کتاب دنیای بی سامان

کتاب دنیای بی سامان (زمانی که تمدن‌های‌مان فرسوده می‌شوند) نوشته امین معلوف، بحران‌های جهان را حاصل فرسودگی تمدن‌ها و ناتوانی انسان‌ها در اداره‌ی زندگی مشترک می‌داند. نویسنده به‌جای محدودکردن بحث به تقابل غرب و جهان عرب‌ـ‌مسلمان، فاصله‌ی میان پیشرفت فناوری و رشد مسئولیت اخلاقی را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این است که چرا افزایش توانایی‌های انسان، امنیت و همزیستی بیشتری به همراه نیاورده است. عبدالحسین نیک گهر مترجم این کتاب است و نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دنیای بی سامان

کتاب دنیای بی سامان جستاری درباره‌ی سیاست، فرهنگ، اقتصاد و مسئولیت اخلاقی است. امین معلوف خود را متعلق به دو جهان فرهنگی غرب و عرب‌ـ‌مسلمان می‌داند و همین تعلق دوگانه، جایگاه او را در بحث مشخص می‌کند. نویسنده نه می‌خواهد از یک طرف دفاع کند و نه مقصرها را به‌طور مساوی میان دو طرف تقسیم کند. معلوف اعتبار ادعاهای هر طرف را در برابر رفتارها و پیامدهای تصمیم‌هایش می‌سنجد. متن ارسالی، سخن مترجم، درآمد و بخشی از بخش اول با عنوان پیروزی‌های فریبنده را دربر دارد؛ در این بخش، نه گفتار شماره‌گذاری‌شده دیده می‌شود. تعداد کل بخش‌های این کتاب در متن ارائه‌شده مشخص نیست. نویسنده در درآمد توضیح داده است که بحران‌ها را در پرونده‌های جداگانه بررسی نخواهد کرد. تصویر نگهبانی که پس از طوفان، باغ را وارسی می‌کند، توصیف او از شیوه‌ی بررسی موضوع است: توجه به آسیب‌های مشخص و سپس دیدن چشم‌انداز گسترده‌تر. لحن هشداردهنده‌ی متن نیز از نگرانی برای آزادی، تنوع فرهنگی و امکان ادامه‌ی زندگی مشترک سرچشمه می‌گیرد، نه از مخالفت با اختراع‌ها یا دستاوردهای پزشکی.
کتاب دنیای بی سامان میان پیروزی سیاسی و توانایی ساختن آینده‌ای امن تفاوت می‌گذارد. پایان رقابت دو بلوک، نمونه‌ای است که نویسنده برای بررسی این تفاوت انتخاب کرده است. معلوف نشان می‌دهد که کناررفتن یک رقیب، لزوماً هدف مشترک یا جهت حرکت روشنی ایجاد نمی‌کند. بحث اتحادیه‌ی اروپا، پرسش‌هایی درباره‌ی مرزها، هویت و مسئولیت یک مجموعه‌ی سیاسی پیش می‌کشد. بررسی قدرت غرب نیز فقط به توان نظامی محدود نیست؛ توان اقتصادی و اعتبار اخلاقی، دو پایه‌ی دیگر این بررسی هستند. نویسنده از خلال این موضوع‌ها، فاصله‌ی میان ارزش‌های اعلام‌شده و رفتار دولت‌ها را آشکار می‌کند. جایگاه زنان و اقلیت‌ها نیز در استدلال او معیاری برای سنجش پیشرفت اخلاقی جامعه است. تجربه‌ی مطالعه‌ی این کتاب، دنبال‌کردن رابطه‌ی میان مسئله‌هایی است که معمولاً جدا از یکدیگر مطرح می‌شوند: شهروندی، فرقه‌گرایی، مصرف منابع و اعتماد میان ملت‌ها. این پیوندها زمینه‌ی پرسش از کفایت نهادها و عادت‌های موجود را فراهم می‌کنند.

خلاصه کتاب دنیای بی سامان

امین معلوف مسئله‌ی اصلی کتاب دنیای بی سامان را ناهماهنگی میان قدرت مادی انسان و توانایی او برای مدیریت پیامدهای این قدرت می‌داند. فناوری، تولید ثروت و ارتباطات گسترش یافته‌اند، اما رفتارها و مسئولیت‌پذیری به همان اندازه تغییر نکرده‌اند. نویسنده توضیح می‌دهد که تقسیم‌بندی‌های هویتی، گفت‌وگو را محدود می‌کنند و تعلق قومی یا دینی را به مبنای دشمنی تبدیل می‌سازند. معلوف همچنین رشد اقتصادی چین و هند را از دو زاویه می‌بیند: خروج جمعیت‌های بزرگ از فقر و افزایش فشار بر منابع طبیعی. مسئله، محروم‌کردن این ملت‌ها از رفاه نیست؛ مسئله، ناتوانی الگوی مصرف موجود در پاسخ‌گویی به نیاز همگان است. پیشنهاد محوری نویسنده، عبور از انحصار تمدنی و ساختن ارزش‌های مشترکی است که تفاوت‌های فرهنگی را حفظ کنند. این تغییر به همبستگی جهانی و دگرگونی رفتارها نیاز دارد، نه صرفاً اصلاح ظاهری نهادهای موجود.

چرا باید کتاب دنیای بی سامان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دنیای بی سامان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی بحران‌های سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی را روشن می‌کند و امکان بررسی مشترک این مسئله‌ها را فراهم می‌سازد.
• نویسنده تفاوت احترام به گوناگونی فرهنگی و تثبیت تقسیم‌بندی‌های فرقه‌ای در نهادهای سیاسی را توضیح می‌دهد.
• خواننده معیارهایی برای سنجیدن ادعاهای اخلاقی دولت‌ها در برابر عملکرد و مسئولیت‌هایشان به دست می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به جستارهای سیاسی و فرهنگی که درباره‌ی روابط غرب و جهان عرب پرسش دارند.
• خوانندگانی که دغدغه‌ی حقوق اقلیت‌ها، شهروندی و همزیستی دارند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند رشد اقتصادی، مصرف و بحران محیط‌زیست را بررسی کنند.

بخشی از کتاب دنیای بی سامان

«برای رفع هرگونه سوءتفاهمی تأکید می‌کنم: من از آن‌هایی نیستم که با زمانه‌شان قهر می‌کنند. من، مجذوبِ دستاوردهای زمانه‌مان، مترصد آخرین اختراعاتم و بی‌درنگ در زندگی روزمره‌ام از آن‌ها استفاده می‌کنم؛ آگاهم که دست‌کم به‌دلیل پیشرفت‌های پزشکی و انفورماتیک، به نسلی تعلق دارم که نسبت به همه نسل‌های پیشین از مزایایی برخوردار است. اما، چگونه می‌توانم، با آسودگی خاطر، از ثمرات مدرنیته بهره‌مند شوم درحالی‌که مطمئن نیستم که نسل‌های آینده نیز به اندازه من از آن‌ها بهره‌مند خواهند شد.
آیا ترس‌هایم مبالغه‌آمیزند؟ افسوس، گمان نمی‌کنم. برعکس، به‌نظرم آن‌ها کاملاً برحق‌اند، و در صفحات آینده سعی خواهم کرد برحق‌بودن‌شان را اثبات کنم، نه برای آن‌که مدارکی به پرونده بیفزایم، یا به علت حبّ نفس، از تزی که آنِ من است دفاع کنم، بلکه فقط برای آن‌که فریاد هشدارم شنیده شود؛ هدف بلندپروازانه اوّلم یافتن کلمات درستی است که معاصرانم و «همراهان سفرم» را متقاعد کنم که کشتی‌ای که روی آن سوار شده‌ایم از مسیرش منحرف شده است، سفینه‌ای بدون مسیر، بدون مقصد، بدون دید روشن، بدون قطب‌نما، روی دریایی متلاطم است و برای اجتناب از غرق‌شدن به جهشی عاجل نیاز است. ادامه مسیر، افتان و خیزان، با جهت‌یابی چشمی و گاهی گذشتن از موانع و سپردن کار به‌دست گذشت زمان برای ما کافی نخواهد بود. زمان متحد ما نیست، داور ماست و ما هم اکنون در تعلیق هستیم.»