کتاب پرورش هوش هیجانی

کتاب پرورش هوش هیجانی (تمرین‌هایی برای تقویت انعطاف‌پذیری درونی در کودکان) نوشته لیندا لانتیری، درباره‌ی آموختن مهارت‌هایی است که به کودکان در شناخت احساسات، آرام‌کردن بدن و متمرکزکردن ذهن کمک می‌کنند. نویسنده میان آمادگی تحصیلی و آمادگی برای مواجهه با دشواری‌های زندگی تفاوت می‌گذارد و نقش همراهی بزرگسالان را در پرورش توانایی دوم بررسی می‌کند. ورقا مخلصی ترجمه این کتاب را برعهده داشته و انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. تمرین‌های متناسب با سن و مشارکت والدین یا مربیان، محور مطالب هستند؛ زیرا آرامش در این نگاه، صرفاً با درخواست «آرام باش» آموخته نمی‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پرورش هوش هیجانی

کتاب پرورش هوش هیجانی نوشته لیندا لانتیری، پرورش توانایی‌های اجتماعی و هیجانی کودکان را در کنار آموزش تحصیلی قرار می‌دهد. نویسنده، تجربه‌ی همراهی با معلمان و دانش‌آموزان در موقعیتی بحرانی را نقطه‌ی شروع بحث درباره‌ی «آمادگی درونی» قرار داده است. مسئله‌ی اصلی، توانایی حفظ تعادل هنگام ترس، فشار و سردرگمی است؛ توانایی‌ای که نمره‌های درسی به‌تنهایی نشان‌دهنده‌ی میزان رشد آن نیستند. دانیل گلمن نیز در مقدمه، ارتباط میان احساس امنیت، مدیریت هیجان و آمادگی برای یادگیری را توضیح داده است. لانتیری دو محور را برای تمرین برمی‌گزیند: آزادسازی تدریجی عضلات و مشاهده‌ی بدن برای کاهش تنش جسمانی؛ ذهن‌آگاهی برای توجه به تجربه‌ی اکنون. بزرگسالان در این مسیر فقط آموزش‌دهنده نیستند. آنان باید مهارت‌ها را تجربه کنند، به واکنش‌های خود توجه داشته باشند و فضای امنی برای کشف احساسات کودک فراهم کنند. نویسنده همچنین میان رفتار نامناسب و واکنش ناشی از استرس تمایز می‌گذارد؛ تمایزی که می‌تواند برداشت والدین و مربیان از رفتار کودک را تغییر دهد.
کتاب پرورش هوش هیجانی شش فصل دارد. فصل نخست، «پرورش آمادگی درونی»، مبانی بحث و قابلیت‌های اجتماعی و هیجانی را معرفی می‌کند. فصل دوم، «آماده‌سازی برای آموزش کودکان»، به نقش بزرگسالان، شرایط شروع تمرین و تبدیل لحظات آرامش به بخشی از زندگی روزمره اختصاص دارد. سه فصل بعدی، تمرین‌های آرام‌سازی و توجه را متناسب با گروه‌های سنی ارائه می‌کنند؛ از کودکان پنج تا هفت سال و هشت تا ۱۱ سال تا نوجوانان. فعالیت‌هایی مانند خوردن آگاهانه‌ی کشمش، بازی کارآگاهی و داستان‌خوانی، فرصت‌هایی برای تجربه‌ی توجه و مکث فراهم می‌کنند. فصل ششم نیز مسئولیت بزرگسالان در آماده‌کردن کودکان برای آینده و تداوم این آموزش‌ها را مطرح کرده است. پیشنهادهای نویسنده هم در خانه و هم در کلاس درس قابل‌استفاده‌اند. او تمرین‌ها را راه‌حل همه‌ی مشکلات تحصیلی، رفتاری و سلامت معرفی نمی‌کند؛ هدف، افزودن مهارت‌هایی برای شناخت تنش و پاسخ‌دادن سنجیده‌تر به موقعیت‌های دشوار است. تأکید بر بازی، کنجکاوی و مشارکت کودک نیز جای آموزش صرفاً دستوری را می‌گیرد.

خلاصه کتاب پرورش هوش هیجانی

کتاب پرورش هوش هیجانی بر این ایده استوار است که کودکان برای مواجهه با فشارهای زندگی، به تجربه‌ی منظم آرامش و حمایت بزرگسالان نیاز دارند. لانتیری خودآگاهی، درک احساسات دیگران، خودمدیریتی، تصمیم‌گیری مسئولانه و مهارت‌های ارتباطی را زمینه‌های مهم این یادگیری معرفی می‌کند. برنامه‌ی پیشنهادی از آمادگی بزرگسال آغاز می‌شود: والد یا مربی ابتدا تمرین می‌کند و سپس در کنار کودک، نقش راهنما و هم‌آموز را می‌پذیرد. تمرین‌های بدنی به شناخت و رهاکردن تنش کمک می‌کنند و تمرین‌های توجه، فرصتی برای مشاهده‌ی افکار، احساسات و دریافت‌های حسی فراهم می‌آورند. پیشنهادهایی مانند ساختن گوشه‌ای آرام، مکث کوتاه میان کارها و توجه به نشانه‌های جسمانی استرس، این مهارت‌ها را به زندگی روزمره پیوند می‌زنند. پیام اصلی، حذف همه‌ی دشواری‌ها نیست؛ کودک قرار است برای روبه‌روشدن با دشواری‌ها، منابع درونی و رابطه‌ای حمایت‌کننده داشته باشد.

چرا باید کتاب پرورش هوش هیجانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پرورش هوش هیجانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمرین‌های آرام‌سازی بدن و توجه، متناسب با سن کودکان دسته‌بندی شده‌اند.
• نقش تجربه و آمادگی والدین پیش از آموزش کودک روشن می‌شود.
• شناخت نشانه‌های جسمانی استرس، به درک دقیق‌تر واکنش‌های کودک کمک می‌کند.
• فعالیت‌های مشترک، فرصتی برای شنیدن احساسات کودک و تقویت ارتباط فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب پرورش هوش هیجانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدینی که می‌خواهند در مدیریت تنش همراه کودک باشند.
• معلمان و مربیانی که به تمرین‌های توجه در کلاس نیاز دارند.
• مشاورانی که به نقش خانواده در پرورش مهارت‌های هیجانی علاقه‌مندند.