کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو تلاشی است برای پیوندزدن یک مفهوم کلان اقتصادی با یکی از پیشروترین حوزه‌های فناوری مواد در جهان امروز. نشر دومینو آن را منتشر کرده است و متن کتاب نشان می‌دهد که با یک اثر تحلیلی و نظام‌مند روبه‌رو هستیم که در آن نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» بر بستر صنعت گرافن پیاده شده است. نویسندگان ابتدا بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش را توضیح داده‌اند و سپس صنعت را به‌عنوان محور انسجام علوم مختلف پیشنهاد کرده‌اند؛ محوری که در آن اقتصاد، مدیریت، فناوری، علم مواد، سیاست‌گذاری و آموزش در یک زنجیره‌ی واحد دیده می‌شوند. در ادامه، گرافن به‌عنوان یک صنعت کامل و نه صرفاً یک ماده‌ی آزمایشگاهی معرفی شده و نشان داده شده است که چگونه می‌توان اقتصاد مردمی را در تمام زنجیره‌ی ارزش آن از معدن گرافیت تا محصول نهایی دنبال کرد. ساختار کتاب چندبخشی است و از مبانی نظری تلفیق و اقتصاد مردمی شروع می‌شود، به مباحث علمی گرافن و روندهای پژوهشی می‌رسد و سپس وارد طراحی مدل‌های اقتصاد مردمی، لایه‌های فلسفی و معرفت‌شناختی، کاربرد در زنجیره‌ی ارزش، فرایند تحقق و در نهایت شاخص‌ها و موانع می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران با تمرکز بر نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت نوشته شده است و واحد پژوهش انتشارات دومینو در آن کوشیده است بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش را از دل متن و مثال‌های عینی توضیح دهد. در بخش ۱، نظریه‌ی تلفیق تشریح شده و نشان داده شده است که چگونه می‌توان علوم پایه، مهندسی، اقتصاد، مدیریت، حکمرانی و آینده‌پژوهی را در قالب لایه‌هایی به‌هم‌پیوسته سامان داد. فصل‌هایی مانند «چیستی و تبیین نظریه تلفیق» و «چرایی نظریه‌ی تلفیق» به تعریف، ماهیت، منطق درونی، حدود و قلمرو این نظریه می‌پردازند و صنعت را به‌عنوان محور انسجام دانش معرفی می‌کنند؛ محوری که در آن محصول، فناوری، اقتصاد و رفاه اجتماعی در یک منظومه‌ی واحد دیده می‌شوند. در همین بخش، هفت لایه‌ی نظریه از زیرساخت‌های پژوهشی تا چشم‌انداز و آینده‌پژوهی به‌تفصیل توضیح داده شده است. در ادامه‌ی کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران، این چارچوب نظری روی یک مصداق مشخص یعنی صنعت گرافن ایران پیاده شده است. ساختار کتاب از چند بخش اصلی تشکیل شده است: بخش ۲ به «اقتصاد مردمی» و مباحث مقدماتی آن می‌پردازد، بخش ۳ «مباحث علمی و مقدماتی گرافن» را در فصل‌هایی مانند «مباحث علمی و نظری گرافن»، «انواع روش‌های طبقه‌بندی گرافن»، «کاربردهای گرافن»، «روندهای پژوهشی جدید در حوزه گرافن»، «مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید گرافن»، «مراحل و فرایند تولید گرافن» و «مهم‌ترین مسئله‌های صنعت گرافن ایران» دنبال کرده است. بخش ۴ «مبانی اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران» را در فصل‌هایی درباره‌ی آشنایی با اقتصاد صنعت گرافن، تعاریف و ماهیت اقتصاد مردمی، دلایل و اهداف، مدل‌ها و سطوح تحقق آن بسط می‌دهد. سپس بخش‌های بعدی به «بنیان‌های فلسفی و معرفت‌شناختی»، «کاربرد اقتصاد مردمی در زنجیره‌ی ارزش»، «فرایند و مراحل تحقق»، «چگونگی اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران» و در نهایت «رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» می‌پردازند. در سراسر کتاب، هم به سطح نظری (تعریف مفاهیم، نقد وضعیت جزیره‌ای علوم، تبیین لایه‌ها) پرداخته شده و هم به سطح عملی (زنجیره‌ی تولید، نقش معادن، زیرساخت‌ها، تجاری‌سازی، حکمرانی و آموزش) توجه شده است.

خلاصه کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران از مسئله‌ای آغاز می‌کند که نویسندگان آن را «پراکندگی دانش» در نظام آموزش و پژوهش می‌نامند. در بیان مسئله و پیشگفتار توضیح داده شده است که مفاهیم میان‌رشته‌ای مانند اقتصاد مردمی، تجاری‌سازی، مدیریت فناوری یا آینده‌پژوهی اغلب به‌صورت کلی و جدا از یک صنعت مشخص آموزش داده می‌شوند و به همین دلیل از واقعیت‌های جامعه و صنعت فاصله می‌گیرند. نظریه‌ی تلفیق با محوریت صنعت در پاسخ به همین وضعیت شکل گرفته است: دانشی که مانند قطعات پازل پراکنده است باید حول یک محور عینی و قابل سنجش یعنی صنعت منسجم شود تا بتواند به فناوری، رفاه و پیشرفت منتهی شود. در فصل‌های نخست، مفهوم تلفیق تشریح شده است: مفاهیم میان‌رشته‌ای باید در بستر یک صنعت مشخص تعریف شوند، وگرنه در سطح نظری باقی می‌مانند. اقتصاد مردمی نمونه‌ای از این مفاهیم است؛ اقتصادی که در هر صنعت، علاوه‌بر اصول مشترک، اقتضائات خاص همان صنعت را دارد. نویسندگان اقتصاد مردمی را «قطعه‌ای از پازل پیشرفت» می‌دانند که باید در کنار سایر قطعات مانند فناوری، مدیریت، حکمرانی و آموزش قرار گیرد. سپس هفت لایه‌ی نظریه‌ی تلفیق معرفی می‌شود: از زیرساخت‌های پژوهشی (مباحث علمی و نظری، روندهای پژوهشی، مدیریت دانش، علم‌سنجی، روش تحقیق، علم نافع، بهره‌وری علمی و تعامل صنعت و دانشگاه) تا توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و توسعه‌ی کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی و در نهایت چشم‌انداز، قانون و آینده‌پژوهی. در بخش «نگاه تلفیقی به صنعت گرافن» نشان داده شده است که دانش مربوط به گرافن در رشته‌های مختلفی مانند شیمی، مهندسی مواد، زمین‌شناسی، مهندسی معدن، فیزیک، مدیریت صنعتی، کارآفرینی و بازاریابی پراکنده است، درحالی‌که در واقعیت تولید و مدیریت این صنعت، همه‌ی این دانش‌ها باید در کنار هم عمل کنند. نویسندگان با مثال‌هایی از ماده‌ی کربن، گرافیت و نانومواد کربنی توضیح داده‌اند که چگونه یک ماده‌ی واحد در رشته‌های مختلف با رویکردهای متفاوت بررسی می‌شود و چرا برای بهره‌وری حداکثری، نیاز به یک نگاه تلفیقی در بستر صنعت وجود دارد. در بخش‌های بعدی، همین لایه‌های نظری برای صنعت گرافن بومی‌سازی شده است: از «مباحث علمی و نظری گرافن»، «روندهای پژوهشی»، «مدیریت دانش» و «علم‌سنجی» تا «مدیریت فناوری»، «تولید فناوری»، «نوآوری»، «هوش مصنوعی»، «نرم‌افزارها»، «سنجش فناوری» و «ثبت اختراع». سپس لایه‌ی مهندسی و زیرساخت فیزیکی با موضوعاتی مانند «علم مواد و انرژی»، «روش‌ها و مراحل تولید»، «معادن»، «طراحی کارخانه»، «زیرساخت‌ها» و ارتباط صنعت گرافن با علوم دیگر توضیح داده شده است. لایه‌ی تجاری‌سازی و کسب‌وکار نیز مفاهیمی مانند اقتصاد دانش‌بنیان، تجاری‌سازی، کارآفرینی، بازاریابی، تجارت الکترونیک، اقتصاد دیجیتال، سرمایه‌گذاری و مدیریت پروژه را در زنجیره‌ی ارزش گرافن دنبال می‌کند. در بخش «مبانی اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران» کتاب به‌طور مستقیم وارد تعریف، ماهیت، اهداف، مدل‌ها و سطوح تحقق اقتصاد مردمی در این صنعت می‌شود و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان مشارکت مردمی را در حلقه‌های مختلف زنجیره‌ی ارزش از تأمین مواد اولیه تا تولید، مهندسی، ساخت محصول و تجاری‌سازی سازمان‌دهی کرد. فصل‌هایی مانند «اقتصاد مردمی در تأمین مواد اولیه گرافنی»، «اقتصاد مردمی در سنتز و تولید گرافن»، «اقتصاد مردمی در مهندسی و فرآوری مواد گرافنی»، «اقتصاد مردمی در ساخت و توسعه محصولات گرافنی» و «اقتصاد مردمی در تجاری‌سازی و بازار محصولات گرافنی» این ایده را در سطح عملیاتی بسط داده‌اند. در بخش‌های پایانی، فرایند و مراحل تحقق اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران به‌صورت گام‌به‌گام توضیح داده شده است: «شناسایی ظرفیت‌های مردمی»، «آگاهی‌بخشی و توانمندسازی نیروهای مردمی»، «سازماندهی مشارکت»، «تأمین مالی مردمی»، «ایجاد و حمایت از فعالیت‌های تولیدی مردمی»، «توسعه‌ی شبکه‌های بازار مردمی» و «پایش، ارزیابی و ارتقاء مستمر». سپس حدود و شرایط امکان‌پذیری، نقش‌آفرینان، زیرساخت‌ها، شاخص‌های سنجش، موانع تحقق و ارتباط اقتصاد مردمی با دیگر لایه‌های نظریه‌ی تلفیق بررسی شده است. در پایان نیز فصل «رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» شاخص‌های رشته‌شدن یک صنعت در نظام آموزش عالی را معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که چرا و چگونه صنعت گرافن می‌تواند به‌عنوان یک رشته‌ی دانشگاهی تلفیقی تعریف شود.

چرا باید کتاب اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران را بخوانیم؟

خواندن اقتصاد مردمی در صنعت گرافن ایران برای کسانی که به پیوند میان علم، صنعت و اقتصاد علاقه‌مند هستند فرصتی فراهم می‌کند تا یک نظریه‌ی کلان را در بستر یک صنعت مشخص و پیشرفته دنبال کنند. این کتاب به‌جای پرداختن صرف به گرافن به‌عنوان یک ماده‌ی شگفت‌انگیز یا اقتصاد مردمی به‌عنوان یک شعار کلی، هر دو را در چارچوبی منسجم کنار هم قرار داده است. نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت در متن کتاب به‌صورت لایه‌به‌لایه باز شده و سپس روی صنعت گرافن ایران پیاده شده است؛ از زیرساخت‌های پژوهشی و روندهای علمی تا مهندسی، تجاری‌سازی، اقتصاد کلان، حکمرانی و آینده‌پژوهی. این کتاب برای کسانی که با مسئله‌ی «جزیره‌های دانش» و فاصله‌ی دانشگاه و صنعت درگیر هستند، نمونه‌ای عینی از این است که چگونه می‌توان یک صنعت را به محور انسجام علوم مختلف تبدیل کرد. در فصل‌های مربوط به نگاه تلفیقی به صنعت گرافن، پراکندگی دانش در رشته‌های شیمی، مهندسی مواد، معدن، فیزیک، مدیریت و اقتصاد نشان داده شده و سپس توضیح داده شده است که چگونه می‌توان این دانش‌ها را در زنجیره‌ی ارزش گرافن کنار هم نشاند. بخش‌های مربوط به اقتصاد مردمی نیز نشان می‌دهد که مشارکت مردمی در یک صنعت پیشرفته فقط به سطح مصرف‌کننده یا سرمایه‌گذار خرد محدود نیست، بلکه می‌تواند در حلقه‌های مختلف تولید، مهندسی، نوآوری و بازار سازمان‌دهی شود. ویژگی دیگر این کتاب، توجه هم‌زمان به سطح نظری و سطح عملی است. در بخش‌های نخست، مفاهیمی مانند علم نافع، بهره‌وری علمی، مدیریت دانش، اقتصاد دانش‌بنیان، اقتصاد مقاومتی، عدالت اقتصادی و حکمرانی اقتصادی در قالب لایه‌های نظریه‌ی تلفیق توضیح داده شده است. در بخش‌های میانی و پایانی، همین مفاهیم در صنعت گرافن ایران به‌صورت مصداقی دنبال شده‌اند: از معادن گرافیت و روش‌های سنتز تا طراحی کارخانه، زیرساخت‌های آزمایشگاهی، تجاری‌سازی محصولات گرافنی، تأمین مالی مردمی، شبکه‌های بازار مردمی و شاخص‌های سنجش اقتصاد مردمی. برای کسانی که به طراحی رشته‌های دانشگاهی جدید و بازآرایی نظام آموزش عالی فکر می‌کنند، فصل «رشته‌ی صنعت گرافن با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» جذاب است. در این فصل شاخص‌های رشته‌شدن یک حوزه‌ی دانشی معرفی شده و بر اساس آن‌ها نشان داده شده است که صنعت گرافن چگونه می‌تواند به یک رشته‌ی تلفیقی تبدیل شود. به این ترتیب، کتاب نه‌تنها درباره‌ی یک صنعت خاص، بلکه درباره‌ی شیوه‌ی سازمان‌دهی دانش و پیوند آن با صنعت و اقتصاد نیز تصویری روشن ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های نانو، مهندسی مواد، شیمی، فیزیک و مهندسی معدن که به درک صنعت گرافن فراتر از سطح آزمایشگاهی علاقه‌مند هستند این کتاب پیشنهاد می‌شود. به فعالان و سیاست‌گذاران حوزه‌ی علم و فناوری، مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان و برنامه‌ریزان آموزش عالی که با مسئله‌ی پیوند دانشگاه و صنعت و طراحی رشته‌های میان‌رشته‌ای درگیرند نیز خواندن آن پیشنهاد می‌شود. به علاقه‌مندان مباحث اقتصاد مردمی، اقتصاد دانش‌بنیان و اقتصاد مقاومتی که می‌خواهند این مفاهیم را در بستر یک صنعت پیشرفته و مشخص دنبال کنند این کتاب پیشنهاد می‌شود.