کتاب روزگار ستمگر

«وَ ارْفُضُوهَا ذَمِیمَةً فَإِنَّهَا قَدْ رَفَضَتْ مَنْ کانَ أَشْغَفَ بِهَا مِنْکمْ»؛ می‌گوید همان کاری که دنیا در لحظه‌های خاصی بدون حساب با شما می‌کند، با او انجام دهید. شما دنیا را غافلگیر کنید، رهایش کنید. رها کردن دنیا به معنای تعلق نداشتن به اوست، نه به معنای از دست انداختن. به کارگیری هم هست، تزوّد است. دنیا در دل تو ریشه نگیرد ولی در دست تو به کار گرفته شود.

انتظار باید در مجموعه روحیه و بینش و عمل و طرح شکل بگیرد. و به طور طبیعی برای طرح، مدیریتی می‌خواهید. تربیتی می‌خواهید. تشکل جدیدی می‌خواهید. برای همه اینها باید آماده شوید. این مرحله انتظار است.

مشکل اساسی ما این است که خودمان را در برنامه‌ریزی‌ها محاسبه نمی‌کنیم. حساب می‌کنیم چه چیزی بدست آمده است، ولی حساب نمی‌کنیم چه چیزی از دست رفته است؟ اصلا خودمان را جزو موجودی محاسبه نکرده‌ایم. این بدترین نوع حسابرسی است که ما وجود خودمان را، اندازه‌های وجود خودمان را ملحوظ نداریم و بعد حساب کنیم که موجودی حساب بانک من این قدر است.

حضرت پنج ویژگی برای روزگار ستمگر در این خطبه مطرح کردند: ‫۱. به هم ریخته شدن ملاک‌ها؛ "یعَدُّ فِیهِ الْمُحْسِنُ مُسِیئآ". ‫۲. فرصت یافتن و تاختن ستمگرها. "وَ یزْدَادُ الظَّالِمُ فِیهِ عُتُوّآ". ‫۳. نافع نبودن آگاهی‌ها؛ "لا نَنْتَفِعُ بما عَلِمْنَا". ‫۴. پرسش نکردن از نادانستنی‌ها؛ "وَ لا نَسْأَلُ عَمَّا جَهِلْنَا". ‫۵. نترسیدن از حادثه‌ها تا وقتی که بر سر ما آوار شوند؛ "وَ لا نَتَخَوَّفُ قَارِعَةً حَتَّی تَحُلَّ بِنَا".

ترس‌ها، امیدها، عشق‌ها، نفرت‌ها، توقع‌ها و تعلّق‌ها مشخصه‌های وجودی ما هستند. اینها نشان می‌دهند ما کجاییم و چقدریم.

ببینیم امروز از چه چیزی خوشحال شدیم؟ از چه چیزی رنج بردیم؟

تو خودت را رها کرده‌ای. تو خیال کرده‌ای ۷۰ سالی و گفتی بگذار با این نعمت‌ها در این زمان کوتاه عشق کنیم؛ بخوریم، بنوشیم، ببریم... ولی مسأله این است که تو بیشتر از این ارزش داشتی. اینها مال تو بوده‌اند، تو مال اینها نبوده‌ای.

تو اگر اینها را دوست داشته باشی ولی جهاد در راه او را بیشتر دوست داشته باشی تعارضی نیست. اگر این اموال را دوست داشته باشی و خدا را بیشتر دوست داشته باشی باز هم تعارضی نیست. این اموال را دوست داشته باشی و خودت را بیشتر دوست داشته باشی باز هم تعارضی نیست، اینها را برای خودت نگاه دار. تو اندازه این دنیا نیستی

اگر کسی بخواهد با بدی در یک نقطه برخورد کند موفق نمی‌شود. با یک آفت در وسعت گسترده‌ای که از آنجا برخاسته باید درگیر شد

کسی نمی‌خواهد دنیا را تحقیر کند. ولی می‌خواهد انسان هم تکریم شود. اگر ولی خدا از این گفتگو می‌کند که به این دنیا نگاه نکن به خاطر این است که قبل از دنیا به خودت نگاه کنی، به استمرار خودت نگاه کنی و به دنیاهایی که برای تو در نظر گرفته شده است؛ "وَمِمَّا لَک عِنْدَ اللَّهِ عِوَضآ". این تجارت بدی است که تو این امکانات محدود را با بهشت امنی که برای تو آراسته شده، معاوضه کنی در حالی که این بهشت اصلا مال توست و آن را برای تو گذاشته‌اند؛ "وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقین".