعران نسبت به چهره‌های مورد علاقه‌شان، تاریخی است به طول تاریخ شعر و شاعری. مدح پیامبر و اهل‌بیت (ع) در دیوان شعرا جاری است و تبیین اوصاف اهل‌بیت علیهم‌السلام، با استناد به آیات و روایات سنّتی است که اکثر مدیحه‌سرایان به آن پرداخته‌اند. علاوه بر شیعیان که از شعر به عنوان مهم‌ترین ابزارهای عاطفی، برای نشر دیدگاه‌های مذهبی خود بهره بردند و در این نهضت پیشگام بودند، بسیاری از نویسندگان و شاعران اهل سنّت نیز در این وادی قلم زدند و اشعاری زیبا به یادگار گذاشتند و از ذوق خود در جهت شناساندن این بزرگ‌مردان تاریخ بشریّت بهره گرفته و در آثار و کتب معتبر خویش به آن اذعان نمودند، هرچند آنان در عمل، اهل‌بیت را از صحنهٔ سیاست و مدیریت جامعه کنار زده و پذیرا نشدند، ولی ضرورت مودّت، محبت و ولایت آنان را پذیرا بوده و در آثار و کتب حدیثی و تفسیری خود، احادیث بی‌شماری در فضیلت اهلبیت ضبط و نگارش کردند. 

یکی از شاعران اهل‌سنت که عشق خالصانهٔ خود به اهل‌بیت را با قلمی گیرا به تصویر کشیده، عبدالباقی العمری، شاعر، ادیب و مورخ عراقی است که در عصر معاصر (اوایل نهضت ادبی) می‌زیسته است. وی علی‌رغم مذهب خود چون سایر شاعران ادیان و مذاهب دیگر، بدون تعصب، عشق و ارادت خود را به اهل بیت(ع) بیان می‌دارد. او به دلیل فراست و دوراندیشی مورد توجه تمام بزرگان بود و با وجود منصب حکومتی‌اش ـ نائب والی بغداد ـ توجه زیادی به شعر و شاعران می‌کرد و همیشه محفل او محل آمد و شد ادیبان و شاعران بود.

دیوان «الباقیات الصالحات» شامل پانزده قصیده و سی‌وهفت قطعه و دوبیتی است که در آن شاعر، فضایل و مناقب اهل‌بیت را به رشتهٔ نظم در آورده است. این اثر پس از مختصر نگاهی به زندگی و جایگاه ادبی و ویژگی‌های شعری شاعر و معرفی آثار وی، به دیوان «الباقیات الصالحات» توجه نموده و به ترجمه و شرح ابیات دیوان می‌پردازد.

خواندن کتاب سر دلبران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمامعلاقه‌مندان به ادبیات مذهبی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب سر دلبران

او شاعری توانا و بدیهه‌سرا بود و به این دلیل به «فوری» ملقّب گشت. شعر او به خصوص شعر دینی‌اش که سرشار از مدح در مورد اهل‌بیت (ع) است، باعث استحکام جایگاه او و علاقهٔ مردم به او شده است. شعر او از نظر بلاغت و لطافت در جایگاهی بس والا قرار دارد و این امر به دلیل تسلط او بر زبان و دقایق آن می‌باشد. (تمیمی، ۱۹۹۱، ۲۰۴) جایگاه و منزلت ادبی او، والا و رفیع بود به‌گونه‌ای که شهرت و آوازهٔ او در همه‌جا منتشرشد. بر شعر او جنبهٔ عقلی غلبه دارد و در آن روحی لطیف، قریحه‌ای سالم و اندیشه‌ای قوی نمایان است. (البصیر، ۱۴۰۱، ۷۲) اما در بیشتر موارد شعر العمری، آسان، منسجم و روان نیست، ولی با این وجود به دلیل رکود ادبی حاکم بر زمان شاعر، بسیاری از شاعران، از ابیات او در قالب تشطیر و تخمیس استفاده کرده‌اند. (سندوبی، بی‌تا، ۲۸) بسیاری از بزرگان و فاضلان هم عصر او چون سیدشهاب محمود آلوسی، سیدعبدالله افندی، سیدعبدالغفار موصلی، شیخ ابراهیم قفطان، شیخ جابر کاظمی و... بر اشعار او تقریض گفته‌اند. (آقابزرگ تهرانی، ۱۴۰۳، ۲۲/۳)

در شعر او انواع فنون ادبی و شعری دیده می‌شود و بیشترین استفادهٔ وی از فنون ادبی در مدایح نبوی است. او به بدیع به خصوص اقتباس و تخمیس علاقهٔ فراوانی دارد او، بر اشعار خود، تشطیر و تخمیس سروده و در سروده‌های خود فراوان، ماده تاریخ گفته است. (تمیمی، ۱۹۹۱، ۲۰۴)