کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان

کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان، نوشته محمد سمیعی، فاصله‌ی میان پیشرفت‌های قابل‌اندازه‌گیری و احساس رضایت از زندگی را بررسی کرده است. چرا بهبود برخی امکانات و شاخص‌های توسعه لزوماً به احساس خوشبختی بیشتر منجر نمی‌شود؟ این اثر از شرح داده‌های پیمایش‌های اجتماعی آغاز می‌شود و به نقش آرمان‌ها، تصویر کشورهای دیگر، فرهنگ و آزادی بیان در قضاوت ایرانیان درباره‌ی زندگی می‌انجامد. محور اصلی، تفاوت میان داشتن امکانات و تجربه‌ی خوشبختی است؛ تفاوتی که توضیح اقتصادی به‌تنهایی پاسخگوی آن نیست. نشر نی کتاب حاضر را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان اثر محمد سمیعی

کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان (چرا احساس می‌کنیم نسل‌های سوخته‌ایم؟) پژوهشی درباره‌ی نسبت توسعه، ذهنیت اجتماعی و رضایت از زندگی است. محمد سمیعی شرح مسئله را از ناهمخوانی میان شاخص‌های عینی و ذهنی خوشبختی آغاز کرده است. درآمد، سلامت و دسترسی به امکانات، بخشی از وضعیت زندگی را نشان می‌دهند، اما قضاوت مردم درباره‌ی خوشبختی، امید و امکان انتخاب نیز اهمیت دارد.

محمد سمیعی با تکیه بر پیمایش‌های ملی و نظرسنجی‌های گالوپ، دو دسته معیار را مقایسه می‌کند. او خوشبختی را از لذت گذرا جدا کرده و محدودیت‌های سنجش توسعه، صرفاً بر اساس تولید ناخالص داخلی، را توضیح داده است. کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان میان داده‌های آماری، پرسش‌های فلسفی و بررسی تجربه‌های سیاسی حرکت می‌کند. مثال‌های مقدمه، از بحران اعتماد تا رفتارهای روزمره، زمینه‌ی طرح مسئله‌اند. هدف نویسنده صورت‌بندی یکی از عوامل نارضایتی و فراهم‌کردن زمینه‌ای برای بحث درباره‌ی تغییر بوده است.

کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان شش فصل دارد. فصل «شاخص‌های توسعه و احساس خوشبختی در ایران» مبنای آماری پژوهش را می‌سازد. فصل «آرمان خوشبختی و واقعیّت زندگی» چارچوب نظری را توضیح می‌دهد؛ آرمان‌شهر دست‌یافتنی نیست، اما حرکت موفق به‌سوی خواسته‌ها می‌تواند منشأ خوشبختی باشد. فصل‌های «آرمان‌شهر فرنگی و افسانه‌سرایی رسانه‌های سرمایه‌داری» و «سراب مارکسیسم» به تصویرهای آرمانی و پیامدهای پذیرفتن آن‌ها اختصاص دارند.

محمد سمیعی در ادامه، رابطه‌ی آرمان و واقعیت در جمهوری اسلامی ایران را بررسی کرده و عوام‌گرایی، بحران فرهنگی و محدودیت بیان را از عوامل اختلال در احساس خوشبختی دانسته است. فصل «آزادی بیان در اسلام» نیز پیشنهاد او برای دفاع از آزادی بیان از درون منابع اسلامی را مطرح می‌کند. این مسیر، مسئله‌ی رضایت را از سطح تجربه‌ی شخصی به حوزه‌ی سیاست‌گذاری و فرهنگ می‌برد. موضع‌های انتقادی درباره‌ی سرمایه‌داری، مارکسیسم و سیاست داخلی، اجزای استدلال نویسنده‌اند؛ بنابراین خواندن این کتاب مستلزم توجه هم‌زمان به داده‌ها و تفسیرهای ارائه‌شده از آن‌هاست. خواننده با پرسشی روبه‌رو می‌شود که پاسخ آن صرفاً در افزایش ثروت یا تغییر امکانات خلاصه نمی‌شود.

خلاصه کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان

سنجش پیشرفت، بدون توجه به ارزیابی مردم از زندگی ناقص است. محمد سمیعی نظریه‌های ذهنی و عینی خوشبختی را توضیح و دیدگاه تلفیقی را مبنای بررسی قرار می‌دهد. احساس رضایت اهمیت دارد، اما عوامل ایجادکننده‌ی این احساس نیز باید مطلوب باشند. مسئله‌ی اصلی، فاصله‌ی میان شرایط زندگی و تصویری است که افراد از زندگی مطلوب دارند. نویسنده خوشبختی را تصاحب یک وضعیت بی‌نقص نمی‌داند؛ بلکه فعالیت موفق در مسیر تحقق آرمان‌ها را خوشبختی می‌داند. این کتاب به چگونگی ساخته‌شدن خواسته‌ها و تصویر آرمان‌شهر می‌پردازد. نویسنده نقش رسانه‌ها، وعده‌های ایدئولوژیک و موانع نقد عمومی را بررسی می‌کند و آزادی بیان را یکی از زمینه‌های اصلاح تصویر خوشبختی و مسیر دستیابی به آن می‌شمارد.

چرا باید کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان عبارت است از:

• این کتاب تفاوت رضایت از کل زندگی، شادمانی لحظه‌ای و امید به آینده را تبیین می‌کند.
• مقایسه‌ی شاخص‌ها، محدودیت قضاوت درباره‌ی توسعه‌ی صرفاً از روی درآمد را نشان می‌دهد.
• مبحث آرمان‌شهر، زمینه‌ی بررسی انتظارات اجتماعی و نسبت خواسته‌ها با واقعیت را فراهم می‌کند.
• فصل پایانیْ استدلال نویسنده درباره‌ی پیوند آزادی بیان و منابع اسلامی را ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم اجتماعی و سیاسی که به رابطه‌ی توسعه و رضایت از زندگی علاقه دارند.
• خوانندگانی که درباره‌ی ریشه‌های فرهنگی نارضایتی و انتظارات جمعی پرسش دارند.
• پژوهشگران و سیاست‌گذارانی که می‌خواهند نقش شاخص‌های ذهنی و امکان نقد عمومی را در ارزیابی توسعه بررسی کنند.

درباره محمد سمیعی

محمد سمیعی، پژوهشگر و نویسنده‌ی متولد سال ۱۳۴۳، عهده‌دار مسئولیت دانشیاری در گروه مطالعات ایران و ریاست دانشکده‌ی مطالعات جهان دانشگاه تهران بوده است. او مقطع دبیرستان را در رشته‌ی ریاضی‌ـ‌فیزیک در دبیرستان نیکان گذراند و در ادامه، اشتیاق فراوانش به درک عمیق‌تر آموزه‌های اسلامی، او را در سال ۱۳۶۳ به‌سمت حوزه‌ی علمیه‌ی قم کشاند؛ مسیری که ۱۸ سال از دوران تحصیلات دینی او را به خود اختصاص داد. این نویسنده هم‌زمان با طی مدارج حوزوی، در سال ۱۳۶۷ به مقطع کارشناسی حقوق دانشگاه تهران راه یافت و در سال ۱۳۷۱ یا ۱۳۷۲ فارغ‌التحصیل گردید. او در سال ۱۳۷۸ موفق به اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد اطلاع‌رسانی از دانشگاه تربیت مدرس شد.

این استاد دانشگاه از پیشگامان بهره‌گیری از فناوری‌های رایانه‌ای در پژوهش‌های دینی محسوب می‌شود و در پایه‌گذاری مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) نقش داشته است. هدایت و راه‌اندازی مؤسسه‌ی تحقیقاتی لوا و پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری اسلامی (پارسا) نیز در کارنامه‌ی اجرایی محمد سمیعی به چشم می‌خورد. پیگیری آموزش‌های حوزوی و دانشگاهی همواره محور اصلی فعالیت‌های او را تشکیل داده است.

محمد سمیعی از سال ۱۳۸۱ به‌مدت دو سال و نیم مسئولیت مشاوره‌ی وزیر و سرپرستی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را بر عهده داشت. او سپس برای ادامه‌ی تحصیلات عالی به انگلستان مهاجرت کرد و در سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹ میلادی) درجه‌ی دکتری علوم سیاسی را از دانشگاه وستمینستر لندن دریافت کرد.

این نویسنده از سال ۱۳۸۹ به عضویت هیئت‌علمی دانشکده‌ی مطالعات جهان در دانشگاه تهران درآمد. او علاوه‌بر عضویت پیوسته در گروه مطالعات ایران، طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ عهده‌دار معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکده بود، از ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹ مدیریت گروه مطالعات ایران را بر عهده داشت و در خرداد ۱۳۹۹ نیز به ریاست این دانشکده منصوب شد.

در حوزه‌ی تألیف، کتاب‌های «توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان»، «نبرد قدرت در ایران (چرا و چگونه روحانیت برنده شد؟)» و «خانواده در بحران: کشاکش الگوهای سنت و نوگرایی» به قلم محمد سمیعی به چاپ رسیده‌اند. او مقالاتی همچون «فقیهان در مسند سیاست: مقایسه‌ی نگرش حقوقی با نگرش سیاسی در حکومت اسلامی» و «بازاندیشی رابطه‌ی تاریخی تحولات سیاسی با تحولات اقتصادی در ایران (۱۳۹۷ - ۱۲۷۰)» را نیز نگاشته است.

در عرصه ترجمه، آثاری همچون «ژئوپلتیک و هویت در گفتمان سیاست خارجی بریتانیا» (تألیف نیک ویتاکر)، «سایه‌بازی پشت خطوط، زیر آتش» (نوشته‌ی تیم مارشال، با همکاری محمدهادی واعظ مهدوی و نادیا درویش) و «زندگی چگونه بود؟» (نوشته‌ی یان لوتن ون زاندن، با همکاری محمد کریمی) با برگردان محمد سمیعی منتشر شده‌اند.

بخشی از کتاب توسعه و خوشبختی در میان ایرانیان

«فصل چهارم: سراب مارکسیسم

از جمله آرمان‌شهرهای خیالی که متأسّفانه چند نسل از ایرانیان را فریفت و بسیاری از هم‌وطنان، جوانی و عمر و خانوادهٔ خویش را فدای آن کردند، ولی بالأخره معلوم شد که سرابی بیش نبوده، آرمان‌شهر مارکسیسم بود. مارکسیسم در سدهٔ نوزدهم تولّد یافت، ولی در سدهٔ بیستم به بلوغ رسید. در امتداد عصر روشنگری، کشورهای اروپایی یکی پس از دیگری از نظام فئودال فاصله می‌گرفتند و به‌نظام سرمایه‌داری بورژوازی می‌پیوستند. از اواخر سدهٔ هجدهم، اروپا گام‌های بلند صنعتی‌شدن را بر می‌داشت و همان‌گونه که حاج سیّاح برایمان نقل کرد، در آن زمان بود که کارخانه‌های بزرگ صنعتی در اروپا شروع به‌کار کرده بودند. در چنین شرایطی بود که طبقهٔ بزرگی که تا کنون وجود نداشت، یعنی طبقهٔ کارگر یا پرولتاریا پا به عرصهٔ اجتماع گذاشت. این طبقه جایگزین رعایا در نظام فئودال شده بود، ولی نسبت به آنان تشکّل بهتری داشت و بیشتر مدّعی حقوق خود بود.»