کتاب دانتن اَبی و فلسفه؛ حقیقت نه این‌جاست نه آن‌جا

کتاب دانتن اَبی و فلسفه؛ حقیقت نه این‌جاست نه آن‌جا، نوشته مارکو دیو وایت، اولین جلد از مجموعه کتاب‌های نیش فلسفه است. این مجموعه به بررسی فلسفی فرهنگ عامه‌پسند می‌پردازند. در این مجموعه جنبه‌هایی گوناگون از فرهنگ معاصر مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند، مواردی چون سریال‌های تلویزیونی، فیلم‌های سینمایی (به ویژه فانتزی و انیمیشن)، ورزش، کارگردانان، موسیقی و موسیقی‌دانان معاصر، و غیره.

هدف از انتشار این مجموعه آن است که نشان دهد اصول فلسفی، بیرون از کلاس‌ها و حلقه‌های بحث تخصصی، چه سودی برای تبیین جهان و رفتار ما دارند و اصولا آیا می‌توانند ما را به بهترشدن سوق دهند؟ خواهیم دید که ریزه‌کاری‌های فلسفی از پس تحلیل بسیاری از جنبه‌های زندگی بر می‌آیند، نیز به راستی برای بهره‌مندی از فلسفه تنها نباید سراغ نوشتارهای تخصصی و آکادمیک رفت.

خواندن کتاب دانتن اَبی و فلسفه؛ حقیقت نه این‌جاست نه آن‌جا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به فلسفه پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب دانتن اَبی و فلسفه؛ حقیقت نه این‌جاست نه آن‌جا

گرفتاری بِیتس اهمیت داوری در عمل به هر نوع نظام اخلاقی، از جمله نظام اخلاقی کانت، را به تصویر می‌کشد. تکلیف‌هایی که از امر مطلق ناشی می‌شوند بسیار کلی‌اند ـ دروغ نگو، به دیگران نیکی کن، و غیره ـ و به همین سبب نمی‌توانند دقیقاً به ما بگویند که در موقعیت‌های خاص و مختلف چگونه رفتار کنیم. بِیتس در مورد وظیفه‌اش برای محبت و نیکی به آنا شیوه‌ای بسیار حمایتی و فداکارانه برمی‌گزیند، در صورتی که می‌تواند بی‌شمار شیوهٔ دیگر نیز برای نیکی‌کردن به او انتخاب کند. وی همچنین در انجام تکلیفش تصمیم می‌گیرد که برای دروغ‌نگفتن به آنا به جای رفتار صادقانه پنهان‌کاری کند ـ انتخاب دیگری که به سادگی می‌توان آن را به پرسش گرفت. افزون بر این، داوری برای حل تناقض‌های میان تکلیف‌ها لازم است؛ در این نمونه، از آن جایی که پنهان‌کاری بِیتس منجر به تشویش آنا می‌شود، وظیفهٔ دروغ‌نگفتن و محبت‌کردن با هم ناسازگارند. بِیتس برای از بین بردن این تعارض داوری می‌کند و دست به یک انتخاب می‌زند، اما امکان انتخاب‌های دیگری نیز وجود دارد که با همین تکلیف‌های بنیادین هم‌سو باشند.

طیف انتخاب‌هایی که بِیتس پیش رو دارد نمایان‌کنندهٔ این واقعیت است که، برخلاف برداشت نادرست در مورد صلب و سخت‌بودن نظام اخلاقی کانت، اخلاق کانتی امکان‌های فراوانی برای داوری و انعطاف‌پذیری فراهم می‌کند. تکلیفی که از امر مطلق برآمده خطوط راهنمای اصلی انتخاب‌های اخلاقی است، اما به ما نمی‌گوید که در موقعیتی خاص دقیقاً باید چگونه عمل کنیم. تعهد ما نسبت به خودمان و دیگران بی‌حد و حصرتر از آنی است که با تکلیف‌های ساده پوشش داده شود، آن هم تکلیف‌هایی که دقیقاً قابل اطلاق به موقعیت‌های پیچیدهٔ زندگی حقیقی نیستند. ما زمانی به این موضوع پی می‌بریم که می‌بینیم افرادی به یک اندازه اخلاق‌گرا در رویارویی با مشکلات یکسان، متفاوت داوری می‌کنند و دست به انتخاب‌هایی متفاوت می‌زنند ـ یا در طول زمان نظرشان تغییر می‌کند، چنان که بِیتس سرانجام تصمیم می‌گیرد پذیرای عشق آنا شود و با او ازدواج کند.